Szopka z Greccio, którą zamieściłam na początku tego posta to trzynasta z dwudziestuośmiu scen cyklu fresków "Legendy o św. Franciszku" w górnym kościele Bazyliki Papieskiej św. Franciszka z Asyżu, wpisanej w 2000 r. (wraz z klasztorem) na Listę UNESCO. Przypisywane są włoskiemu malarzowi i architektowi, a zarazem tercjarzowi franciszkańskiemu Giotto del Bondone (zm. 1337 r.) - choć kwestia autorstwa nadal dzieli środowisko historyków sztuki. Scena 13. opowiada o tym, jak "Biedaczyna" stworzył pierwszą na świecie żywą szopkę w wiosce Greccio nieopodal miasta Rieti. Zgodnie z hagiograficznym przekazem św. Franciszek w Wigilię Bożego Narodzenia 1223 r. przebywający akurat w Greccio poprosił, aby dla uczczenia przyjścia na świat Chrystusa odtworzyć betlejemską stajenkę z siankiem, wołem i osłem. W momencie, gdy się modlił podczas Mszy św., jeden z obecnych przy tym rycerzy dostrzegł w stajence prawdziwe dziecko, które św. Franciszek podniósł i trzymał w ramionach. Giotto przedstawia dokładnie ten moment z opowieści. I choć szopki zaczęto urządzać w kościołach znacznie później, to właśnie data 1223 r. przyjęta została za początek tej pięknej tradycji. W tym roku Asyż świętuje uroczyście 800 lat od tego wydarzenia. Kalendarz imprez rozpoczną iluminacje i prezentacje szopek w różnych punktach miasta. Już 1 grudnia tysiącami lampek rozbłyśnie centrum historyczne miasta, dzień później o godz. 16.30 zapłoną lampki na gigantycznej choince na Piazza del Comune, czyli na Placu Ratuszowym. 2 grudnia będzie tu można posłuchać koncertu gospel w wykonaniu "Virginia State Gospel Choir" - jednego z najlepszych chórów amerykańskich wykonujących ten rodzaj muzyki. Koncert jest bezpłatny i odbędzie się przed fasadą kościoła Santa Maria Sopra Minerva. 6 grudnia na tym placu i w innych punktach miasta zjawi się Befana, włoska czarownica przynosząca tego dnia dzieciom łakocie. Na Piazza del Comune zjedzie z wieży Torre del Popolo z worem pełnym cukierków dla milusińskich. W znajdującym się przy nim budynku Palazzo del Capitano del Popolo będzie można podziwiać prawdziwą szopkę neapolitańską w dniach 8 grudnia - 7 stycznia, a na samym Piazza del Comune między 16 grudnia a 6 stycznia stanie cała "galeria" szopek - lokalnych i z Greccio. 3 grudnia - "zapłonie" drzewko przed kościołem Santa Maria degli Angeli, Bazyliką Patriarchalną Matki Bożej Anielskiej, która w swoich przestronnych wnętrzach kryje kolebkę ruchu franciszkańskiego, Porcjunkulę. Od tego samego dnia do 7 stycznia w chiostro tego kościoła - wystawa szopek ze świata. Przed tą świątynią, na Piazza Garibaldi, Placu Garibaldiego odbędzie się Jarmark świąteczny między 8 a 17 grudnia br. Wcześniej jednak bo już 1 grudnia rusza Jarmark świąteczny na Piazza Santa Chiara, Placu św. Klary - w krypcie stojącej przy nim bazyliki pw świętej znajduje się jej zabalsamowane ciało. Na placach przed górnym i dolnym kościołem Bazyliki św. Franciszka również staną szopki, które podziwać będzie można od 8 grudnia do 7 stycznia. Na szczególną uwagę zasługuje zapewne Szopka z piasku z Jesolo na dolnym placu. Do stworzenia tego dzieła potrzeba 20 kwintali piasku, a tak wyglądają prace przygotowawcze: Stary Rok zostanie pożegnany podczas zabawy sylwestrowej 31 grudnia na Piazza del Comune. To tylko część z bardzo bogatego programu obchodów, który można pobrać pod tym linkiem https://www.nataleassisi.it/evento/accensione-albero-di-alberi-a-santa-maria-degli-angeli/ Przy okazji przypominam, że Asyż stanął w szranki w rywalizacji o tytuł Włoskiej Stolicy Kultury 2025: (Źródło i zdjęcia nataleassisi.it)

Świąteczne przysmaki, wróżby wigilijne, mały Jezusek przynoszący prezenty... Jak Czesi obchodzą święta Bożego Narodzenia? Świętom Bożego Narodzenia w Czechach towarzyszą liczne tradycje i zwyczaje. Należy do nich na przykład pieczenie tradycyjnych ciasteczek. Od dawnych czasów czeskie gospodynie pieką na święta rogaliki waniliowe i inne malutkie ciasteczka o najrozmaitszych kształtach. Tradycyjne ciasteczka przygotowywane są już od końca listopada i przechowywane w pudełeczkach aż do świąt, odpowiednio zabezpieczone przed domowymi łasuchami. Ciasteczka, które znamy dziś zaczęto wypiekać na początku XIX wieku, początkowo w najbogatszych domach. Do popularnych należały na przykład ciasteczka o nazwie przyjaciel domu, przygotowywane z mąki krupczatki, cukru, anyżu, jajek, kandyzowanych owoców i orzechów. Zaraz po upieczeniu ciasto twardniało, więc trzeba je było pokroić na cienkie płatki, które i tak groziły uszczerbkiem zebów starszych członków rodziny. Podobno, w porównaniu do innych słodkich przysmaków, ciasteczka te znikały ze stołu najwolniej i niektórzy złośliwie twierdzili, że dlatego zasłużyły sobie na nazwę przyjaciela domu: często pozostawały w domu jeszcze po świętach. Z podobnych składników przygotowywano tak zwaną wigilijną muzykę: w wodzie moczono gruszki i jabłka, pokrojone na krążki i suszone śliwki, które następnie gotowano z dodatkiem goździków, cynamonu, rodzynków i migdałów, słodzono miodem i zagęszczono startym piernikiem. Zależnie od zamożności gospodarstwa domowego, do deseru dodawano sok z cytryny i rum. Popularne były także domowe karmelki. W rondelku karmelizowano cukier, dodawano kawę, mleko lub śmietanę, masło i wanilię. Masę powoli podgrzewano, stale mieszając, aż zgęstniała, przelewano do natłuszczonej formy, pozostawiano do stężenia i następnie krojono na kawałeczki. Powstałe cukierki pakowano w kolorowe papierki i ozdabiano nimi stół wigilijny bądź choinkę. Zgodnie z tradycją, na świątecznym stole powinno się znaleźć siedem rodzajów ciasteczek. Jedne gospodynie przestrzegają tego zwyczaju, inne pieką kilka albo wręcz dwadzieścia ulubionych przysmaków. Receptury przekazywane są z pokolenia na pokolenie. Niektórzy wolą eksperymentować z nowymi przepisami, jednak od lat niezmiennie do najpopularniejszych należą rogaliki waniliowe, niedźwiedzie łapki, rogaliki orzechowe, orzeszki nadziewane kremem, koszyczki, gniazda os czy imbirki. Warto spróbować także ciasteczek Masaryka. Pierwszy prezydent Czechosłowacji, T.G. Masaryk, uwielbiał słodkie, świąteczne przysmaki, szczególnie ciasteczka z orzechami, które piekła jego mama. Przygotowuje się je łatwo i szybko, smakują przepysznie. Potrzebujemy 180 gramów orzechów włoskich (można użyć także laskowych), 300 gramów mąki, 100 gramów cukru pudru, 200 gramów masła, 1 żółtko, cukier puder i cukier waniliowy do posypania. Orzechy wymoczymy przez dwie godziny w letniej wodzie, aby zmiękły. Po tym czasie posiekamy, wymieszamy z pozostałymi składnikami i wyrobimy ciasto. Z ciasta uformujemy kilka wałeczków o średnicy około 4 cm. Owiniemy folią spożywczą i włożymy do lodówki, najlepiej na całą noc, ewentualnie na pół godziny do zamrażalnika. Po tym czasie pokroimy na kółka o szerokości pół centymetra, położymy na blachę i pieczemy w temperaturze 170°C, aż się zarumienią. Jeszcze ciepłe, obtoczymy w cukrze pudrze wymieszanym z cukrem waniliowym. Jeśli chcecie spróbować najpopularniejszych czeskich ciasteczek świątecznych, polecamy łatwy przepis na kruche rogaliki waniliowe. Potrzebujemy 100 gramów cukru pudru, 420 gramów mąki, 340 gramów masła, 160 gramów mielonych orzechów włoskich i szczyptę soli. Ze składników wyrobimy gęste ciasto, które pozostawimy na noc w lodówce. Następnego dnia z ciasta uformujemy rogaliki, upieczemy w piekarniku nagrzanym do 180 °C i obtoczymy w cukrze pudrze z wanilią. W Wigilię, aż do wieczoru, obowiązuje ścisły post. Dzieciom obiecuje się, że jeśli będą przestrzegać postu zobaczą złote prosiątko. Do wspólnej wieczerzy Czesi zasiadają, gdy na niebie pojawi się pierwsza gwiazda, czyli tak, jak u nas. Na stole wigilijnym nie może zabraknąć zupy rybnej, sałatki ziemniaczanej i smażonego karpia. Pod talerze kładzie się kilka łusek karpia, które mają zapewnić wszystkim dostatek pieniędzy przez cały nadchodzący rok - to również tradycja znana w polskich domach. Na stole powinno znaleźć się dodatkowe nakrycie dla niespodziewanego gościa. Zgodnie z kolejną tradycją, której przestrzega wiele czeskich rodzin, nie należy odchodzić od stołu wigilijnego podczas wieczerzy. Ten, kto wstanie przed zakończeniem posiłku może bowiem nie doczekać następnych świąt. Ulubionym zwyczajem jest krojenie jabłek. Jeśli w przekrojonych połówkach zobaczymy pośrodku kształt gwiazdki, będziemy zdrowi przez cały rok, krzyżyk natomiast zwiastuje chorobę. Prezenty w Czechach przynosi Jezusek. Zostawia je pod choinką 24 grudnia wieczorem. Informacje turystyczne o Czechach, przepisy kulinarne, między innymi na potrawy świąteczne znajdziemy na stronie: #VisitCzechRepublic (Źródło: CzechTourism, zdj. Archiwum Czech Specials Agencji CzechTourism, Madeleine Steinbach Shutterstock)

Od północy do piątku ponownie obowiązuje w Czechach stan wyjątkowy, a wraz z nim nowe środki przeciwpandemiczne. Restauracje, bary i kluby będą zamknięte między 22:00 a 04:59. Od piątku wieczorem ludzie nie będą mogli spożywać alkoholu w miejscach publicznych, zakazuje się także organizację jarmarków bożonarodzeniowych, z wyjątkiem sprzedaży choinek i karpi. Aktualne obostrzenia obowiązujące od 22 listopada 2021: Od poniedziałku 22 listopada w hotelach, restauracjach, na imprezach zbiorowych w Czechach są uznawane wyłącznie certyfikaty potwierdzające przyjęcie pełnej dawki szczepienia lub certyfikaty potwierdzające przechorowanie Covid-19 w ciągu ostatnich sześciu miesięcy. Dzieci od 12 do 18 lat i osoby częściowo zaszczepione obowiązują testy PCR. Szczegółowe informacje dotyczące obostrzeń są dostępne na stronie czeskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych https://www.mvcr.cz/mvcren/article/coronavirus-information-of-moi.aspx (Źródło: CzechTourism, zdj. Pixabay)

Na ulicach słychać dźwięki kolęd, na placach lśnią gwiazdy betlejemskie, a pod nogami skrzypi świeży śnieg. Zewsząd unosi się zapach choinek i grzanego wina. Jarmarki świąteczne z oryginalnymi pamiątkami spotkamy w niemal wszystkich czeskich miastach, a także na zamkach i w pałacach. Niektóre jarmarki rozpoczynają się już pod koniec listopada i trwają aż do początku stycznia. Jarmark adwentowy w Pradze (patrz zdjęcie otwierające posta) jest uważany za największy w Czechach. Odbywa się corocznie na Rynku Staromiejskim, a także w innych miejscach Pragi, między innymi na Placu Wacława, Placu Republiki i Placu U Svatého Jiří, nieopodal Zamku Praskiego. W sobotę 27 listopada na Rynku Staromiejskim zostaną uroczyście zapalone lampki na choince. Na gości czeka ciekawy program i stoiska z ozdobami świątecznymi, szopkami, drewnianymi zabawkami, biżuterią, miodem pitnym i innymi przysmakami. Czeskie Budějovice szykują ciekawy program świąteczny od 19 listopada do 5 stycznia. Na zabytkowym rynku, który należy do największych w Europie (jego powierzchnia wynosi dokładnie 1 hektar), na gości czekają stoiska z ozdobami świątecznymi i przysmakami. Magiczny Czeski Krumlov zaprasza na tradycyjny jarmark świąteczny od 26 listopada do 6 stycznia. Czeski Krumlov należy do najpiękniejszych miast czeskich. Od 1992 roku jest wpisany na listę UNESCO. Tutejszy kompleks zamkowo-pałacowy jest drugim co do wielkości w Republice Czeskiej, po Zamku Praskim. Świąteczna atmosfera wypełni również stolicę Moraw Południowych, Brno. Jarmark adwentowy na Placu Wolności i Placu Morawskim rozpocznie się już 26 listopada. Na dzieci i dorosłych czeka ciekawy program i mnóstwo przysmaków, między innymi morawskie frgale (okrągłe ciasta z nadzieniem serowym lub owocowym). Impreza potrwa do 23 grudnia. Od 10 do 12 grudnia na jarmark świąteczny z tradycyjnymi rzemiosłami i smakołykami zaprasza Mikulov na Morawach Południowych. Jarmarki adwentowe w zabytkowym Ołomuńcu odbędą się od 27 listopada do 23 grudnia. Na gości czeka urozmaicony program kulturalny, między innymi wystąpienia muzyczne i teatralne dla dzieci i dorosłych, wspólne śpiewanie kolęd. Poznamy regionalne zwyczaje świąteczne, możemy podziwiać piękne szopki betlejemskie, rozmaite wyroby rzemieślnicze, spróbować przysmaków regionalnych i delektować się gorącym miodem pitnym czy grzanym winem. Na jarmarku w Zlínie od 27 listopada do 23 grudnia spróbujemy ponczu, miodu pitnego, grzanego wina i mnóstwa innych przysmaków. Tegoroczny jarmark adwentowy w Ostrawie odbędzie się od 26 listopada do 2 stycznia, a w pobliskiej Opawie od 28 listopada do 22 grudnia. Tak jak każdego roku, na tradycyjny jarmark przedświąteczny zaprasza Pilzno. Na Placu Republiki od 23 listopada do 23 grudnia będzie można spróbować grzańca, staroczeskiego trdelnika, pierniczków i innych przysmaków. Jarmark adwentowy w Libercu odbędzie się od 20 listopada do 23 grudnia na placu obok ratusza. Na tradycyjnym jarmarku w Hradcu Králové na Dużym Placu (czes. Velké náměstí) od 12 do 22 grudnia na gości czeka szeroki asortyment świątecznych wyrobów – ozdób, ceramiki i regionalnych przysmaków. Na jarmarku adwentowym na Placu Pernstejnów w Pardubicach, który odbędzie się od 27 listopada do 23 grudnia, można będzie zakupić ozdoby świąteczne i spróbować tradycyjnych przysmaków. Pałac w Litomyšlu zaprasza w czasie adwentu na weekendowe zwiedzanie, podczas którego goście dowiedzą się, jak arystokracja obchodziła Boże Narodzenie, obejrzą szopkę betlejemską w kaplicy pałacowej i świątecznie przybrane komnaty. Tradycyjne zwyczaje świąteczne prezentuje pobliski skansen Wesoły Pagórek (czes. Vesely Kopec) od 27 listopada do 5 grudnia i rezerwat architektury ludowej, Betlem Hlinsko. Bogaty program kulturalny, zdobienie tradycyjnych pierniczków, pokazy wyrobu i dekorowania ozdób świątecznych i wiele ciekawych wydarzeń szykuje także większość czeskich zamków i pałaców. (Źródło: Czech Torism, zdjęcia Libor Svacek, Lukáš Zeman, archiwum DSVČ, Pavel Gabzdyl, archiwum miasta Litomyšl, TO_Chrudimsko_Hlinecko, Pliskova, Natalia Deriabina_Shutterstock)

"Luci d'Artista" co przetłumaczyć można jako "Światła od Artystów" - tak zatytułowana jest świetlna iluminacja, jaka co wieczór będzie rozjaśniać ulice tego miasta w Kampanii aż do końca stycznia 2015 r. Świetlne instalacje przygotowali artyści z tej dziedziny, czerpiąc inspirację ze świata baśni, mitologii i obrzędów Bożego Narodzenia. http://www.youtube.com/watch?v=Y48uD1VPNgQ
Na ulicach można zobaczyć m.in. karawelę Piotrusia Pana i kapitana Hooka, karetę Kopciuszka, jaką jechała na bal, Zwiastowanie i Narodziny Jezusa w stajence. Więcej na stronach: www.lucidartista.comune.salerno.it, www.lucidartista.salerno.it
www.facebook.com/lucidartistasalerno (Źródło: www.italia.it, zdjecie: www.lucidartista.salerno.it))

Przeżyć Święta z miesięcznym wyprzedzeniem? Włosi z Friuli-Wenecji Julijskiej uważają, że to dobry pomysł. I proponują udział w imprezie „Anteprima di Natale“ czyli Prapremiera Bożego Narodzenia w miejscowości  Borgo dei Conti della Torre. W czasie najbliższych czterech weekendów (9/10-16/17-24/25-30-01)  w tutejszych sklepikach i na straganach ustawionych w średniowiecznych zaułkach będzie można zanurzyć się w wigilijną atmosferę: spotkać św. Mikołaja, podziwiać jego sanie zaprzężone w renifery, ale i skosztować świąteczne smakołyki oraz kupić prezenty pod choinkę. Borgo dei Conti di Torre należy do gminy Morsano al Tagliamento, położonej przy granicy z regionem Wenecja Euganejska (wł. Veneto). Co ciekawe, Morsano al Tagliamento w lokalnym dialekcie friulańskim nazywane jest  Morsan des Ocjis - po włosku Morsano delle oche czyli Morsano gęsi! Skąd wzięła się taka nazwa, trudno dziś jednoznacznie stwierdzić, choć niewykluczone, że te ptaki były tu kiedyś hodowane i stanowiły popisowe danie lokalnych gospodyń. www.pordenonewithlove.it Zainteresowanym podaję link do strony z noclegami w okolicy http://www.bb30.it/dormire_vicino/25/1-bb_vicino_Anteprima_di_Natale_Morsano_Al_Tagliamento.htm