Odległa zaledwie 25 km od Werony, usytuowana na południowym brzegu jeziora Garda - Peschiera del Garda zaliczana jest do grona najpopularniejszych, turystycznych met tego akwenu wodnego. W starożytności przecinała ją Via Gallica, łącząca największe miasta Niziny Padańskiej, począwszy od Gradum (Grado) poprzez Patavium (Padwę), Vicetia (Vicenzę), Verona (Weronę), Brixia (Brescię), Bergomum (Bergamo), Mediolanum (Mediolanu) do Augusta Taurinorum (Turynu). Współczesna droga krajowa Strada Statale 11 Padana Superiore w znacznej części przebiega antycznym traktem i ja również tego lata z jedną z moich Grup też "zawinęłam" do Peschiery.
Jest urokliwa i nieskomplikowana "w obsłudze". Spacerek po niej, wzdłuż malowniczych kanałów odbywa się na zasadzie pętli, a co krok kuszą, rozstawione tuż nad wodną tonią lub na platformach pływających na kanale, ogródki lokali gastronomicznych. Zapach kawy i cornetti prosto z pieca miesza się z aromatem pasty i pizzy oraz ryb wrzucanych na ruszt prosto z jeziora.
Tłumom towarzyszą nieco bezczelne kaczki i łabędzie, masowo wylegające na brzeg, gdyż liczą (i słusznie), że coś im skapnie z "pańskiego" stołu.
W Peschierze zaczyna swój bieg (!) rzeka Mincio - wpływają w nią poprzez system kanałów przypominających z góry trójząb wody jeziora oblewające potężne mury największej atrakcji turystycznej, jaką jest twierdza z czasów Serenissimy, Najjaśniejszej Republiki Weneckiej, wpisana na listę UNESCO wraz z całym szeregiem jej podobnych, wzniesionych na tym terenie i ujętych w międzynarodowy projekt "Weneckie dzieła obronne między XVI a XVIII w".
Dawne fortyfikacje są dziś jednym, wielkim parkiem-ogrodem, pelnym drzew, krzewów i kwiatów. Wielu turystów wynajmuje tutaj kajaki, aby je opłynąć. A także zgłębić tajniki "dziwnego", bo odwrotnego biegu Mincio,która po 78 km zasila Pad. Co jeszcze ciekawsze, z przeciwnej strony jeziora wpływa do niego rzeka Sarco. Wspólnie Mincio, Garda i Sarco tworzą jeden system wodny liczący aż 203 km! Wzdłuż rzeki Mincio aż do Mantui prowadzi szlak rowerowy (E7 Peschiera-Mantova), z wielkim finałem pod mantuańskim pałacem książęcym, który widać na poniższym zdjęciu (https://www.facebook.com/DucaleMantova/?locale=it_IT):
Wracam jednak narracją do Peschiery.
Panuje w niej niczym nieskrępowana atmosfera wakacyjnego luzu tak, że nawet ja postanowiłam jej ulec i poprosiłam policjanta z drogówki, abym mogła chwilę pokierować ruchem. Jak widać na zdjęciu otwierającym tego posta - stróż prawa mi na to pozwolił :)
A co dzieje się w Peschiera del Garda poza sezonem? Dziś i jutro, czyli 1 i 2 listopada ma miejsce Targ Kreatywny, a na jego stoiskach sprzedawane będą wyroby rzemieślnicze, w tym produkty z lawendy uprawianej na zboczach morenowych wzgórz południowego brzegu jez. Garda (od strony Brescii), ciuchy, biżuteria i "tysiąc innych cudowności".
W listopadzie też tubylcy przygotowują się do najważniejszego w życiu miasteczka wydarzenia - święta jego patrona, San Martino, czyli św. Marcina - w kalendarzu 11. dnia miesiąca. Jednak bogaty program obchodów startuje już za tydzień:
Palio di San Martino, czyli wyścigi tradycyjnymi, weneckimi łodziami oraz spektakl pirotechniczny będą ich ukoronowaniem (zdj. Comune di Peschiera del Garda):
Oto na koniec piękne zdjęcie twierdzy w Peschierze z lotu ptaka, "pożyczone" ze strony FB miejscowości: (zdj.https://www.facebook.com/PeschieraDelGardaOfficial/?locale=pl_PL)
"W czasach, gdy Bartolomeo della Scala, pan dworny i ludzki to ściągał to popuszczał cugli mojej pięknej Weronie, zamieszkiwały ją, według tego, co jakoby słyszał mój ojciec, dwa rody szlachetne, a wrogie sobie (...); jedni zwali się Montecchi, drudzy Cappelletti..." - to nie cytat z Szekspira, choć padają nazwiska znane z dramatu "Romeo i Julia". Jak już wcześniej wspominałam na tym blogu, mistrz ze Stratfordu przy tworzeniu swojej sztuki korzystał obficie z tłumaczeń mistrzów włoskich, w tym z Mattea Bandello i Luigiego da Ponte opowieści prozą o losach dwojga kochanków: https://italiannawdrodze.blogspot.com/2020/10/romeo-i-julia-poznali-sie-w-udine.htmlhttps://italiannawdrodze.blogspot.com/2013/06/gdzie-mieszkali-romeo-i-julia-w.htmlInspirował go również "Decameron" Boccaccia. Pisałam o tym w moim przewodniku "Włochy jakich nie znacie":
Werona automatycznie kojarzy się z historią o Romeo i Julii. Turystyczny szlak prowadzi do rzekomych domów kochanków, pod balkon Julii, gdzie fotografują się panie w różnym wieku, ale o podobnych marzeniach przeżycia obezwładniającej amore. Pamiętające epokę brązu, ulokowane na antycznej via Postumia i otoczone murami Scaligerich miasto nad rzeką Adygą ma w swoich zasobach więcej sercowych dramatów. Jak chociażby opowieść związaną ze Studnią Miłości, Pozzo d'Amore. Pochodzi z czasów średniowiecza, zbudowana z lokalnego kamienia z żelazną cembrowiną i kryta kratą, przez którą można wrzucić monetina portafortuna, groszaka na szczęście. To przy tej studni, dziś pokrytej współczesnymi graffiti rozegrał się ostatni akt smutnej historii. Na próżno bowiem dzielny żołnierz o czystym sercu, Corrado di San Bonifazio uderzał w konkury do Izabelli z rodu Donatich. Czy była piękna - tego nie wiemy, ale bez wątpienia coś musiało w niej być, skoro kawaler do tego stopnia stracił dla niej głowę, że nie dostrzegał już żadnej innej białogłowy. Pomimo jego zaangażowania, dama cały czas odrzucała awanse Corrada aż ten, umówiwiszy się z Izabellą na spotkanie w pewien zimowy, mroźny poranek właśnie przy studni w zaułku San Marco in Foro, zarzucił kobiecie, że jest zimna niczym woda w zbiorniku, obok którego stali. Niewiele myśląc, zapewne wyprowadzona z równowagi dama odparła: Skoro tak, to wskocz do środka, a dopiero wtedy zobaczysz, jak tamta woda jest zimna! Desperat - skoczył, a wtedy Izabela zdała sobie sprawę, że też pokochała rycerza, że kochała go zawsze, ale nie dopuszczała do siebie tej myśli. Niestety było już za późno na deklaracje - Corrado utonął. Zrozpaczona dama rzuciła się więc również do studni... Można ją oglądać tylko kapkę zbaczając z turystycznego szlaku, gdyż znajduje się nieopodal Piazza d'Erbe, a więc i niedaleko Domu Julii. Do zaułka San Marco in Foro skręcamy na wysokości nr 15 Corso Porta Borsari. (zdjęcie: https://www.hotelallacampagna.com/)
W Sirmione nad jeziorem Garda, przy Via Caio Valerio Catullo, czyli ulicy Katullusa, rzymskiego poety również związanego z tym malowniczym miasteczkiem, tyle, że znacznie wcześniej (87/82-54 r p.n.e.) stoi dom należący ongiś do "primadonny stulecia", Marii Callas.
Sto lat upłynie też 2 grudnia 2023 r. od jej przyjścia na świat w rodzinie greckich emigrantów - na chrzcie w prawosławnym kościele na nowojorskim Manhattanie otrzymała imiona Maria Anna Cecilia Sofia. Jej ojciec ze względów praktycznych zmienił nazwisko z Kalogeropulos na Kalos, a potem Callas.
I pod tym ostatnim nazwiskiem "La Divina", czyli "Boska" artystka potem występowała - choć w greckiej ojczyźnie wracała do nazwiska przodków. Po sukcesach na scenach Aten, Nowego Jorku i dwa lata po debiucie w Italii poślubiła majętnego, włoskiego przemysłowca Giovanniego, Battistę Meneghiniego, który przez cały okres ich małżeństwa (1949-1959) pełnił rolę jej impresaria, zawieszając "na kołku" własną działalność. W tym też czasie nabył za 60 milionów włoskich lirów, liczącą 780 mkw i 21 pokoi piękną willę w Sirmione, gdzie żona mogła wypoczywać latem nad wodami największego jeziora Italii: https://www.youtube.com/watch?v=U8gn1M0Tm_Q
Maria przyjeżdżała nad Gardę regularnie między 1952 a 1958 r., w szczycie swojej kariery, aby uciec od tłumów, dziennikarzy, całego świata, ale też, aby choć przez chwilę zakosztować "normalnego życia". Wakacyjny czas wykorzystywała na kąpiele termalne w tutejszych źródłach, spacery po wąskich uliczkach miasteczka i zakupy w butikach oraz dolce far niente w Caffe' Grande Italia:
O tym, jak przywiązała się do tego miejsca świadczą słowa: "chciałabym zakończyć życie i być pochowaną w Sirmione, w tym ziemskim raju". Los chciał jednak inaczej, gdyż w 1958 r. poznała miłość swojego życia, Arystotelesa Onassisa. Ponoć właśnie w domu nad jez. Garda oznamiła mężowi, że porzuca go dla greckiego miliardera. Bardzo liczyła, że "jej" Ari ją poślubi - tymczasem ten ożenił się z Jackie Kennedy, wdową po zamordowanym prezydencie USA, Johnie Kennedym. Co prawda wrócił po latach do Marii, a ta mu wybaczyła, jednak to właśnie Onassis sprawił, że przedwcześnie zakończyła karierę sceniczną, zapadła na depresję, próbowała odebrać sobie życie i straciła wymarzone dziecko.
Callas obdarzona była niezwykłą wręcz, trzyoktawową skalą głosu i fantastyczną techniką, co umożliwiało jej swobodne poruszanie się w każdym praktycznie repertuarze operowym. W dodatku dysponowała wyjątkowym talentem aktorskim. Włoski pisarz, dramaturg, reżyser-skandalista Pier Paolo Pasolini obsadził ją w głównej roli swojego filmu "Medea", zrealizowanego na podstawie tragedii Eurypidesa https://www.youtube.com/watch?v=t2f9AjQ2ebc). Callas zmarła w Paryżu w 1977 r.
Dziś budynek sirmiońskiego "azylu" gwiazdy znajduje się co prawda w rękach prywatnych, podzielony na osobne apartamenty, ale na otaczającym go murze zamieszczono stosowną informację o słynnej, dawnej mieszkance.
Willa pozostała od tamtych czasów w niezmienionym kształcie, podobnie jak pełen środziemnomorskiej roślinności ogród-park wypełniony rzeźbami bóstw stylizowanych na greckie oraz basen w kształcie jeziora Garda, którego budowę zleciła sama Callas. Oto jej unikatowe zdjęcie w salonie, przy fortepianie:
Domu nie można na co dzień zwiedzać, ale otwiera podwoje w czasie, gdy w jego wnętrzach organizowane są rozmaite wydarzenia artystyczne. Można je znaleźć wśród kalendarza imprez na stronie lokalnej organizacji turystycznej https://visitsirmione.com/en/what-to-see/art-and-monuments/villa-callas/
W miasteczku są też inne miejsca przypominające o pobytach artystki, jak na przykład noszący jej imię park miejski, dom kultury czy Tavernetta Maria Callas:
Gdy Callas przyjeżdżała do Sirmione - za każdym razem musiała widzieć fortecę Scaligerich z II poł. XIV, będącą bez wątpienia "wizytówką" kurorciku turystycznego dla majętnych, jakim jest Sirmione. To jeden z najlepiej zachowanych, średniowiecznych zamków w Italii, w 2019 r. nr 22 na liście najczęściej odwidzanych atrakcji Włoch. Obiekt można zwiedzać:
Odwiedziłam Sirmione ponownie dosłownie przed dwoma dniami, w czasie podróży z grupą po północnej Italii. Wysyłam Wam z tego prześlicznego miejsca dużo słońca:
(Zdjęcia z Sirmione - Autorka, zdjęcia Marii Callas i Arystotelesa Onassisa - Wikipedia i Brescia oggi, karykatura - Oleg Karuvits, Wikipedia)
Dziś jest tu po prostu sielsko. Ciągnące się hektarami pola uprawne, karłowate drzewka obsypane złotymi kulami pomarańczy, których aromat "wyciąga" prażące słońce, ruina budynku skryta pod bujną zielenią. To w nim od 1943 r. znajdował się obóz koncentracyjny, czy ściślej mówiąc obóz przejściowy dla więźniów pochodzenia żydowskiego, a także włoskich "politycznych", ich rodzin. Okolice miejscowości Montorio Veronese, gdzie ich ulokowano na pierwszy rzut oka musiała im się wydawać łudząco przyjazna, a przynajmniej tak przedstawiała go faszystowska propaganda. Świadczy o tym chociażby list jednego z aresztowanych, Aurelia Spagnoletto zwanego Peppino do żony zachowany w dokumentach: "za kilka dni wyjedziemy z Werony, ale będziemy blisko, jakieś 5 km stąd, mówią że to cudowne miejsce, pośród pól. Przygotowują nam budynek ze wszelkimi udogodnieniami tak, że będziemy też bezpieczniejsi jeśli chodzi o naloty wroga". To "cudowne" miejsce otoczone było siatką pod napięciem. Gdy pewnego dnia jeden z więźniów się przez nią wydostał, został ścięty serią z karabinu maszynowego przez pilnujących obóz strażników - umierał tam, gdzie padł przez wiele godzin, a pozostali widzieli jego śmierć, słysząc rozpaczliwe krzyki. Niektórzy więźniowie byli poddawani torturom - wieszani w studni głową w dół. Wśród bodaj 45 osób pochodzenia żydowskiego w montorio znajdowała się zaledwie roczna dziewczynka, Renata Pavoncello - urodzona w Rzymie 17 kwietnia 1943 r. Jej Mama, Emma Veroli, gdy obie znalazły się obozie miała poważny problem ze znalezieniem odpowiedniego pożywienia dla tak malutkiej córeczki. Wówczas pomógł jej inny więzień, Leone Fiorentino. Chłopak wykorzystał moment, gdy pilnujący strażnik na chwilę się oddalił, zawołał pracującego nieopodal, na polu za ogrodzeniem rolnika i poprosił o mleko dla malutkiej. Wieśniak, choć pełen obaw od razu pobiegł do domu i po godzinie przyniósł butelkę mleka prosto od krowy, aby znów, gdy straż znajdowała się daleko, podać napój przez siatkę Leonowi. To przedłużyło życie Renaty zaledwie o kilka dni... Obie kobiety wkrótce znalazły się w transporcie "na Wschód", czyli do Auschwitz i wraz z większością pozostałych więźniów spod Werony zginęły w komorach gazowych. Dlatego Montorio Veronese określane bywa teraz "przedsionkiem Oświęcimia".
Zastanawia, że pamięć o tym miejscu na wiele dekad została wręcz zatarta. Dopiero na skutek działań środowisk żydowskich pozostałości obozu zostały na nowo odkryte w 2017 r. Jakkolwiek teren stanowi własność prywatną, trwają starania, aby go wykupić i stworzyć na nim miejsce pamięci z prawdziwego zdarzenia.
Kochani, wracam powoli do gry, a zatem do pilotażu. Mam dla Was już na początku lutego propozycję kilku arcyciekawych wycieczek organizowanych przez zaprzyjaźnione biuro ps travel z Gniezna. Jako, że będę ich cicerone, a są jeszcze wolne miejsca - gorąco namawiam do udziału. Terminy są dobre, a ceny konkurencyjne. Pierwsza wycieczka już za dwa miesiące: 16-22 kwietnia! Oficjalny tytuł 7-dniowego, autokarowego programu brzmi "Zjawiskowe Północne Włochy"https://pstravel.pl/tour/polnocnewlochy/
W programie mamy Weronę, miasto szekspirowskich kochanków:
ale też wspaniałego amfiteatru, na którym do dziś odbywają się spektakle zarówno operowe, jak i koncerty:
Całe miasto zresztą tchnie atmosferą dawnych wieków, a nie zabraknie czasu na zakupy:
Oczywiście odwiedzimy miasto dumnego rodu Sforzów, stolicę regionu Lombardia - Mediolan zaglądając do królewskiego zamku, należącej do największych świątyń na świecie gotyckiej KatedryNarodzin MP, czarującej olśniewająco białą, marmurową, koronkową fasadą i dachem naszpikowanym gargulcami, sterczynami i rzeźbami:
Będziemy podziwiać witryny najznamienitszych, włoskich projektantów w neorenesansowej Galerii Wiktora Emanuela II, skrytej pod szklanymi arkadami i kopułą, wyłożonej mozaikami:
Popływamy po dwóch jeziorach: Como:
i Garda:
Odryjemy ich romantyczne zakątki, jak miejscowość Malcesine:
czy Limone sul Garda, gdzie z uprawianych tutaj cytryn wytwarzany jest likier Limoncello:
A w czasie wolnym zachęcam do degustacji takich pyszności:
Ten dzień mogę świętować z Wami tylko w jeden sposób - prezentując tu galerię z moich podróży po Italii. Zdjęcie "otwarciowe" (ach, ten dziennikarki żargon gazetowy) należy do moich ulubionych. Wykonane w Grado, zwanym "pierwszą Wenecją" w 2014 r. Dlaczego? Znajdźcie odpowiedź na moim blogu: https://italiannawdrodze.blogspot.com/2018/06/ewangelista-marek-w-skrzyni-wieprzowiny.html A oto kolejne fotki - wspomnienia.
Maranello Rosso, czyli jak zakochałam się w Ferrari :) - maj 2022 r.
Pod Rimini - czas na Aperol Spritz
Czas wolny w Wenecji - w moim ulubionym muzeum :)
Trentino na fat ike'u - zdobywałam szczyty. Jeszcze przed pandemią.
b
Na Elbie wcieliłam się w Napoleona, ale też byłam służbowo - jakże ciężki jak widać jest los dziennikarza :)
W Pizie - prawie śniadanie na trawie
W Toskanii - dostałam pokój z widokiem
W Weronie - obowiązkowo pod balkonem Julii
Okolice Castiglione della Pescaia - Agroturismo La Rombaia (Toskania) - 2014
Na Wezuwiuszu - ścieżka po koronie krateru dostarczyła mi dużo emocji.
W Mediolanie podczas EXPO w 2014 r. prowadziłam jedną z prezentacji kulinarnych polskiej kuchni.
Święta Góra Lussari (Friuli Wenecja Julijska) - można tu wjechać kolejką linową. Rok 2014
Cinque Terre, Vernazza - to zdjęcie robione jest moim pierwszym aparatem fotograficznym, ściślej stupid camerą - wiele lat temu :)
Caserta pod Neapolem - moja pierwsza praca za granicą. Jako baby sitter zajmowałam się tym oto uroczym chłopczykiem o imieniu... Etna. Rodzice miewają jednak czasem zaskakujące pomysły!
Florencja - tu też w czasie studiów zajmowałam się dziećmi. To były dwa potworki z piekła rodem, dlatego dobrze, że to była tylko robota part-time. Miałam czas na dogłębne zwiedzenie miasta nad Arno.
