Eh! - taki dźwięk wydaje serwujący uczestnik, stąd nazwa tej gry w piłkę. Miałam okazję zobaczyć część rozgrywki na głównej uliczce miasteczka Ciciano podczas moich włoskich wakacji w toskańskiej Dolinie Merse. Palla-eh ma tradycje niemal gubiące się w mroku dziejów. Jej wcześniejszą wersję uprawiali już Rzymianie, wcześniej Grecy i Egipcjanie. W zawody stawały dwie drużyny po kilka osób i bez jakiejkolwiek siatki, ale na wcześniej wyznaczonym polu rozgrywały mecz odbijając piłkę po prostu dłonią. Około XV w. arystokraci z miast, aby nie nadwerężać dłoni, wprowadzili wersję z rakietkami - z czasem ta gra ewoluowała w tenisa. Tymczasem na wsiach i małych ośrodkach, w tym w Ciciano od wieków uprawia się pradawne mecze nadal używając dłoni - jej otwartej, wewnętrznej części. Uczestnicy grają po prostu na ulicy, a właściwie jezdni nie bacząc, czy akurat jadą samochody - to kierowcy muszą zważać na to, czy akurat nie ma rozgrywki palla-eh!
Tak jak przed wiekami, na przeciw siebie stają dwie drużyny, maksymalnie pięcioosobowe, ale obserwatorowi z zewnątrz trudno jest na początku wyodrębnić przeciwników, bo nie stoją na przeciwko siebie, a praktycznie są rozrzuceni po całej dostępnej przestrzeni i dużo biegają, aby odbić lub chwycić piłkę. Gra polega na odbijaniu piłki przy czym punktacja analogiczna jest do tej stosowanej w tenisie. Piłkę można odbijać jedynie dłonią - użycie każdej innej części ciała to faul, podobnie jak więcej niż dwukrotne odbicie się piłki od gruntu podczas jednego serwu. Piłka ma przechodzić od jednego do drugiego zawodnika, ale zawsze z przeciwnej drużyny. Gdy zawodnik przekaże ją koledze z tej samej drużyny,  też jest to faul.
Palla - eh to odmiana handball squash, którego współczesnymi mistrzami są USA, Kanada, Irlandia, Meksyk i Australia.
Ciciano promuje się jako miasteczko palla-eh. Taka informacja widnieje tuż pod tabliczką wjazdową do Ciciano. Rozgrywki palla-eh, nie ogłaszane, tylko raczej odbywające się spontanicznie - po prostu skrzykują się mężczyźni mający akurat czas wolny (panie nie grają!) i stają w szranki. Można je przy odrobinie szczęścia zobaczyć w miasteczkach prowincji Sieny i Grosseto.

Zamykam oczy i jeszcze słyszę przenikliwy dźwięk pikuliny odbijający się od kamiennych murów pozbawionej dachu katedry opactwa San Galgano. Nade mną gwiaździste niebo: Wielki Wóz, Mały Wóz, Orion. Nozdrza łechce, płynący z pobliskich pól, zapach ziół i kwiatów rozgrzanych letnim słońcem. A pomiędzy rozbrzmiewającymi krystalicznie czysto nutami - dzwoniąca w uszach cisza.
Za chwilę rozpocznie się Koncert Mistrzów La Scali...
Na plakat trafiłam jak zwykle ja, mająca w podróżach tyle szczęścia, aby znaleźć się w odpowiednim miejscu i czasie. Lucia, którą poznałam przed kilkoma laty podczas wyjazdy dla prasy do Toskanii, była moim cicerone po Val di Merse. Jest właścicielką posiadłości Podere I Monti, gospodarstwa agroturystycznego "nasadzonego" niczym czapeczka na jedno z licznych wzgórz doliny rzeki Merse - podobnie zresztą jak okoliczne, średniowieczne miasteczka. To u niej spędzałam tegoroczne, zbyt krótkie wakacje. https://italiannawdrodze.blogspot.com/2018/02/wakacje-na-toskanskiej-wsi-vacanze-in.html


Spacerowałyśmy właśnie po jednym z nich, Ciciano, którego nazwę, ku uciesze mojej przewodniczki ciągle przekręcałam na Cicione, bo myliło mi się z Ciccioliną, ordynarną aktorką porno Iloną Staller i parlamentarzystką (ach, ci Włosi!).




Mój wzrok przyciągnął plakat - Koncert Mistrzów La Scali w Galgano i fotografie dwóch flecistów.


 Tego nie mogłam zignorować. Zwłaszcza, że sama mam dyplom w klasie fletu poprzecznego (co z tego, że już dobrze przykurzony). Okazało się, że impreza odbędzie się w niedzielę 1 lipca i wieńczy kurs mistrzowski dla młodych flecistów, organizowany już od trzech lat w Chiusdino, gdzie znajduje się szkoła muzyczna. Uczestniczyli w nim, jak się potem okazało nie tylko młodzi toskańczycy, ale młodzież z Europy i... Azji w postaci jednej Japoneczki. A szkolili ich najlepsi, bo właśnie muzycy z Opery w Mediolanie, ale też profesorowie z Akademii w Ferrarze i Paryża! Jak widać na tzw. prowincji można zorganizować wydarzenie na światowym poziomie.
Na koncert z Lucią naturalnie pojechałyśmy i w ten sposób La Scala dosłownie przyszła do mnie, bo do tej pory nigdy nie udało mi się uczestniczyć w koncercie w tym teatrze. Co prawda, po zeszłorocznej "skusze" neapolitańskiego San Carlo miałam pewne obawy co do poziomu wykonawców, jednak to była prawdziwa uczta.


Na zdjęciu - pierwszy flet w orkiestrze mediolańskiego teatru La Scala, Andrea Manco. Bynajmniej nie snobistycznie - w skromnym garniturze i grający nie na złotym flecie, a jednak brzmienie, jakie potrafił osiągnąć - tego się po prostu nie da opisać! Wykonał trzy utwory, w tym słynne Concertino D-dur op. 107 Chaminade, które i ja kiedyś grałam na jakimś egzaminie w szkole muzycznej. Z tym utworem związanych jest kilka ciekawych historii. Po pierwsze skomponowała go kobieta, Cecile Chaminade w 1902 r., co również na początku XX w. stanowiło ewenement.


Concertino powstało na konkretne zamówienie, złożone przez Konserwatorium Paryskie z zastrzeżeniem, że ma być to "kawałek do ćwiczeń" dla studentów klasy fletu, a więc cyzelujący ich technikę. Rzeczywiście, pamiętam, że może nie zęby na nim zjadłam, ale paluszki mi się po klapkach nabiegały, a oddechu brakowało nie raz :) I jeszcze jedno. Podobno Cecile napisała Concertino z zemsty na niewiernym kochanku, który ją porzucił dla innej. Stworzyła opus tak trudny technicznie, aby mężczyzna, też flecista nie był w stanie go wykonać! Posłuchajcie sami: https://www.youtube.com/watch?v=LMky0m2qbD0 w wykonaniu Sir Jamesa Galwaya, Irlandczyka z Belfastu zwanego "Człowiekiem ze Złotym Fletem".


Występ Andrei Manco poprzedziło inne, muzyczne "objawienie". Dla mnie naturalnie, bo i tego artysty wcześniej nie znałam i nie słyszałam. Maurizio Simeoli na mojej ukochanej pikulinie zagrał po prostu "bosko" skomponowaną przez siebie Fantazję włoską w hołdzie Rossiniemu, naszpikowaną dosłownie cytatami z oper wielkiego kompozytora i pobrzmiewającego jodłowaniem "Szwajcarskiego pasterza" Morlacchiego. Na you tube znalazłam ten utwór również w mistrzowskim wykonaniu Galwaya:  https://www.youtube.com/watch?v=kqQRdiS7wmI

W malowniczej, toskańskiej dolinie, którą do dziś przecina rzeczka Merse (Val di Merse) ok. 30 km od Sieny mieszkał przed wiekami na swoim zamku Galgano Guidotti. Bezwzględny, rządny bogactw i rozpustny budził nawet obrzydzenie i strach własnej matki, Dionisii. Zacna kobieta nierzadko żałowała chwili jego poczęcia, wylewając morze łez nad jego krwawymi czynami. Pewnego jednak dnia księciu ukazał się Archanioł Michał, a to spotkanie diametralnie zmieniło Galgano, gdyż wysłannik niebios przekonał go, iż mimo popełnionych w przeszłości występków jest dla niego droga zbawienia. Musi jednak porzucić doczesne życie wraz z jego uciechami i zostać mnichem. Galgano był tak zaciekawiony tym, czego doświadczył, że postanowił pójść za Archaniołem. Ten zaś powiódł go pod pobliskie wzgórze, Montesiepi, gdzie zdumiony mężczyzna doznał kolejnej wizji - wokół wieńczącej szczyt kamiennej rotundy zobaczył Jezusa, Marię i 12 apostołów.

Gdy obraz zniknął, usłyszał głos ponownie wzywający go do zerwania z przeszłością. Galgano odparł, że naturalnie może spróbować to zrobić ale efekt tych prób prawdopodobnie będzie tak samo bezowocny jak próba wbicia miecza w litą skałę. Na potwierdzenie swych słów mężczyzna, który w międzyczasie wspiął się na górę i wszedł do środka budowli, wbił swój miecz w leżący pośrodku głaz, myśląc, że złamie w ten sposób ostrze. Tymczasem weszło ono w skałę niczym w masło, lecz na nic zdały się próby jego wyciągnięcia. Broń pozostała tak na wieki, do dziś i można ją oglądać w Eremie na Montesiepi, gdzie swojego żywota dokonał w samotności nawrócony Galgano, pomnażając po śmierci zastęp świętych.

W pobliżu wzgórza wyrósł z czasem imponujących rozmiarów klasztor cystersów, braci, którzy skupili się wokół osoby Galgano. Podzielona na trzy nawy świątynia wzniesiona została w końcu XII w. na planie krzyża, którego dłuższe ramie liczy 69 m, a krótsze 21.

Dziś w ruinie, jest jednym z najcenniejszych przykładów gotyckiej architektury cysterskiej w Italii. Pozbawione dachu mury, zwłaszcza wieczorową porą, stanowią wymarzoną scenerię dla każdego, kto lubi śnić na jawie.