Bim – bam. Rytmiczny, czysty jak kryształ dźwięk dzwonu wyrywa mnie z głębokiego snu.
- Gdzie ja jestem?
Z półmroku wyłania się skromny pokoik – nad wąskim łóżkiem, w którym leżę przykryta cienkim, wełnianym kocem i prześcieradłem wisi krzyż. Na bosaka, jeszcze częściowo w objęciach Morfeusza drepczę do łazienki i coś mi się dalej nie zgadza. To nie mój dom! Z kolejnym uderzeniem dzwonu mój mózg teleportuje się do rzeczywistości – znajduję się w północnych Włoszech, w Eremo San Giorgio. W tym klasztorze kamedułów zawieszonym wysoko na skale nad jeziorem Garda dałam się dobrowolnie zamknąć, aby wyciszyć się, odpocząć od „wrzasku” stresującej codzienności. Przez okienko ogarniam wzrokiem dachy mnisich domków, a w tle strzelające w górę cyprysy. Czeka mnie pięć dni wyjątkowo blisko raju. Wybrałam izolację dobrowolnie. Pomysł "chodził mi" po głowie już co najmniej od kilku lat, ale ciągle go odkładałam. Podczas Wigilii redakcyjnej National Geoographic niespodziewanie się skonkretyzował - naczelna Agnieszka Franus spytała mnie wprost: - Ania, nie napisałabyś takiej relacji z pobytu za murami klasztornymi?
Jasne! Zwłaszcza, że jestem osobą wierzącą, praktykującą, więc byłoby to dla mnie duchowe doładowanie akumulatorów.
I tak się stało. Po pół roku wylądowalam w miejscu absolutnie niezwykłym, co pokazują poniższe zdjęcia, począwszy od bramy wjazdowej do eremu: Uroda, a zarazem prostota natury po prostu mnie urzekły. Tak jak dzieło człowieka, który starał się jak najmniej w nią ingerować. U Kamedułów miałam możliwość na tyle zwolnić tempo, żeby dojrzeć również braci mniejszych przy pracy: Te schodki zapewne wymagają naprawy, ale czy to jest najważniejsze? Najważniejsze są "modlitwa i praca", obrabianie hektarów wiekowych sadów oliwkowych schodzących tarasami ku jezioru. A do roboty jest tylko 12 mnichów... Więcej na ten temat w moim artykule w najnowszym, bieżącym numerze National Geographic Traveler.

Odległa zaledwie 25 km od Werony, usytuowana na południowym brzegu jeziora Garda - Peschiera del Garda zaliczana jest do grona najpopularniejszych, turystycznych met tego akwenu wodnego. W starożytności przecinała ją Via Gallica, łącząca największe miasta Niziny Padańskiej, począwszy od Gradum (Grado) poprzez Patavium (Padwę), Vicetia (Vicenzę), Verona (Weronę), Brixia (Brescię), Bergomum (Bergamo), Mediolanum (Mediolanu) do Augusta Taurinorum (Turynu). Współczesna droga krajowa Strada Statale 11 Padana Superiore w znacznej części przebiega antycznym traktem i ja również tego lata z jedną z moich Grup też "zawinęłam" do Peschiery. Jest urokliwa i nieskomplikowana "w obsłudze". Spacerek po niej, wzdłuż malowniczych kanałów odbywa się na zasadzie pętli, a co krok kuszą, rozstawione tuż nad wodną tonią lub na platformach pływających na kanale, ogródki lokali gastronomicznych. Zapach kawy i cornetti prosto z pieca miesza się z aromatem pasty i pizzy oraz ryb wrzucanych na ruszt prosto z jeziora. Tłumom towarzyszą nieco bezczelne kaczki i łabędzie, masowo wylegające na brzeg, gdyż liczą (i słusznie), że coś im skapnie z "pańskiego" stołu. W Peschierze zaczyna swój bieg (!) rzeka Mincio - wpływają w nią poprzez system kanałów przypominających z góry trójząb wody jeziora oblewające potężne mury największej atrakcji turystycznej, jaką jest twierdza z czasów Serenissimy, Najjaśniejszej Republiki Weneckiej, wpisana na listę UNESCO wraz z całym szeregiem jej podobnych, wzniesionych na tym terenie i ujętych w międzynarodowy projekt "Weneckie dzieła obronne między XVI a XVIII w". Dawne fortyfikacje są dziś jednym, wielkim parkiem-ogrodem, pelnym drzew, krzewów i kwiatów. Wielu turystów wynajmuje tutaj kajaki, aby je opłynąć. A także zgłębić tajniki "dziwnego", bo odwrotnego biegu Mincio,która po 78 km zasila Pad. Co jeszcze ciekawsze, z przeciwnej strony jeziora wpływa do niego rzeka Sarco. Wspólnie Mincio, Garda i Sarco tworzą jeden system wodny liczący aż 203 km! Wzdłuż rzeki Mincio aż do Mantui prowadzi szlak rowerowy (E7 Peschiera-Mantova), z wielkim finałem pod mantuańskim pałacem książęcym, który widać na poniższym zdjęciu (https://www.facebook.com/DucaleMantova/?locale=it_IT): Wracam jednak narracją do Peschiery. Panuje w niej niczym nieskrępowana atmosfera wakacyjnego luzu tak, że nawet ja postanowiłam jej ulec i poprosiłam policjanta z drogówki, abym mogła chwilę pokierować ruchem. Jak widać na zdjęciu otwierającym tego posta - stróż prawa mi na to pozwolił :) A co dzieje się w Peschiera del Garda poza sezonem? Dziś i jutro, czyli 1 i 2 listopada ma miejsce Targ Kreatywny, a na jego stoiskach sprzedawane będą wyroby rzemieślnicze, w tym produkty z lawendy uprawianej na zboczach morenowych wzgórz południowego brzegu jez. Garda (od strony Brescii), ciuchy, biżuteria i "tysiąc innych cudowności". W listopadzie też tubylcy przygotowują się do najważniejszego w życiu miasteczka wydarzenia - święta jego patrona, San Martino, czyli św. Marcina - w kalendarzu 11. dnia miesiąca. Jednak bogaty program obchodów startuje już za tydzień: Palio di San Martino, czyli wyścigi tradycyjnymi, weneckimi łodziami oraz spektakl pirotechniczny będą ich ukoronowaniem (zdj. Comune di Peschiera del Garda): Oto na koniec piękne zdjęcie twierdzy w Peschierze z lotu ptaka, "pożyczone" ze strony FB miejscowości: (zdj.https://www.facebook.com/PeschieraDelGardaOfficial/?locale=pl_PL)

W wodach największego jeziora Italii, jeziora Garda przeglądają się malownicze krajobrazy i wyjątkowe historie. Ruszam w objazd Lago di Garda w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Za punkt startowy obieram Sirmione w Lombardii, ale w podróży zawinę jeszcze do Wenecji Euganejskiej (Veneto) i Trydentu-Górnej Adygi, gdyż na jeziorze przecinają się granice trzech północnowłoskich regionów. A to wszystko w najnowszym numerze National Geographic Traveler - prosto na majówkę :) Zachęcam do lektury magazynu i wybrania się ze mną nad Lago di Garda wraz biurem podróży Misja Travel z Poznania. Będę pilotować grupy w terminach: 15-20 maja, a zatem będzie nam właśnie majowo oraz 7-21 lipca. Zachęcam :) A w międzyczasie zapraszam też do przeczytania moich wcześniejszych postów o jeziorze Garda - poszukajcie!

Dawno, dawno temu Lessinia, najpiękniejsza z księżniczek Królestwa Alp zakochała się w księciu Baldo, który miał oczy tak błękitne jak wody jeziora Garda. Ze związku tych dwojga narodziły się dzieci - trzy doliny: Valpolicella, Valpantena i Val d'Illasi. Baldo i Lessinii nie dane było jednak żyć długo i szczęśliwie, gdyż rozdzieliły ich na zawsze zazdrosne siostry... Legendarny Baldo to masyw położony w przedalpejskim paśmie Prealpi Gardesiane, jak sama nazwa wskazuje nad jeziorem Garda. Zbudowany w większości ze skał wapiennych i dolomitowych, a więc łatwo ulegających erozji wznosi się na maksymalną wysokość 2218 m n.p.m. Sama nazwa odnotowana już w XII-w. annałach wywodzi się prawdopodobnie od średniowiecznego, niemieckiego bald - 'las'. Od XV w. natomiast Monte Baldo stało się celem turystyki przede wszystkim przyrodniczej i nadal zachwyca amatorów natury, w tym mnie, która "zdobyła" ten masyw stosunkowo niedawno, a w ubiegłym miesiącu zawiozła na szczyt grupę entuzjastów północnych Włoch. Byli pod wrażeniem, zwłaszcza, że nie musieli się wspinać, tylko do góry wyniosła ich kolejka. Nasz punkt startowy znajdował się na stacji początkowej w miejscowości Malcesine nad jez. Garda https://funiviedelbaldo.it/en/funivie-del-baldo-5/ Zbudowana ze stali, szkła, aluminium i skał zaskoczyła mnie nowoczesnością formy dobrze jednak komponującej się z otaczającą budynek naturą. Podniebna podróż odbywa się w dwóch etapach. Najpierw do stacji pośredniej, S. Michele (długość odcinka 1512 m, różnica poziomów - 463 m) sunie się po kablu wagonikiem mogącym unieść do 45 osób przez ok. 3 minuty. Następnie obrotową, panoramiczną kabiną na górę (długość odcinka 2813 m, różnica poziomów - 1187 m.). Ten drugi odcinek trwa aż 10 minut, ale biegną one bardzo szybko, gdyż widoki za oknami zapierają dech w piersiach, zwłaszcza, że kabina robi w tym czasie pełen obrót, zupełnie niewyczuwalny https://www.youtube.com/watch?v=ftF3k4Amwvg Te kilkanaście minut lotu oznacza nie tylko radykalną zmianę wysokości, co sygnalizują zatykające się uszy. W tym krótkim czasie odbywa się podróż przez różne strefy klimatyczne - od śródziemnomorskiego nad jez. Garda, gdzie rosną cytrusy, poprzez przedalpejski na zboczach porośniętych lasem aż po alpejski ze znacznie uboższą wegetacją. Wiążą się z tym również niekiedy znaczące róznice temperatur między dołem a górą, czego sama doświadczyłam - między obydwoma zamieszczonymi poniżej zdjęciami są tylko dwie godziny różnicy: Uczciwie nuszę wskazać i minusy. Niestety turystów "dopycha" się w wagonikach maksymalnie, a zatem ci, co znajdą się w ich centrum mają mniejsze szanse na oglądanie czy fotografowanie. Rozczarowały mnie też brudne szyby - może dlatego, że było już po sezonie, ale mimo późnopaździernikowej pory chętnych nie brakowało i wszyscy w czasie "lotu" czuliśmy się niczym sardynki w puszce! Na szczęście wracając z Monte Baldo, bogatsi w doświadczenia - moi wycieczkowicze potrafili zająć odpowiednie miejsca w wagoniku, a więc tuż przy oknach. Samo Monte Baldo oferuje szereg atrakcji, zarówno dla "ceprów", którzy mogą osiąść w jednej z dwóch restauracyjek, jak i amatorów zdjęć z krajobrazami zapierającymi dech w piersi: z jednej strony na jzioro Garda, zaś z drugiej na przedalpejskie masywy z górną stacją kolejki na pierwszym planie: Ta górna stacja kolejki jest doskonałym punktem startowym do wycieczek w góry - stąd startują w kilku kierunkach kilometry dobrze oznakowanych szlaków. Oto mapa szlaków prowadzących na stronę jez. Garda: Poniżej natomiast trasy prowadzące wgłąb masywów regionu Wenecji Euganejskiej: Można na nie wyruszyć w towarzystwie alpak hodowanych tu na wysokościach. Moim zdaniem jako doświadczonej pilotki po Włoszech Monte Baldo stanowi kapitalną propozycję dla turystów zwiedzających okolice jeziora Garda. Biura podróży powinny włączyć tę atrakcję do swoich programów wycieczek objazdowych. Nawet, a może zwłaszcza przed albo po sezonie letnim. Sugeruję połączenie Monte Baldo z rejsem po jez. Garda z Malcesine do Limone (koszt 9 euro, czas ok. 20 minut). Malcesine "z wody" prezentuje się wręcz zjawiskowo ze średniowiecznym zamkiem należącym ongiś do magnackiego rodu Scaligerich: Meta na przeciwnym brzegu ma miejsce w Limone, którego nazwa bardzo słusznie kojarzy się z uprawą cytryn. Te żółte, aromatyczne i kwaśne owoce przywieźli z Chin i Indii, gdzie znane już były wcześniej do Europy - Arabowie. Nad jez. Garda sprowadzili je zaś już w XIII w. ojcowie franciszkanie i odtąd stały się jednym z symboli tego akwenu, o czym opowiem wkrótce w kolejnych postach.

W Sirmione nad jeziorem Garda, przy Via Caio Valerio Catullo, czyli ulicy Katullusa, rzymskiego poety również związanego z tym malowniczym miasteczkiem, tyle, że znacznie wcześniej (87/82-54 r p.n.e.) stoi dom należący ongiś do "primadonny stulecia", Marii Callas. Sto lat upłynie też 2 grudnia 2023 r. od jej przyjścia na świat w rodzinie greckich emigrantów - na chrzcie w prawosławnym kościele na nowojorskim Manhattanie otrzymała imiona Maria Anna Cecilia Sofia. Jej ojciec ze względów praktycznych zmienił nazwisko z Kalogeropulos na Kalos, a potem Callas. I pod tym ostatnim nazwiskiem "La Divina", czyli "Boska" artystka potem występowała - choć w greckiej ojczyźnie wracała do nazwiska przodków. Po sukcesach na scenach Aten, Nowego Jorku i dwa lata po debiucie w Italii poślubiła majętnego, włoskiego przemysłowca Giovanniego, Battistę Meneghiniego, który przez cały okres ich małżeństwa (1949-1959) pełnił rolę jej impresaria, zawieszając "na kołku" własną działalność. W tym też czasie nabył za 60 milionów włoskich lirów, liczącą 780 mkw i 21 pokoi piękną willę w Sirmione, gdzie żona mogła wypoczywać latem nad wodami największego jeziora Italii: https://www.youtube.com/watch?v=U8gn1M0Tm_Q Maria przyjeżdżała nad Gardę regularnie między 1952 a 1958 r., w szczycie swojej kariery, aby uciec od tłumów, dziennikarzy, całego świata, ale też, aby choć przez chwilę zakosztować "normalnego życia". Wakacyjny czas wykorzystywała na kąpiele termalne w tutejszych źródłach, spacery po wąskich uliczkach miasteczka i zakupy w butikach oraz dolce far niente w Caffe' Grande Italia: O tym, jak przywiązała się do tego miejsca świadczą słowa: "chciałabym zakończyć życie i być pochowaną w Sirmione, w tym ziemskim raju". Los chciał jednak inaczej, gdyż w 1958 r. poznała miłość swojego życia, Arystotelesa Onassisa. Ponoć właśnie w domu nad jez. Garda oznamiła mężowi, że porzuca go dla greckiego miliardera. Bardzo liczyła, że "jej" Ari ją poślubi - tymczasem ten ożenił się z Jackie Kennedy, wdową po zamordowanym prezydencie USA, Johnie Kennedym. Co prawda wrócił po latach do Marii, a ta mu wybaczyła, jednak to właśnie Onassis sprawił, że przedwcześnie zakończyła karierę sceniczną, zapadła na depresję, próbowała odebrać sobie życie i straciła wymarzone dziecko. Callas obdarzona była niezwykłą wręcz, trzyoktawową skalą głosu i fantastyczną techniką, co umożliwiało jej swobodne poruszanie się w każdym praktycznie repertuarze operowym. W dodatku dysponowała wyjątkowym talentem aktorskim. Włoski pisarz, dramaturg, reżyser-skandalista Pier Paolo Pasolini obsadził ją w głównej roli swojego filmu "Medea", zrealizowanego na podstawie tragedii Eurypidesa https://www.youtube.com/watch?v=t2f9AjQ2ebc). Callas zmarła w Paryżu w 1977 r. Dziś budynek sirmiońskiego "azylu" gwiazdy znajduje się co prawda w rękach prywatnych, podzielony na osobne apartamenty, ale na otaczającym go murze zamieszczono stosowną informację o słynnej, dawnej mieszkance. Willa pozostała od tamtych czasów w niezmienionym kształcie, podobnie jak pełen środziemnomorskiej roślinności ogród-park wypełniony rzeźbami bóstw stylizowanych na greckie oraz basen w kształcie jeziora Garda, którego budowę zleciła sama Callas. Oto jej unikatowe zdjęcie w salonie, przy fortepianie: Domu nie można na co dzień zwiedzać, ale otwiera podwoje w czasie, gdy w jego wnętrzach organizowane są rozmaite wydarzenia artystyczne. Można je znaleźć wśród kalendarza imprez na stronie lokalnej organizacji turystycznej https://visitsirmione.com/en/what-to-see/art-and-monuments/villa-callas/ W miasteczku są też inne miejsca przypominające o pobytach artystki, jak na przykład noszący jej imię park miejski, dom kultury czy Tavernetta Maria Callas: Gdy Callas przyjeżdżała do Sirmione - za każdym razem musiała widzieć fortecę Scaligerich z II poł. XIV, będącą bez wątpienia "wizytówką" kurorciku turystycznego dla majętnych, jakim jest Sirmione. To jeden z najlepiej zachowanych, średniowiecznych zamków w Italii, w 2019 r. nr 22 na liście najczęściej odwidzanych atrakcji Włoch. Obiekt można zwiedzać: Odwiedziłam Sirmione ponownie dosłownie przed dwoma dniami, w czasie podróży z grupą po północnej Italii. Wysyłam Wam z tego prześlicznego miejsca dużo słońca: (Zdjęcia z Sirmione - Autorka, zdjęcia Marii Callas i Arystotelesa Onassisa - Wikipedia i Brescia oggi, karykatura - Oleg Karuvits, Wikipedia)