Jak to jest być pierwszym narciarzem na stoku, gdy słońce dopiero wschodzi, a górskie szczyty powoli wyłaniają się z ciemności? A jak wygląda nocna jazda na nartach po oświetlonym stoku, połączona z kolacją w jednym z urokliwych schronisk? Takie doświadczenia czekają na narciarzy odwiedzających zimą Trentino.

Jazda o wschodzie słońca

Co roku wiele ośrodków Północnych Włoch uczestniczy w programie Trentino Ski Sunrise i zabiera narciarzy na szczyty wczesnym rankiem, gdy trasy są już starannie przygotowane. Wyciągi ruszają wcześniej niż zwykle, zazwyczaj około szóstej rano, i wwożą uczestników do górskich schronisk i chat. Na śniadanie serwowane są lokalne specjały: pieczywo, dżemy, ciasta, mleko, jogurty, regionalne wędliny i sery. Gdy zaczyna świtać, przychodzi czas na pierwszy zjazd, któremu podczas wybranych spotkań towarzyszą instruktorzy. Na stokach panuje cisza, szczyty stopniowo nabierają kolorów, a pierwsze ślady nart wyznaczają na nietkniętym jeszcze śniegu kręte linie.
Program obejmuje różne miejsca w regionie. Daty i ośrodki biorące udział w Trentino Ski Sunrise dostępne są na stronie Trentino. Campiglio Sunset Ski – ostatni zjazd w blasku zachodzącego słońca W Madonna di Campiglio narciarski dzień można zakończyć w wyjątkowej scenerii dzięki wydarzeniom organizowanym w ramach Campiglio Sunset Ski. Po zamknięciu wyciągów uczestnicy wjeżdżają gondolą na górę, by podziwiać Dolomity Brenta skąpane w promieniach zachodzącego słońca. Na miejscu czeka aperitif z lokalnymi przysmakami w jednym z malowniczo położonych schronisk. Wieczór kończy zjazd z pochodniami, pod opieką doświadczonych instruktorów narciarstwa. Szczegóły dostępne są na stronie Campiglio Sunset Ski.

Narty pod gwiazdami

Gdy słońce znika za horyzontem, niektóre trasy narciarskie w Trydencie wciąż pozostają otwarte. Oświetlony stoki wyłania się z ciemności, śnieg odbija światło, a góry nabierają przytulnego, wieczornego charakteru. W Val di Fiemme można jeździć pod gwiazdami na trasie Olimpia III w ośrodku Alpe Cermis oraz na stoku Obereggen w ośrodku narciarskim Latemar Dolomites. Wieczorne godziny otwarcia pozwalają przedłużyć dzień na nartach i połączyć zjazd z kolacją w schronisku. https://www.visitfiemme.it/pl/winter W Val di Fassa wieczorne sesje narciarskie odbywają się na stadionie narciarskim Aloch Ski Stadium w Pozza di Fassa, znanym również z organizacji zawodów. Stok jest oświetlany w wybrane wieczory tygodnia, dając doświadczonym narciarzom możliwość zmierzenia się z techniczną trasą po zachodzie słońca: https://www.fassa.com/it Monte Bondone górujący nad stolicą Trentino – Trydentem – również oferuje wieczorne godziny otwarcia stoków. Światła ośrodka narciarskiego spotykają się tu ze światłami doliny, tworząc wyjątkowo malowniczą scenerię.

Aplikacja Mio Trentino
W planowaniu podróży po Trentino pomaga oficjalna aplikacja Mio Trentino, która zawiera aktualne informacje o atrakcjach, godzinach otwarcia, wydarzeniach i usługach. Udostępnia również praktyczne funkcje związane z lokalnym transportem oraz korzystaniem z Trentino Guest Card. https://www.visittrentino.info/pl/przewodnik/informacje-dotyczace-podrozy/mio-trentino
Trentino położone jest w północno-wschodnich Włoszech, w sercu włoskich Alp, pomiędzy jeziorem Garda a Dolomitami. Znajduje się w niewielkiej odległości od tętniących życiem miast – Werony, Wenecji i Mediolanu. Region słynie z niezwykłych górskich krajobrazów, zielonych dolin i jezior – jest ich tu aż 297. Dzięki temu region stanowi idealny kierunek dla miłośników aktywnego wypoczynku przez cały rok.
O Trentino Marketing Trentino Marketing to agencja, która koncentruje się na promocji inicjatyw i projektów mających na celu rozwój turystyki w Trydencie. Została założona 30 czerwca 2015 roku przez Trentino Sviluppo SpA, spółkę utworzoną przez autonomiczną prowincję Trydent w celu wspierania zrównoważonego rozwoju na obszarze Trydentu. (Źródło: Trentino Marketing/Agencja Travel Advance)

Ta wystawa już niedługo się kończy - The Greatest Hits w Muzeum Enza Ferrari w Modenie zaplanowana jest tylko do 16 lutego 2027 r. Dlatego nie przeczytacie o niej w artykule "National Geographic Traveler", ponieważ kolejne numery magazynu, dla którego od dwóch dekad piszę głównie o Italii przygotowywane są z dużym wyprzedzeniem. Zamiast tego już teraz mogę zdradzić, że rzeczywiście ekspozycja prezentuje "największe hity". Są nimi oryginalne w większości modele Ferrari, które kupiły lub dostały największe gwiazdy muzyki tak rozrywkowej, jak i klasycznej. Samochody pochodzą głównie z kolekcji prywatnych, więc możliwość ich podziwiania razem jest wyjątkowa i zapewne niepowtarzalna. Zacznijmy od Milesa Davisa: Urodzona sto lat temu (jak ten czas leci) amerykańska megagwiazda jazzu, genialny trąbkarz, kompozytor, lider zespołów i... malarz Miles Davis postawił na Ferrari 275 GTB41966. "Nie prowadzę Ferrari, bo jest piękne, ale bo mnie kręci" - wyznał. Można go było zobaczyć za kółkiem na ulicach Nowego Jorku i Los Angeles. Prezentowany na wystawie model nie był jedyny w kolekcji muzyka. Przed nim Davis miał Ferrari 250 GT (w wersji luksusowej i Spyder California), Ferrari Testarossa - również w kolorze białym oraz żółte Ferrari 308 GTS - ostatnie dwie maszyny w latach 80. XX w. Natomiast model z ekspozycji dosłownie uratował artyście życie. W 1969 r. na Brooklinie, przed klubem jazzowym, gdzie Miles miał koncert, muzyka siedzącego już w samochodzie zaatakowało trzech uzbrojonych mężczyzn oddając pięć strzałów z taksówki. Davis został ranny w miednicę, ale cztery kule przyjęła na szczęście karoseria. A oto Ferrari 250 GT 2+2 1960 Marii Callas. Artystka otrzymała je u szczytu scenicznej sławy, a zarazem w najintensywniejszym momencie swojego związku od Arystotelesa Onassisa. Ten model z czterema siedzeniami, wygodny, elegancki odzwierciedla obraz Divy. A jaki wóz spodobał się Cher? Oczywiście model sportowy, dwunastocylindowe Ferrari 250 LM 1963, który wybrał dla niej Sonny Bono. Ale to też nie było jedyne Ferrari artystki - model 246 Dino GTS z otwartym dachem nabyty przez nią w 1972 r. w salonie Hollywood Sports Cars mógł się rozpędzić do 236 km/godz. i nosił nawet specjalne tablice rejestracyjne CHERS. W 2024 r. samochód trafił na aukcję z ceną 500 tys. USD. Prawdziwym "ferraristą" okazał się jeden z największych dyrygentów orkiestry naszych czasów - Herbert von Karajan, szczęśliwy posiadacz 275 GTB i Ferrari 250 GT Lusso, którym poruszał się z rodziną. Karajan był wielkim pasjonatem zarówno samochodów, jak i żagli oraz samolotów! Ferrari SP 12 EC to unikat - jedyny istniejący model skonstruowany w 2012 r. na zamówienie Erica Claptona. Zakochany w Ferrari "Slowhand", którego uwielbiamy za chociażby "Tears in Heaven" wymarzył sobie samochód zbliżony do Ferrari 512 BB, jakie posiadał w młodości. Za realizację tego marzenia Clapton zapłacił blisko milion euro. A oto Ferrari Mondial Cabriolet, który stał się ikoną kultury pop, gdyż w tym wozie Madonna pojawia się w słynnym videoclipie "Material Girl".
Na wystawie znajdują się też samochody Johna Lennona, Kate Bush i Micka Jaggera, a także Luciana Pavarottiego. To wielkiemu tenorowi poświęcona była poprzednia wystawa w muzeum "MEF 2015 - hołd Ferrari dla Pavarottiego". Zarówno Enzo, jak i Luciano urodzili się w Modenie i choć dzieliło ich 37 lat różnicy, zostali wielkimi przyjaciółmi. Natomiast bieżąca ekspozycja prezentuje model, który artysta przekazał swojej żonie - Ferrari F40, ponieważ po prostu nie mógł się zmieścić do środka z powodu nadmiernej kubatury.
Wystawę prezentującą jeszcze więcej modeli gwiazd koniecznie trzeba zobaczyć. Zwłaszcza, że towarzyszy jej sentymentalny w tonie, a przez to urokliwy krótki film opowiadający o życiu Enza Ferrari. Druga, stała część ekspozycji pozwala zajrzeć do biura-studia Enza, gdzie powstawały kolejne modele. Ta część wystawy znajduje się w starej, autentycznej części domu, gdzie mieścił się warsztat metalowo-mechaniczny Alfreda Ferrari, ojca Enzo. To właśnie on zaszczepił w chłopcu pasję zabierając go na wyścig samochodowy w Bolonii. W niecałą dekadę później chłopiec sam zasiadl za kółkiem rajdowego wozu, a potem założył wytwórnię samochodów wyścigowych i sportowych Ferrari.
Muzeum Enzo Ferrari w Modenie: https://www.ferrari.com/it-IT/museums/enzo-ferrari-modena
Via Paolo Ferrari 85
Czynne:
cwiecień/maj
09.30 - 19.00
Czerwiec-sierpień
09.00 - 19.00
wrzesień/październik
09.30 - 19.00
listopad-marzec
09.30 - 18.00
Ceny biletów: 27-32 euro (dorośli w zależności od pory roku), 9-12 euro (osoby poniżej 19. lat), niepełnosprawni i dzieci do lat 5 gratis. Bilety sprzedawane są w pakietach: w połączeniu z Muzeum Ferrari w Maranello, które koniecznie trzeba zobaczyć. Poza całą historią Ferrari na torach - oferuje interaktywne atrakcje, w tym pit stop (dla niewtajemniczonych - symulacja zmiany opon na torze wyścigowym): museo@ferrari.com

Dziś kilka słów o serialu TVP "Felicita'" w reżyserii Makarego Janowskiego. Jego akcja rozgrywa się w apulijskim Polignano a Mare. Po obejrzeniu dostępnych na platformie streamingowej odcinków mam naturalnie kilka swoich przemysleń. Przede wszystkim dobrze, że akcja nie została umiejscowiona gdzieś na ubitym już dobrze szlaku włoskich wycieczek: w Rzymie, Florencji czy Wenecji. Inną sprawą jest ta, że producentów nie byłoby raczej stać na taką lokalizację. Jestem zakochana w Apulii, więc wybór tego regionu mnie ucieszył. Z tym, że chyba Polacy odkryli Apulię już wcześniej, a zwłaszcza Polignano a Mare, które w tym roku przeżywało istną ofensywę czy najazd naszych rodaków. Na każdym rogu słyszało się polską mowę. A serial z pewnością zagwarantuje temu urokliwemu miasteczku polskich turystów na kilka kolejnych sezonów. Co najmniej. Czy Polignano a Mare wypadło w filmie "szaro"? Takie opinie czytałam na forach i niespecjalnie się z nimi zgadzam. Mnie zaprezentowane kadry się podobały - bohaterowie poruszają się po białych, klimatycznych uliczkach, jak ta, na której ja się sfotografowałam minionego lata. Odwiedzają "pocztówkową" plażę, która w zbliżeniach wypadła marnie bo... jest ujmijmy to skromna. To nie bałtycki piasek i przestrzeń, a jedynie skraweczek ciemniejszego piaseczku wciśnięty między skały. Na tym zresztą polega urok tego miejsca. Poza tym obraz nie ma być promocją potencjalnej turystycznej mety, a jak wspomniałam wcześniej mimo wszystko "nakręci" używając branżowego slangu turystykę w Polignano.
Kreacje aktorskie - Laurę Breszkę rzeczywiście przyćmiewa żywiołowa Monica Mariotti, nota bene polska aktorka włoskiego pochodzenia, której wreszcie dano szansę, aby zagrała to, co jej najbardziej w duszy gra - córkę włoskiego ojca, jaką jest w rzeczywistości. Breszkę spycha też w cień Klementyna Karnkowska, na ekranie córka bohaterki - młoda aktorka nominowana do nagrody Pulsar w kategorii „Inspirujący debiut na ekranie”. To są wyraziste postacie, a Laura-Zośka niknie, kolejne odkrycia związane z niewiernością męża doprowadzają ją do nudnej na ekranie rozpaczy z butelką wina w ręku czy leżenia na hotelowym łóżku. Słabo ogląda się taką depresję, zwłaszcza, gdy tandem aktor - reżyser nie mają pomysłu, jak ją ciekawie przedstawić.
Wracam jednak do Polignano a Mare, bo "Felicita'" na szczęście serwuje nam amore i amory w różnych odcieniach. Ma troszkę pobudzić do refleksji, ale i bawić "w pięknych okolicznościach przyrody". Przypomnieć nam o włoskich wakacjach w momencie, gdy za chwilę za oknem słońce zastąpi szarość. Dać odrobinę felicita', szczęścia. Jak Pomi de Fiuri, których zdjęcia zamykają ten post. W dialekcie apulijskim oznacza pączek kwiatu i jest to tradycyjna, ceramiczna ozdoba w formie nierozwiniętego kwiatu otoczonego czterema liśćmi akantu. Rzeczownik pumo pochodzi od łacińskiego pomum nawiązującego do Pomony, rzymskiej bogini owoców i dostatku Pomi, sprzedawane w sklepikach z pamiątkami i ceramiką w całej Apulii są traktowane jak amulety przynoszące płodność, pomyslność, a więc właśnie szczęście.

Filiżanka kawy Illy w Turynie, mieście Sissi, Joyce'a i akcji filmowej wersji "Rebeki" wg Daphne du Maurier. A może wolicie Espresso Lavazzy w Turynie, gdzie koniecznie musicie wjechać na Mole Antonelliana i zobaczyć Muzeum Egipskie. Na pasjonatów antyczności czeka nie tylko Rzym - nadal w tym okresie roku zatłoczony i gorący - ja zabieram Was do Akwilei, gdzie kończył się Bursztynowy Szlak, ale też do San Daniele na pyszne prosciutto. Proponuję też absolutny hit - posłuchanie głosów z kosmosu w obserwatorium Virgo w Toskanii, niedaleko Pizy.
W ostatnim czasie Polskie Radio 24 wyemitowało moje dwie włoskie opowieści. O Italii "dialogowało" nam się doskonale z prowadzącym program #spakowani Jarosławem Kałuckim. Ten znakomity dziennikarz turystyczny przemierzył Bel Paese wzdłuż i wszerz, więc rozmowy były czystą przyjemnością. Zabraliśmy Słuchaczy w miejsca niebanalne, poza szlakiem, a kto nie słuchał - ma szansę klikając w link na razie pierwszej rozmowy - drugą dokleję w poniedziałek. Podobało się? https://www.polskieradio.pl/pr24/audycje/spakowani,11713/odcinek/wlochy-poza-utartym-szlakiem-anna-klossowska-o-tym-co-kryje-sie-za-turystyczna-pocztowka,39af6dd6-a889-4de4-8e76-4509ce0e79ce

Liczy aż 1546,62 km i jest niemal dwukrotnie dłuższy niż najsłynniejsze na świecie Cammino di Santiago de Compostela. To Cammino di Francesco, nowy, pątniczo-turystyczny szlak oficjalnie zaprezentowany minionego lata przez przez włoskiego ministra ds. turystyki Gianmarca Mazzi jako część tegorocznych obchodów 800-lecia śmierci św. Franciszka z Asyżu. Jednak lipiec i sierpień były w Bel Paese zbyt gorące, aby Was namawiać do podjęcia wędrówki, więc piszę o tej inicjatywie dopiero teraz. Szlak św. Franciszka obejmuje sześć regionów, po których Biedaczyna w swoim życiu się poruszał. Są wśród nich Emilia-Romania (172 km od Rimini do Sanktuarium La Verna w Apeninie Toskańskim), Toskania (416,5 km), Umbria (404,2 km), Lacjum (306,92 km), Abruzja (80 km) oraz Marche (167). Ale z nich wszystkich drogi prowadzą do serca szlaku, jakim jest Bazylika św. Franciszka w Asyżu, gdzie spoczął na wieki. Trasy są przepiękne. Wiodą przez naturę, którą Poverello tak ukochał i sławił w "Pieśni słonecznej", miasta sztuki, miasteczka i osady, a po drodze na wędrowców czekają miejsca noclegowe. Wytyczając szlak przyjęto zasadę, zgodnie z którą Cammino objęło wyłącznie miejsca, do których rzeczywiście Franciszek dotarł. Jednocześnie spiął w jedną całość już istniejące szlaki franciszkańskie, w tym ten umbryjski przedstawiony na grafice: Tak, jak Szlak św. Jakuba oznaczony jest muszlą, w przypadku Cammino di San Francesco mamy wymalowane na żółto TAU. Chrześcijaństwo przyswoiło sobie ten znak od samych początków. Pojawia się już w katakumbach rzymskich, gdyż kształtem przypominał krzyż, na którym Chrystus ofiarował się, aby zbawić ludzi. Franciszek obrał go sobie jako godło i znak naśladowania Chrystusa, w ten sposób TAU stało się symbolem ruchu franciszkańskiego: Głosu oficjalnemu spotowi reklamowemu ministerstwa turystyki "Cammino di Francesco-Cammino di Luce" użyczył Andrea Boccelli: https://www.italia.it/en/italy/things-to-do/spirituality/the-way-of-st-francis/the-stages Więcej na ten temat: https://www.viadifrancesco.it/en