Liczy aż 1546,62 km i jest niemal dwukrotnie dłuższy niż najsłynniejsze na świecie Cammino di Santiago de Compostela. To Cammino di Francesco, nowy, pątniczo-turystyczny szlak oficjalnie zaprezentowany minionego lata przez przez włoskiego ministra ds. turystyki Gianmarca Mazzi jako część tegorocznych obchodów 800-lecia śmierci św. Franciszka z Asyżu. Jednak lipiec i sierpień były w Bel Paese zbyt gorące, aby Was namawiać do podjęcia wędrówki, więc piszę o tej inicjatywie dopiero teraz. Szlak św. Franciszka obejmuje sześć regionów, po których Biedaczyna w swoim życiu się poruszał. Są wśród nich Emilia-Romania (172 km od Rimini do Sanktuarium La Verna w Apeninie Toskańskim), Toskania (416,5 km), Umbria (404,2 km), Lacjum (306,92 km), Abruzja (80 km) oraz Marche (167). Ale z nich wszystkich drogi prowadzą do serca szlaku, jakim jest Bazylika św. Franciszka w Asyżu, gdzie spoczął na wieki. Trasy są przepiękne. Wiodą przez naturę, którą Poverello tak ukochał i sławił w "Pieśni słonecznej", miasta sztuki, miasteczka i osady, a po drodze na wędrowców czekają miejsca noclegowe. Wytyczając szlak przyjęto zasadę, zgodnie z którą Cammino objęło wyłącznie miejsca, do których rzeczywiście Franciszek dotarł. Jednocześnie spiął w jedną całość już istniejące szlaki franciszkańskie, w tym ten umbryjski przedstawiony na grafice: Tak, jak Szlak św. Jakuba oznaczony jest muszlą, w przypadku Cammino di San Francesco mamy wymalowane na żółto TAU. Chrześcijaństwo przyswoiło sobie ten znak od samych początków. Pojawia się już w katakumbach rzymskich, gdyż kształtem przypominał krzyż, na którym Chrystus ofiarował się, aby zbawić ludzi. Franciszek obrał go sobie jako godło i znak naśladowania Chrystusa, w ten sposób TAU stało się symbolem ruchu franciszkańskiego: Głosu oficjalnemu spotowi reklamowemu ministerstwa turystyki "Cammino di Francesco-Cammino di Luce" użyczył Andrea Boccelli: https://www.italia.it/en/italy/things-to-do/spirituality/the-way-of-st-francis/the-stages Więcej na ten temat: https://www.viadifrancesco.it/en

Malownicze miasteczko z domami o pastelowych fasadach zda się być zawieszone na zboczu ostro schodzącym do położonego w dawnym kraterze jeziora Nemi. Należy ono do Wzgórz Albańskich, grupy wygasłych wulkanów, okalających Rzym od południowego wschodu. Na nich urodził się legendarny założyciel Rzymu - Romulus, wg niektórych właśnie w Nemi – jednym z 17 Castelli Romani – miasteczek otulających malowniczo te wzgórza. Wąskie uliczki miasteczka pełne są butików z tekstyliami i rzemiosłem spod znaku poziomek i truskawek. To te owoce królują na witrynach kafejek i restauracji, a przede wszystkim podczas dorocznego święta obchodzonego w czerwcu. Jego setna (!) edycja odbyła się w 2025 roku. I ja w niej uczestniczyłam. Poziomki powstały z łez Wenery wylanych nad zmarłym Adonisem. Zbierano je już w antyku, uprawę truskawek rozpoczęto później. Podczas święta próbuję tiramisu’ i drinka z poziomkami - Fragolino spritz. Sącząc go spoglądam w toń jeziora Nemi. Ma kolor szafiru niczym drogocenne kamienie zdobiące rufy dwóch gigantycznych statków—pałaców Kaliguli z ogrodami i świątyniami na pokładach wydobytych z dna Nemi wiek temu. Castelli Romani mają mnóstwo takich historii w zanadrzu. Poczytajcie w moim artykule opublikowanym on-line w National Geographic Traveler: https://www.national-geographic.pl/traveler/kierunki/lacjum-jest-malo-znane-wsrod-turystow-tymczasem-dookola-rzymu-kryje-sie-mnostwo-atrakcji/

National Geographic uznał go za jeden z 10 najpiękniejszych zbiorników naturalnych świata. Znajduję się w Grocie Poezji w miejscowości Roca Vecchia w Apulii, a lustro wody ma obłędny kolor turkusu. Ten „basen” przyciąga wielu pływaków i właśnie jeden z nich robi chlup! To serce „miocenu Salento”, nekropolii stanowiącej część stanowiska archeologicznego Roca, pozostałości trzech ufortyfikowanych miast wznoszonych jedno na drugim od epoki brązu do wczesnego średniowiecza. Wokół fantazyjne skały, o które biją wściekle fale Adriatyku, pod moimi stopami zarysy grobowców i kanałów odpływowych omiatanych złotym światłem południa.
Zda mi się, że morze szepcze. Opowiada historie sprzed ponad 2000 lat o tym miejscu posadowionym nie przez przypadek w strategicznym korytarzu Adriatyku, zaledwie 70 km od wybrzeży dawnej Ilirii, starożytnej krainy obejmującej mniej więcej nadmorskie tereny obecnej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Serbii, Albanii i Macedonii Północnej. Roca musiała być ważnym miejscem, gdzie krzyżowały się szlaki handlowe prowadzące do, ale i z Grecji, skąd przybywała też kultura. Zamieszkała od Neolitu do II w n.e. uważana jest za jedno z najwaniejszych stanowisk archeologicznych Italii.
Tu co roku, w maju odbywają się główne, wielodniowe obchody Festa della Madonna di Roca. Figura Matki Bożej z Roca wędruje do swojego macierzystego kościółka w wielokilometrowej procesji na ramionach wiernych. Musi być bardzo ciężka, bo niosący zmieniają się często. Wzruszający jest moment, gdy pojawia się właśnie przy Grocie Poezji, jakby witała się z morzem. Fascynuje mnie rzeźba brzegowa tej części Salento. Raptem kilka kilometrów dalej, w Torre del Orso natykam się na malownicze Le Due Sorelle, bliźniacze skały wystające z wody. Z brzegu wydają się niewielkich rozmiarów - mogę je dosłownie postawić na dłoni. To piękne krajobrazowo miejsce z piaszczystą, złotą plażą i dobrze rozwiniętą infrastrukturą turystyczną. Na piasku jest bar, a w pobliżu, w miasteczku wiele restauracyjek i hoteli na każdą kieszeń.
Ale legenda związana z Le Due Sorelle, dwoma siostrami jest ponura. Miały być dziewczynami stąd. Pewnego dnia wybrały się nad morze, aby poplażować na zawieszonym wysoko nad lustem wody, cyplu. Jedna z nich, oczarowana pięknem morza, w którym promienie słońca rozsypały jakby garście lśniących diamentów, wychyliła się nadto nad krawędź skały i wpadła do wody. Choć siostra rzuciła się zaraz na ratunek, prądy przybrzeżne okazały się zbyt silne i wir wciągnął dziewczęta w głębiny. Zasmuceni bogowie przemienili nieszczęsne w skały. Dziś cieszą mój wzrok stanowiąc kolejną atrakcję turystyczną regionu i dowód, że nie tylko słynna Capri ma swoje Faraglioni. Zwłaszcza, że nazwa kojarzona z popularną wyspą oznacza formacje skalne wypiętrzające się z morza w pobliżu lądu. Takimi są Faraglioni di San Andrea o kilka kilometrów dalej.

Trzymetrowa, czerwona kawiarka zdobi placyk przed siedzibą firmy wytwarzającej popularną i w Polsce kawę. Zwana potocznie Nuvola Lavazza z powodu przeszklonego, nowoczesnego budynku w kształcie chmury, od 2018 r. gości też kapitalne muzeum - futurystyczny design wnętrz też robi wrażenie: Na wstępie dostaję porcelanową filiżaneczkę do espresso. Pustą, za to interaktywną. Przyłożona do spodeczków umieszczonych w kolejnych sekcjach placówki, „napełnia” mnie dodatkowymi, jakże smakowitymi informacjami. Za jej sprawą poznaję Luigiego Lavazzę. W 1895 r. zaczyna swoją przygodę z kawą, zakłada pierwszy sklep w Turynie, w Brazylii poznaje sekrety ziaren i napoju, tworzy mieszanki i receptury wykorzystywane do dziś, kiedy potężną firmą zarządza już czwarta generacja familii. Oglądam fotografie w kolorze sepii, logo stworzone w 1947 z charakterystyczną, powiększoną literką A pośrodku, pierwszy autobar z 1957 r., gdy Lavazza stała się przedsiębiorstwem nr1 w Italii. Wirtualnie przenoszę się z plantacji do laboratorium z bulgoczącymi menzurkami. Dotykam pierwszego ekspresu do kawy ISSpresso stworzonego dla stacji kosmicznej – Samantha Crostoforetti jako pierwsza astronautka delektowała się naparem poza ziemią w 2015 r. Wreszcie sama teleportuję się do nieba i zasiadam pośród chmur na białym tronie należącym do św. Piotra, który w najsłynniejszej serii reklam Lavazzy popijał z rozkoszą espresso. Bluźnierstwo? Nic z tych rzeczy. Włosi może dalecy są od kościoła i Watykanu, ale za to za pan brat ze wszystkimi świętymi, którzy w zamian za szacunek mają ich strzec „od złego”.
Ciekawa jest zresztą ta ewolucja reklamy. Począwszy od lat 60. XX w. - Carmencity i Caballero, dwóch słynnych figurek stworzonych przez włoskiego grafika Armando Testę na potrzeby wypromowania marki Lavazza Paulista. Postacie te – tajemniczy, wąsaty meksykański rewolwerowiec o stożkowatym kształcie – wraz ze swoją ukochaną Carmencitą na stałe weszły do historii europejskiego designu i popkultury: Poprzez odważny negliż: A także próbę włączenia środowisk subkultury: Na koniec nie może zabraknąć sklepu z kawą i gadżetami.

Gdy zapytać osoby orientujące się w twórczości Igora Mitoraja, gdzie we Włoszech znajdują się Jego rzeźby, zazwyczaj jednym tchem wymieniają Pompeje, Agrigento, ewentualnie "dorzucając" Plac Cudów w Pizie. I oczywiście przede wszystkim Pietrasanta, gdzie w czerwcu wreszcie otwarto muzeum artysty, czynne zresztą nieregularnie.
Goszcząc kilka lat temu na festiwalu Pucciniego w Torre del Lago (Toskania) "odkryłam" prace artysty w wyjątkowym otoczeniu - jakże sprzyjającym ich ekspozycji. To idealnie zielone, zadbane murawy Parco della Musica, Parku Muzyki Festiwalu Pucciniego. Spoczywające na trawie dwie błękitne, gigantyczne głowy przypominają jakże słusznie teatralne maski. Są pamiątką po jednej z wielu scenografii, jakie artysta zaprojektował na zlecenie tego właśnie festiwalu, a mianowicie do "Manon Lescaut" Pucciniego. Mitoraj muzykę Giacoma uwielbiał. Przystępując do pracy znał świetnie libretto wg powieści Prevosta. Tytułowa bohaterka jest piękna, jak rzeźby Mitoraja wzorowane na antycznych posągach, a jednocześnie "uszkodzona", jak dzieła artysty, bo z niewinnego dziewczęcia staje się kobietą upadłą, dla której pieniądz ważniejszy jest od uczucia. Nie dotarłam jeszcze do Pietrasanty, za to odwiedziłam przed dwoma tygodniami Aflopark w Pabianicach. To największy prywatny ogród w środkowej Polsce, założony w 2019 r. przez Grażynę i Andrzeja Furmanów, twórców firmy Aflofarm. Na blisko 8 ha goszczą teraz właśnie rzeźby Igora Mitoraja sprowadzone na czasową wystawę "Mistrzowie rzeźby w Pabianicach" (podobno do 30 września 2026, ale niewykluczone, że ekspozycja zostanie przedłużona). I muszę przyznać, że byłam wręcz zaskoczona, jak we wspaniale przemyślany sposób zostały wkomponowane w zieleń. A ta zieleń, murawy, rabaty kwiatowe, krzewy tworzą całość wręcz oszałamiającą zarówno formą, jak i kompozycją zapachową. Tak mógłby wyglądać raj. Pierwotnie Furmanowie chcieli zaprosić do Afloparku tylko rzeźby Mitoraja, ale z czasem dołączyły do nich prace innych, znakomitych współczesnych artystów, w tym Magdaleny Abakanowicz, Bronisława Chromego i zupełnie z tej strony mi nieznanego Zdzisława Beksińskiego: Rzeźby Mitoraja i pozostałych artystów można w tym samym czasie podziwiać w Muzeum Miasta Pabianic. Zdawałoby się, że Igor Mitoraj zważywszy na jego popularność w świecie powinien być naszym "towarem eksportowym", magnesem dodatkowo przyciagającym turystów do Polski. Jego prace zdobią m.in Kraków i Warszawę. Jednak oprowadzając teraz niemal codziennie włoskich turystów po stolicy zderzam się z tym, że Mitoraja nie rozpoznają. Dopiero, gdy powołuję się na jego obecność w Pompejach czy Pizie zaczynają " coś kojarzyć". Dodatkowo Mitoraj nie jest postrzegany jako polski artysta (tak jak nota bene Maria Skłodowska - Curie, o której Włosi są przekonani, że jest Francuzką, bo "tak uczą ich w szkole"!).
To bolesny efekt fatalnego braku polskiej promocji Mitoraja na rynkach zagranicznych, w tym przede wszystkim właśnie włoskim. Przecież pretekst jest - otwarto muzeum w Pietrasancie. I są dwie rewelacyjne wystawy w Pabianicach - tyle, że w tym przypadku przygotowały je i zasponsorowały osoby prywatne. I to wydaje się być problemem, który nie powinien istnieć! Spacerowałam po niemal pustym parku i zupełnie pustym muzeum pełnym światowej klasy eksponatów. Tymczasem oba obiekty powinny pękać w szwach od nadmiaru turystów, zwłaszcza zagranicznych.
Wydajemy absurdalną kwotę 7 mln zł na trzy marne spoty promocyjne Warszawy, na których nic nie widać poza Pałacem Kultury i Nauki (dlaczego akurat ten PRL-owski, architektoniczny gniot?), Placem Zamkowym i Pomnikiem Chopina w Łazienkach, a więc elementami zgranymi jak stara płyta. Może czas włączyć w reklamę stolicy i Polski Igora Mitoraja?