Trzymetrowa, czerwona kawiarka zdobi placyk przed siedzibą firmy wytwarzającej popularną i w Polsce kawę. Zwana potocznie Nuvola Lavazza z powodu przeszklonego, nowoczesnego budynku w kształcie chmury, od 2018 r. gości też kapitalne muzeum - futurystyczny design wnętrz też robi wrażenie: Na wstępie dostaję porcelanową filiżaneczkę do espresso. Pustą, za to interaktywną. Przyłożona do spodeczków umieszczonych w kolejnych sekcjach placówki, „napełnia” mnie dodatkowymi, jakże smakowitymi informacjami. Za jej sprawą poznaję Luigiego Lavazzę. W 1895 r. zaczyna swoją przygodę z kawą, zakłada pierwszy sklep w Turynie, w Brazylii poznaje sekrety ziaren i napoju, tworzy mieszanki i receptury wykorzystywane do dziś, kiedy potężną firmą zarządza już czwarta generacja familii. Oglądam fotografie w kolorze sepii, logo stworzone w 1947 z charakterystyczną, powiększoną literką A pośrodku, pierwszy autobar z 1957 r., gdy Lavazza stała się przedsiębiorstwem nr1 w Italii. Wirtualnie przenoszę się z plantacji do laboratorium z bulgoczącymi menzurkami. Dotykam pierwszego ekspresu do kawy ISSpresso stworzonego dla stacji kosmicznej – Samantha Crostoforetti jako pierwsza astronautka delektowała się naparem poza ziemią w 2015 r. Wreszcie sama teleportuję się do nieba i zasiadam pośród chmur na białym tronie należącym do św. Piotra, który w najsłynniejszej serii reklam Lavazzy popijał z rozkoszą espresso. Bluźnierstwo? Nic z tych rzeczy. Włosi może dalecy są od kościoła i Watykanu, ale za to za pan brat ze wszystkimi świętymi, którzy w zamian za szacunek mają ich strzec „od złego”.
Ciekawa jest zresztą ta ewolucja reklamy. Począwszy od lat 60. XX w. - Carmencity i Caballero, dwóch słynnych figurek stworzonych przez włoskiego grafika Armando Testę na potrzeby wypromowania marki Lavazza Paulista. Postacie te – tajemniczy, wąsaty meksykański rewolwerowiec o stożkowatym kształcie – wraz ze swoją ukochaną Carmencitą na stałe weszły do historii europejskiego designu i popkultury: Poprzez odważny negliż: A także próbę włączenia środowisk subkultury: Na koniec nie może zabraknąć sklepu z kawą i gadżetami.

Gdy zapytać osoby orientujące się w twórczości Igora Mitoraja, gdzie we Włoszech znajdują się Jego rzeźby, zazwyczaj jednym tchem wymieniają Pompeje, Agrigento, ewentualnie "dorzucając" Plac Cudów w Pizie. I oczywiście przede wszystkim Pietrasanta, gdzie w czerwcu wreszcie otwarto muzeum artysty, czynne zresztą nieregularnie.
Goszcząc kilka lat temu na festiwalu Pucciniego w Torre del Lago (Toskania) "odkryłam" prace artysty w wyjątkowym otoczeniu - jakże sprzyjającym ich ekspozycji. To idealnie zielone, zadbane murawy Parco della Musica, Parku Muzyki Festiwalu Pucciniego. Spoczywające na trawie dwie błękitne, gigantyczne głowy przypominają jakże słusznie teatralne maski. Są pamiątką po jednej z wielu scenografii, jakie artysta zaprojektował na zlecenie tego właśnie festiwalu, a mianowicie do "Manon Lescaut" Pucciniego. Mitoraj muzykę Giacoma uwielbiał. Przystępując do pracy znał świetnie libretto wg powieści Prevosta. Tytułowa bohaterka jest piękna, jak rzeźby Mitoraja wzorowane na antycznych posągach, a jednocześnie "uszkodzona", jak dzieła artysty, bo z niewinnego dziewczęcia staje się kobietą upadłą, dla której pieniądz ważniejszy jest od uczucia. Nie dotarłam jeszcze do Pietrasanty, za to odwiedziłam przed dwoma tygodniami Aflopark w Pabianicach. To największy prywatny ogród w środkowej Polsce, założony w 2019 r. przez Grażynę i Andrzeja Furmanów, twórców firmy Aflofarm. Na blisko 8 ha goszczą teraz właśnie rzeźby Igora Mitoraja sprowadzone na czasową wystawę "Mistrzowie rzeźby w Pabianicach" (podobno do 30 września 2026, ale niewykluczone, że ekspozycja zostanie przedłużona). I muszę przyznać, że byłam wręcz zaskoczona, jak we wspaniale przemyślany sposób zostały wkomponowane w zieleń. A ta zieleń, murawy, rabaty kwiatowe, krzewy tworzą całość wręcz oszałamiającą zarówno formą, jak i kompozycją zapachową. Tak mógłby wyglądać raj. Pierwotnie Furmanowie chcieli zaprosić do Afloparku tylko rzeźby Mitoraja, ale z czasem dołączyły do nich prace innych, znakomitych współczesnych artystów, w tym Magdaleny Abakanowicz, Bronisława Chromego i zupełnie z tej strony mi nieznanego Zdzisława Beksińskiego: Rzeźby Mitoraja i pozostałych artystów można w tym samym czasie podziwiać w Muzeum Miasta Pabianic. Zdawałoby się, że Igor Mitoraj zważywszy na jego popularność w świecie powinien być naszym "towarem eksportowym", magnesem dodatkowo przyciagającym turystów do Polski. Jego prace zdobią m.in Kraków i Warszawę. Jednak oprowadzając teraz niemal codziennie włoskich turystów po stolicy zderzam się z tym, że Mitoraja nie rozpoznają. Dopiero, gdy powołuję się na jego obecność w Pompejach czy Pizie zaczynają " coś kojarzyć". Dodatkowo Mitoraj nie jest postrzegany jako polski artysta (tak jak nota bene Maria Skłodowska - Curie, o której Włosi są przekonani, że jest Francuzką, bo "tak uczą ich w szkole"!).
To bolesny efekt fatalnego braku polskiej promocji Mitoraja na rynkach zagranicznych, w tym przede wszystkim właśnie włoskim. Przecież pretekst jest - otwarto muzeum w Pietrasancie. I są dwie rewelacyjne wystawy w Pabianicach - tyle, że w tym przypadku przygotowały je i zasponsorowały osoby prywatne. I to wydaje się być problemem, który nie powinien istnieć! Spacerowałam po niemal pustym parku i zupełnie pustym muzeum pełnym światowej klasy eksponatów. Tymczasem oba obiekty powinny pękać w szwach od nadmiaru turystów, zwłaszcza zagranicznych.
Wydajemy absurdalną kwotę 7 mln zł na trzy marne spoty promocyjne Warszawy, na których nic nie widać poza Pałacem Kultury i Nauki (dlaczego akurat ten PRL-owski, architektoniczny gniot?), Placem Zamkowym i Pomnikiem Chopina w Łazienkach, a więc elementami zgranymi jak stara płyta. Może czas włączyć w reklamę stolicy i Polski Igora Mitoraja?

Ferragosto, 15 sierpnia we Włoszech to ustawowo dzień wolny od pracy, szczyt letniego wypoczynku, a zarazem obchodzone również i u nas święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Hotele w tym dniu oferują gościom DARMOWE, wykwintne, wielodaniowe kolacje prześcigając się w tym zakresie z konkurencją, wszak walka o klienta trwa i to jest moment, aby się pokazać z najlepszej strony. Ferragosto to taki day off dla przeciętnego Włocha - wyjeżdża wtedy za miasto, nad morze, w góry, w gronie rodziny lub przyjaciół. Cudzoziemcy z kolei szturmują popularne kierunki, jak chociażby oblegana większość roku Capri, którą widać na zdjęciu niżej.
Tradycja tego dnia sięga 2000 lat wstecz. To mądry cesarz Oktawian August w 18 r p.n.e. ustanowił Feriae Augusti, okres odpoczynku i zabawy po męczących zbiorach a przed winobraniem i siewem. Czas ten rozpoczynał się 1 sierpnia dla upamiętnienia zdobycia Aleksandrii (1 sierpnia 30 r p.n.e.) i eliminacji dwóch największych wrogów, Marka Antoniusza i Kleopatry, będące zarazem początkiem panowania Oktawiana Augusta nad Rzymem.
Ferie Augusti trwały przez cały sierpień. To był niekończący się korowód świąt uroczystości trwających po co najmniej trzy dni, podczas których składano sobie życzenia Bonas Ferias Augustales, urządzano przyjęcia, gonitwy konne, a zwierzęta pociągowe używane do ciężkich prac polowych zdobiono kwiatami. One też mogły nieco "odsapnąć". 17 sierpnia czczono boga Portunno, protektora portów oraz Janusa, jednego z najważniejszych z panteonu rzymskich bóstw, przedstawianego zawsze z dwoma twarzamy spoglądającymi w dwóch przeciwległych kierunkach - w przeszłość i przyszłość. 19 sierpnia obchodzono Vinalia rustica, święto dojrzałych winogron, podczas którego kapłan składał ofiary, aby zapewnić rolnikom pomyślne zbiory, które w ten sposób oficjalnie rozpoczynano. 21 sierpnia jednym z dwóch w roku dni Consualiów (drugi 15 grudnia), podczas których czczono boga Consusa odpowiadającego za spichrze i zaopatrzenie. Cykl świąt zamykały 25 sierpnia Opiconsivia ku czci bogini Ops zawsze przedstawianej z rogiem obfitości, gdyż jej zadaniem była opieka nad zebranym zbożem. Jednak najważniejsze święto przypadało 13 sierpnia, kiedy hołd składano Dianie, bogini łowów i kobiecej płodności. To pogańskie święto zaczęło między V a VI w n.e. splatać się z ustanowieniem przez Kościół święta wniebowzięcia NMP. Obchodzone początkowo w Jerozolimie, potem w Konstantynopolu 15 sierpnia, od kolejnego stulecia rozpowszechniło się w Europie. Jednak dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny ogłosił dopiero 1 listopada 1950 r. papież Pius XII.
W toskańskiej Sienie, 15 sierpnia odbywa się główny wyścig palio – gonitwy konnej na słynnym Piazza del Campo, którego wachlarzowata forma jest porównywana do płaszcza Maryi. Zwycięzca palio otrzymuje szarfę z wymalowanym wizerunkiem Matki Bożej, gdyż konna rywalizacja odbywa się ku Jej czci, a tradycja sięga co najmniej średniowiecza, a konnej rywalizacji w Sienie - nawet czasów etruskich.
Dzień 15 sierpnia jest także rocznicą "Cudu nad Wisłą", czyli zwycięstwa Wojska Polskiego pod egidą Józefa Piłsudskiego nad Armią Czerwoną pod wodzą Michaiła Tuchaczewskiego w 1920 r. i ocalenia Europy Zachodniej przed ekspansją komunizmu. W Polsce przypisują je szczególnemu wstawiennictwu Matki Bożej, która miała ukazać się na polu bitwy, co tak sugestywnie przedstawił na płótnie Jerzy Kossak. W tym dniu w latach 1923-47 (władze komunistyczne PRL zlikwidowały obchody) i ponownie od 1992 r. Wojsko Polskie obchodzi swoje święto.
W tym roku, w sierpniu, a zwłaszcza okolicach Ferragosto Italia przeżyje istny, turystyczny najazd - według szacunków blisko 17,5 mln turystów, w tym 8,4 samych Włochów, którzy ruszą na swoje wyczekiwane wakacje. Czy Wy też wybieracie się w tym czasie do Italii? (Zdjęcie Janusa i rogu obfitości - Wikipedia, palio - Intoscana)

"Pruję” aliscafo, czyli wodolotem przez Zatokę Neapolitańską. Elegancka, opływowa forma - w środku rzędy lotniczych, wygodnych foteli i kawa po rozsądnej cenie. Za sobą pozostawiam rozłożony amfiteatralnie na wzgórzach Neapol. Przed oczami, za lekką mgiełką - otulona błękitem przesuwa się imponująca, groźna bryła Wezuwiusza. Bliższy plan zajmują jednostki różnych gabarytów, w tym gros jachtów z najwyższej półki cenowej. Przecinają dziś gładką jak stół, morską taflę niczym ogromną, wodną autostradę.
50-minutową podróż morską odbywam zerkając do „Eneidy” Wergiliusza. To w niej altissimo poeta starożytności, pochowany prawdopodobnie w Neapolu (Park Archeologiczny w dzielnicy Posillipo) pisał o pół kobietach-pół rybach, których domem miały być słynne, uwieczniane na milionach zdjęć skały Faraglioni obok Capri. Ale sama nazwa wyspy pochodzi może od łacińskiego capreae - kozy, na które można się natknąć dziś w okolicy dominującej nad Capri, Góry Słonecznej - Monte Solaro. Tam zmierzam. Wysiadam w głównym porcie, czy raczej porciku wyspy w obramieniu potężnych, szarych skał. I zaraz mrużę oczy od oślepiającego blasku białych fasad domeczków Marina Grande. Zupełnie jak Axel Munthe, student medycyny, który półtora wieku wcześniej wyskakiwał w tym miejscu z żaglowej łodzi. Choć była to wtedy mało znana „dziura” zamieszkana przez rybaków, a za jedyny środek komunikacji służyły osiołki – zakochał się w tym miejscu i po latach, już jako znany lekarz zbudował na ruinach pałacu Tyberiusza swój niezwykły dom. Jak najszybciej chcę się doń dostać, przebijając przez różnojęzyczny tłum wylewający się z okolicznych sklepików z pamiątkami i restauracyjek. Wskakuję do pomarańczowego busika, który serpentynami wiszącymi nad morzem wiezie mnie do części wyspy, którą jeszcze rezydujący tu Grecy nazwali z powodu jej lokalizacji Anacapri, wyższa część Capri. Butiki z „bezcennymi” kolekcjami alta moda i pamiątkami spod znaku cytryn. A do tego luksusowe hoteliki, ristoranti i caffeterie – znów w śnieżnej bieli tynków otulonej kaskadami słodko pachnących jaśminów i purpurowych bugenwilli. Słońce świeci tak ostro, że bolą mnie oczy – Axel Munthe, „szwedzki Judym” leczący bezinteresownie ubogich i z ramienia Czerwonego Krzyża rannych pod Verdun, walczący z cholerą w Neapolu (dokąd spiesznie przybył z... Laponii!), stracił na Capri wzrok. Już jestem w Villa San Michele, nazwanej tak od kapliczki Michała Archanioła „uczepionej u stromej skały, niczym orle gniazdo”, którą medyk odkrył podczas pierwszego pobytu i wokół niej potem zrealizował swoją wymarzoną siedzibę – dziś muzeum. W przetłumaczonej na 40 języków „Księdze z San Michele” opowiada o znoju, ale i radości budowania na gruzach posiadłości "Timberio camorrista, „złego” cesarza Tyberiusza wg lokalsów i Biblii (za jego czasów ukrzyżowano Jezusa). Chodzę teraz, mijając niewielu zwiedzających, po wnętrzu domu - białym, przefiltrowanym promieniami słońca dzielonym łukami wspartymi na kolumnach. Pod nimi oryginalne dzieła sztuki egipskiej, etruskiej i rzymskiej z głowami meduzy - gorgony w gabinecie, Afrodyty i młodego Tyberiusza. Niewiele mebli, mnóstwo kwiatów. Z loggi zdobionej brązową kopią „Chłopca z delfinem” Verocchia przechodzę w pergolę okalającą dawną kapliczkę. W ogrodzie pinie, agawy, mirty, łany tulipanów, hortensji, cyklamenów, kwitnących pomarańczy. Symfonia zapachów. I Sfinks wykopany gdzieś przez Axela, zapatrzony w Zatokę Neapolitańską. Dotykam jego granitowego grzbietu, aby wrócić znów na Capri.