National Geographic uznał go za jeden z 10 najpiękniejszych zbiorników naturalnych świata. Znajduję się w Grocie Poezji w miejscowości Roca Vecchia w Apulii, a lustro wody ma obłędny kolor turkusu. Ten „basen” przyciąga wielu pływaków i właśnie jeden z nich robi chlup! To serce „miocenu Salento”, nekropolii stanowiącej część stanowiska archeologicznego Roca, pozostałości trzech ufortyfikowanych miast wznoszonych jedno na drugim od epoki brązu do wczesnego średniowiecza. Wokół fantazyjne skały, o które biją wściekle fale Adriatyku, pod moimi stopami zarysy grobowców i kanałów odpływowych omiatanych złotym światłem południa.
Zda mi się, że morze szepcze. Opowiada historie sprzed ponad 2000 lat o tym miejscu posadowionym nie przez przypadek w strategicznym korytarzu Adriatyku, zaledwie 70 km od wybrzeży dawnej Ilirii, starożytnej krainy obejmującej mniej więcej nadmorskie tereny obecnej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Serbii, Albanii i Macedonii Północnej. Roca musiała być ważnym miejscem, gdzie krzyżowały się szlaki handlowe prowadzące do, ale i z Grecji, skąd przybywała też kultura. Zamieszkała od Neolitu do II w n.e. uważana jest za jedno z najwaniejszych stanowisk archeologicznych Italii.
Tu co roku, w maju odbywają się główne, wielodniowe obchody Festa della Madonna di Roca. Figura Matki Bożej z Roca wędruje do swojego macierzystego kościółka w wielokilometrowej procesji na ramionach wiernych. Musi być bardzo ciężka, bo niosący zmieniają się często. Wzruszający jest moment, gdy pojawia się właśnie przy Grocie Poezji, jakby witała się z morzem. Fascynuje mnie rzeźba brzegowa tej części Salento. Raptem kilka kilometrów dalej, w Torre del Orso natykam się na malownicze Le Due Sorelle, bliźniacze skały wystające z wody. Z brzegu wydają się niewielkich rozmiarów - mogę je dosłownie postawić na dłoni. To piękne krajobrazowo miejsce z piaszczystą, złotą plażą i dobrze rozwiniętą infrastrukturą turystyczną. Na piasku jest bar, a w pobliżu, w miasteczku wiele restauracyjek i hoteli na każdą kieszeń.
Ale legenda związana z Le Due Sorelle, dwoma siostrami jest ponura. Miały być dziewczynami stąd. Pewnego dnia wybrały się nad morze, aby poplażować na zawieszonym wysoko nad lustem wody, cyplu. Jedna z nich, oczarowana pięknem morza, w którym promienie słońca rozsypały jakby garście lśniących diamentów, wychyliła się nadto nad krawędź skały i wpadła do wody. Choć siostra rzuciła się zaraz na ratunek, prądy przybrzeżne okazały się zbyt silne i wir wciągnął dziewczęta w głębiny. Zasmuceni bogowie przemienili nieszczęsne w skały. Dziś cieszą mój wzrok stanowiąc kolejną atrakcję turystyczną regionu i dowód, że nie tylko słynna Capri ma swoje Faraglioni. Zwłaszcza, że nazwa kojarzona z popularną wyspą oznacza formacje skalne wypiętrzające się z morza w pobliżu lądu. Takimi są Faraglioni di San Andrea o kilka kilometrów dalej.

Trzymetrowa, czerwona kawiarka zdobi placyk przed siedzibą firmy wytwarzającej popularną i w Polsce kawę. Zwana potocznie Nuvola Lavazza z powodu przeszklonego, nowoczesnego budynku w kształcie chmury, od 2018 r. gości też kapitalne muzeum - futurystyczny design wnętrz też robi wrażenie: Na wstępie dostaję porcelanową filiżaneczkę do espresso. Pustą, za to interaktywną. Przyłożona do spodeczków umieszczonych w kolejnych sekcjach placówki, „napełnia” mnie dodatkowymi, jakże smakowitymi informacjami. Za jej sprawą poznaję Luigiego Lavazzę. W 1895 r. zaczyna swoją przygodę z kawą, zakłada pierwszy sklep w Turynie, w Brazylii poznaje sekrety ziaren i napoju, tworzy mieszanki i receptury wykorzystywane do dziś, kiedy potężną firmą zarządza już czwarta generacja familii. Oglądam fotografie w kolorze sepii, logo stworzone w 1947 z charakterystyczną, powiększoną literką A pośrodku, pierwszy autobar z 1957 r., gdy Lavazza stała się przedsiębiorstwem nr1 w Italii. Wirtualnie przenoszę się z plantacji do laboratorium z bulgoczącymi menzurkami. Dotykam pierwszego ekspresu do kawy ISSpresso stworzonego dla stacji kosmicznej – Samantha Crostoforetti jako pierwsza astronautka delektowała się naparem poza ziemią w 2015 r. Wreszcie sama teleportuję się do nieba i zasiadam pośród chmur na białym tronie należącym do św. Piotra, który w najsłynniejszej serii reklam Lavazzy popijał z rozkoszą espresso. Bluźnierstwo? Nic z tych rzeczy. Włosi może dalecy są od kościoła i Watykanu, ale za to za pan brat ze wszystkimi świętymi, którzy w zamian za szacunek mają ich strzec „od złego”.
Ciekawa jest zresztą ta ewolucja reklamy. Począwszy od lat 60. XX w. - Carmencity i Caballero, dwóch słynnych figurek stworzonych przez włoskiego grafika Armando Testę na potrzeby wypromowania marki Lavazza Paulista. Postacie te – tajemniczy, wąsaty meksykański rewolwerowiec o stożkowatym kształcie – wraz ze swoją ukochaną Carmencitą na stałe weszły do historii europejskiego designu i popkultury: Poprzez odważny negliż: A także próbę włączenia środowisk subkultury: Na koniec nie może zabraknąć sklepu z kawą i gadżetami.

Gdy zapytać osoby orientujące się w twórczości Igora Mitoraja, gdzie we Włoszech znajdują się Jego rzeźby, zazwyczaj jednym tchem wymieniają Pompeje, Agrigento, ewentualnie "dorzucając" Plac Cudów w Pizie. I oczywiście przede wszystkim Pietrasanta, gdzie w czerwcu wreszcie otwarto muzeum artysty, czynne zresztą nieregularnie.
Goszcząc kilka lat temu na festiwalu Pucciniego w Torre del Lago (Toskania) "odkryłam" prace artysty w wyjątkowym otoczeniu - jakże sprzyjającym ich ekspozycji. To idealnie zielone, zadbane murawy Parco della Musica, Parku Muzyki Festiwalu Pucciniego. Spoczywające na trawie dwie błękitne, gigantyczne głowy przypominają jakże słusznie teatralne maski. Są pamiątką po jednej z wielu scenografii, jakie artysta zaprojektował na zlecenie tego właśnie festiwalu, a mianowicie do "Manon Lescaut" Pucciniego. Mitoraj muzykę Giacoma uwielbiał. Przystępując do pracy znał świetnie libretto wg powieści Prevosta. Tytułowa bohaterka jest piękna, jak rzeźby Mitoraja wzorowane na antycznych posągach, a jednocześnie "uszkodzona", jak dzieła artysty, bo z niewinnego dziewczęcia staje się kobietą upadłą, dla której pieniądz ważniejszy jest od uczucia. Nie dotarłam jeszcze do Pietrasanty, za to odwiedziłam przed dwoma tygodniami Aflopark w Pabianicach. To największy prywatny ogród w środkowej Polsce, założony w 2019 r. przez Grażynę i Andrzeja Furmanów, twórców firmy Aflofarm. Na blisko 8 ha goszczą teraz właśnie rzeźby Igora Mitoraja sprowadzone na czasową wystawę "Mistrzowie rzeźby w Pabianicach" (podobno do 30 września 2026, ale niewykluczone, że ekspozycja zostanie przedłużona). I muszę przyznać, że byłam wręcz zaskoczona, jak we wspaniale przemyślany sposób zostały wkomponowane w zieleń. A ta zieleń, murawy, rabaty kwiatowe, krzewy tworzą całość wręcz oszałamiającą zarówno formą, jak i kompozycją zapachową. Tak mógłby wyglądać raj. Pierwotnie Furmanowie chcieli zaprosić do Afloparku tylko rzeźby Mitoraja, ale z czasem dołączyły do nich prace innych, znakomitych współczesnych artystów, w tym Magdaleny Abakanowicz, Bronisława Chromego i zupełnie z tej strony mi nieznanego Zdzisława Beksińskiego: Rzeźby Mitoraja i pozostałych artystów można w tym samym czasie podziwiać w Muzeum Miasta Pabianic. Zdawałoby się, że Igor Mitoraj zważywszy na jego popularność w świecie powinien być naszym "towarem eksportowym", magnesem dodatkowo przyciagającym turystów do Polski. Jego prace zdobią m.in Kraków i Warszawę. Jednak oprowadzając teraz niemal codziennie włoskich turystów po stolicy zderzam się z tym, że Mitoraja nie rozpoznają. Dopiero, gdy powołuję się na jego obecność w Pompejach czy Pizie zaczynają " coś kojarzyć". Dodatkowo Mitoraj nie jest postrzegany jako polski artysta (tak jak nota bene Maria Skłodowska - Curie, o której Włosi są przekonani, że jest Francuzką, bo "tak uczą ich w szkole"!).
To bolesny efekt fatalnego braku polskiej promocji Mitoraja na rynkach zagranicznych, w tym przede wszystkim właśnie włoskim. Przecież pretekst jest - otwarto muzeum w Pietrasancie. I są dwie rewelacyjne wystawy w Pabianicach - tyle, że w tym przypadku przygotowały je i zasponsorowały osoby prywatne. I to wydaje się być problemem, który nie powinien istnieć! Spacerowałam po niemal pustym parku i zupełnie pustym muzeum pełnym światowej klasy eksponatów. Tymczasem oba obiekty powinny pękać w szwach od nadmiaru turystów, zwłaszcza zagranicznych.
Wydajemy absurdalną kwotę 7 mln zł na trzy marne spoty promocyjne Warszawy, na których nic nie widać poza Pałacem Kultury i Nauki (dlaczego akurat ten PRL-owski, architektoniczny gniot?), Placem Zamkowym i Pomnikiem Chopina w Łazienkach, a więc elementami zgranymi jak stara płyta. Może czas włączyć w reklamę stolicy i Polski Igora Mitoraja?

Ferragosto, 15 sierpnia we Włoszech to ustawowo dzień wolny od pracy, szczyt letniego wypoczynku, a zarazem obchodzone również i u nas święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Hotele w tym dniu oferują gościom DARMOWE, wykwintne, wielodaniowe kolacje prześcigając się w tym zakresie z konkurencją, wszak walka o klienta trwa i to jest moment, aby się pokazać z najlepszej strony. Ferragosto to taki day off dla przeciętnego Włocha - wyjeżdża wtedy za miasto, nad morze, w góry, w gronie rodziny lub przyjaciół. Cudzoziemcy z kolei szturmują popularne kierunki, jak chociażby oblegana większość roku Capri, którą widać na zdjęciu niżej.
Tradycja tego dnia sięga 2000 lat wstecz. To mądry cesarz Oktawian August w 18 r p.n.e. ustanowił Feriae Augusti, okres odpoczynku i zabawy po męczących zbiorach a przed winobraniem i siewem. Czas ten rozpoczynał się 1 sierpnia dla upamiętnienia zdobycia Aleksandrii (1 sierpnia 30 r p.n.e.) i eliminacji dwóch największych wrogów, Marka Antoniusza i Kleopatry, będące zarazem początkiem panowania Oktawiana Augusta nad Rzymem.
Ferie Augusti trwały przez cały sierpień. To był niekończący się korowód świąt uroczystości trwających po co najmniej trzy dni, podczas których składano sobie życzenia Bonas Ferias Augustales, urządzano przyjęcia, gonitwy konne, a zwierzęta pociągowe używane do ciężkich prac polowych zdobiono kwiatami. One też mogły nieco "odsapnąć". 17 sierpnia czczono boga Portunno, protektora portów oraz Janusa, jednego z najważniejszych z panteonu rzymskich bóstw, przedstawianego zawsze z dwoma twarzamy spoglądającymi w dwóch przeciwległych kierunkach - w przeszłość i przyszłość. 19 sierpnia obchodzono Vinalia rustica, święto dojrzałych winogron, podczas którego kapłan składał ofiary, aby zapewnić rolnikom pomyślne zbiory, które w ten sposób oficjalnie rozpoczynano. 21 sierpnia jednym z dwóch w roku dni Consualiów (drugi 15 grudnia), podczas których czczono boga Consusa odpowiadającego za spichrze i zaopatrzenie. Cykl świąt zamykały 25 sierpnia Opiconsivia ku czci bogini Ops zawsze przedstawianej z rogiem obfitości, gdyż jej zadaniem była opieka nad zebranym zbożem. Jednak najważniejsze święto przypadało 13 sierpnia, kiedy hołd składano Dianie, bogini łowów i kobiecej płodności. To pogańskie święto zaczęło między V a VI w n.e. splatać się z ustanowieniem przez Kościół święta wniebowzięcia NMP. Obchodzone początkowo w Jerozolimie, potem w Konstantynopolu 15 sierpnia, od kolejnego stulecia rozpowszechniło się w Europie. Jednak dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny ogłosił dopiero 1 listopada 1950 r. papież Pius XII.
W toskańskiej Sienie, 15 sierpnia odbywa się główny wyścig palio – gonitwy konnej na słynnym Piazza del Campo, którego wachlarzowata forma jest porównywana do płaszcza Maryi. Zwycięzca palio otrzymuje szarfę z wymalowanym wizerunkiem Matki Bożej, gdyż konna rywalizacja odbywa się ku Jej czci, a tradycja sięga co najmniej średniowiecza, a konnej rywalizacji w Sienie - nawet czasów etruskich.
Dzień 15 sierpnia jest także rocznicą "Cudu nad Wisłą", czyli zwycięstwa Wojska Polskiego pod egidą Józefa Piłsudskiego nad Armią Czerwoną pod wodzą Michaiła Tuchaczewskiego w 1920 r. i ocalenia Europy Zachodniej przed ekspansją komunizmu. W Polsce przypisują je szczególnemu wstawiennictwu Matki Bożej, która miała ukazać się na polu bitwy, co tak sugestywnie przedstawił na płótnie Jerzy Kossak. W tym dniu w latach 1923-47 (władze komunistyczne PRL zlikwidowały obchody) i ponownie od 1992 r. Wojsko Polskie obchodzi swoje święto.
W tym roku, w sierpniu, a zwłaszcza okolicach Ferragosto Italia przeżyje istny, turystyczny najazd - według szacunków blisko 17,5 mln turystów, w tym 8,4 samych Włochów, którzy ruszą na swoje wyczekiwane wakacje. Czy Wy też wybieracie się w tym czasie do Italii? (Zdjęcie Janusa i rogu obfitości - Wikipedia, palio - Intoscana)