Dzięki niezwykłemu pięknu, charakterystycznym krajobrazom i wyjątkowej budowie geologicznej Dolomity zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Przyrodniczego UNESCO. W regionie Trentino znajduje się 4 z 9 grup górskich objętych wpisem UNESCO, a należą do nich: Dolomity Brenta, Latemar-Catinaccio, Marmolada oraz Pale di San Martino. Jaka jest ich historia?
Opowieść zapisana w kamieniu
Współczesny wygląd Bladych Gór – jak często nazywa się Dolomity – jest efektem długiej i fascynującej historii geologicznej, która ma swój początek 280 milionów lat temu. W tamtym okresie obszar ten nie miał charakteru górskiego, lecz był równiną graniczącą z zatoką morza Tetydy. W permie równinę zalały płytkie i ciepłe wody, stanowiące siedlisko kolonii mikroorganizmów zdolnych do wiązania soli mineralnych oraz stabilizowania poszczególnych warstw osadów w swoich szkieletach. Od triasu głębokość morza zmieniała się wielokrotnie. Za każdym razem, gdy opadała, ogromne ilości mikroorganizmów inicjowały budowę potężnej rafy, przeciwdziałając zapadaniu się dna morskiego.
Wtedy nastąpił nowy etap: pod koniec kredy, około 65 milionów lat temu, Dolomity zaczęły wyłaniać się z morza na skutek stopniowego zbliżania się kontynentu afrykańskiego do europejskiego. Wielkie zlodowacenie czwartorzędowe, które pokryło je lodem 2 miliony lat temu, diametralnie zmieniło geomorfologię tych gór, a po ustąpieniu lodowców obszar był gotowy na przyjęcie pierwszych ludzkich osadników.
Ta historia geologiczna uczyniła z Dolomitów światowy punkt odniesienia dla nauk o Ziemi, w dużej mierze ze względu na łatwość, z jaką w tamtejszych skałach można odczytać ewolucję planety. Dzięki Dolomitom czytamy swoistą, gigantyczną księgę zapisaną w kamieniu.
Dziś, tak samo jak w przeszłości, Dolomity poruszają wyobraźnię swoimi spektakularnymi formacjami terenu: gigantycznymi skalnymi urwiskami, które wznoszą się na wysokość nawet 1600 metrów ponad łagodnymi, pofalowanymi liniami alpejskich lasów i łąk, a także bogactwem barw, jakie skały te przybierają w ciągu dnia. Wędrówka po tych górach to doświadczenie wizualne i emocjonalne, które od setek lat zachwyca podróżników, alpinistów, pisarzy i malarzy. Swoje spotkania z pięknem Bladych Gór uwieczniali oni w pamiętnikach, opowiadaniach, szkicach i akwarelach.
Grupa Brenta: „Dżungla wież, iglic i śmiałych turni” – jak ujął to geograf z Trydentu, Cesare Battisti. Całkowicie odizolowana od pozostałych masywów Dolomitów i wchodząca w skład Parku Przyrodniczego Adamello-Brenta, grupa Brenta zajmuje powierzchnię 400 kilometrów kwadratowych. Główny grzbiet przecinają wyraźne przełęcze i szczerby, zwane lokalnie „bocche” lub „bocchette”. Dociera do nich sieć szlaków ubezpieczonych, które łączą naturalne półki skalne, tworząc słynną via ferratę „Via delle Bocchette”. Najwyższym punktem grupy jest Cima Brenta (3151 m n.p.m.), a najsłynniejszym szczytem strzelista iglica Campanile Basso.
Pale di San Martino: „Potężne grzbiety Sass Maor czy Cimon della Pala nigdy nie wyglądają tak cudownie, jak wtedy, gdy oglądane spośród rododendronów i ciemnych, strzelistych sosen, wyłaniają swoje różowe góry ponad łąkami”. Słowa angielskiego alpinisty Douglasa Williama Freshfielda, który w 1864 roku jako pierwszy dokonał trawersu grupy Pale di San Martino, oddają zachwyt dawnych odkrywców nad tę częścią Dolomitów. Widoki wciąż urzekają każdego, kto zdecyduje się na trekking. Najwyższym szczytem w grupie jest Pale Vezzana (3200 m n.p.m.).
Latemar-Catinaccio: Legenda głosi, że wieże Latemaru to lalki zamienione w kamień. Wieże i strzeliste iglice, wznoszące się między dolinami Val di Fiemme, Val di Fassa i Val d’Ega w Południowym Tyrolu fascynują geologów próbujących rozwikłać tajemnicę powstania tych gór. Bajkową atmosferę można w pełni poczuć po wejściu do rozległego amfiteatru skalnego, który otwiera się podczas podejścia z Val di Fiemme, przełęczy Passo Feudo lub z Valsorda.
Marmolada: To „królowa” otoczona licznymi dwórkami. Od północy, ponad zbiornikiem zaporowym Fedaia, jej szczyt pokrywa biały lodowiec (choć znajduje się on w silnym regresie), natomiast od południa, nad doliną Val Ombretta, ciągnie się na przestrzeni 5 kilometrów zawrotna, licząca 1000 metrów wysokości pionowa ściana skalna. Filar Punta Penia, najbardziej wysunięty na zachód i zarazem najwyższy wierzchołek Marmolady (3343 m n.p.m.), jest doskonale widoczny z doliny Val Contrin.
Malownicze Trentino położone jest w północno-wschodnich Włoszech, w sercu włoskich Alp, pomiędzy jeziorem Garda a Dolomitami. Znajduje się w niewielkiej odległości od tętniących życiem miast – Werony, Wenecji i Mediolanu. Region słynie z niezwykłych górskich krajobrazów, zielonych dolin i krystalicznie czystych jezior – jest ich tu aż 297. Dzięki temu region stanowi idealny kierunek dla miłośników aktywnego wypoczynku przez cały rok. (Źródło: Visit Trentino/Travel Advance; zdjęcia Visit Trentino, Oliver Astrologo)
