Odległa zaledwie 25 km od Werony, usytuowana na południowym brzegu jeziora Garda - Peschiera del Garda zaliczana jest do grona najpopularniejszych, turystycznych met tego akwenu wodnego. W starożytności przecinała ją Via Gallica, łącząca największe miasta Niziny Padańskiej, począwszy od Gradum (Grado) poprzez Patavium (Padwę), Vicetia (Vicenzę), Verona (Weronę), Brixia (Brescię), Bergomum (Bergamo), Mediolanum (Mediolanu) do Augusta Taurinorum (Turynu). Współczesna droga krajowa Strada Statale 11 Padana Superiore w znacznej części przebiega antycznym traktem i ja również tego lata z jedną z moich Grup też "zawinęłam" do Peschiery. Jest urokliwa i nieskomplikowana "w obsłudze". Spacerek po niej, wzdłuż malowniczych kanałów odbywa się na zasadzie pętli, a co krok kuszą, rozstawione tuż nad wodną tonią lub na platformach pływających na kanale, ogródki lokali gastronomicznych. Zapach kawy i cornetti prosto z pieca miesza się z aromatem pasty i pizzy oraz ryb wrzucanych na ruszt prosto z jeziora. Tłumom towarzyszą nieco bezczelne kaczki i łabędzie, masowo wylegające na brzeg, gdyż liczą (i słusznie), że coś im skapnie z "pańskiego" stołu. W Peschierze zaczyna swój bieg (!) rzeka Mincio - wpływają w nią poprzez system kanałów przypominających z góry trójząb wody jeziora oblewające potężne mury największej atrakcji turystycznej, jaką jest twierdza z czasów Serenissimy, Najjaśniejszej Republiki Weneckiej, wpisana na listę UNESCO wraz z całym szeregiem jej podobnych, wzniesionych na tym terenie i ujętych w międzynarodowy projekt "Weneckie dzieła obronne między XVI a XVIII w". Dawne fortyfikacje są dziś jednym, wielkim parkiem-ogrodem, pelnym drzew, krzewów i kwiatów. Wielu turystów wynajmuje tutaj kajaki, aby je opłynąć. A także zgłębić tajniki "dziwnego", bo odwrotnego biegu Mincio,która po 78 km zasila Pad. Co jeszcze ciekawsze, z przeciwnej strony jeziora wpływa do niego rzeka Sarco. Wspólnie Mincio, Garda i Sarco tworzą jeden system wodny liczący aż 203 km! Wzdłuż rzeki Mincio aż do Mantui prowadzi szlak rowerowy (E7 Peschiera-Mantova), z wielkim finałem pod mantuańskim pałacem książęcym, który widać na poniższym zdjęciu (https://www.facebook.com/DucaleMantova/?locale=it_IT): Wracam jednak narracją do Peschiery. Panuje w niej niczym nieskrępowana atmosfera wakacyjnego luzu tak, że nawet ja postanowiłam jej ulec i poprosiłam policjanta z drogówki, abym mogła chwilę pokierować ruchem. Jak widać na zdjęciu otwierającym tego posta - stróż prawa mi na to pozwolił :) A co dzieje się w Peschiera del Garda poza sezonem? Dziś i jutro, czyli 1 i 2 listopada ma miejsce Targ Kreatywny, a na jego stoiskach sprzedawane będą wyroby rzemieślnicze, w tym produkty z lawendy uprawianej na zboczach morenowych wzgórz południowego brzegu jez. Garda (od strony Brescii), ciuchy, biżuteria i "tysiąc innych cudowności". W listopadzie też tubylcy przygotowują się do najważniejszego w życiu miasteczka wydarzenia - święta jego patrona, San Martino, czyli św. Marcina - w kalendarzu 11. dnia miesiąca. Jednak bogaty program obchodów startuje już za tydzień: Palio di San Martino, czyli wyścigi tradycyjnymi, weneckimi łodziami oraz spektakl pirotechniczny będą ich ukoronowaniem (zdj. Comune di Peschiera del Garda): Oto na koniec piękne zdjęcie twierdzy w Peschierze z lotu ptaka, "pożyczone" ze strony FB miejscowości: (zdj.https://www.facebook.com/PeschieraDelGardaOfficial/?locale=pl_PL)

Jest patronem garbarzy (!), rzeźników, introligatorów, szewców, krawców, tynkarzy i pszczelarzy. Święty Bartłomiej, jeden z dwunastu Apostołów Jezusa zginął śmiercią wyjątkowo okrutną - został żywcem odarty ze skóry. Skromny i pobożny syn rybaka, najbardziej bodaj zasłuchany w nauki swego Mistrza. Pięknie pisał o nim Piotr Skarga w "Żywotach Świętych Pańskich na wszystkie dnie roku": miał czyste, szczere serce, wolne od fałszu i obłudy. Bartłomiej był świadkiem większości cudów Chrystusa, Jego śmierci, po której spędził trzy dni w pełnej rozpaczy samotności, ale też zmartwychwstania. Po wniebowzięciu Chrystusa kontynuował misję ewangelizacyjną docierajac do Indii, Etiopii, Arabii Saudyjskiej, Mezopotamii i Armenii, gdzie został bestialsko zamordowany. Dlatego przestawiany jest często ze ściągniętą z niego skórą tak, jak na marmurowej rzeźbie w mediolańskiej katedrze. Usytuowana w prawej części transeptu, nie zawsze jest dostrzegana - wszak Duomo, piąta co do wielkości gotycka katedra na świecie, zbudowana z cegły i różowego marmuru olśniewa począwszy od swojej "koronkowej" fasady... Figura autorstwa Marco d'Agrate ma ponad 450 lat. Przedstawia postać Bartłomieja, która na pierwszy rzut oka zdaje się mieć przerzucony wokół ciała płaszcz. Tymczasem są to... kawałki skóry, z której został odarty. Pod nią widać po mistrzowsku oddane, gdyż ze znakomitą znajomością anatomii - mięśnie i żyły - to prawdziwe studium ludzkiego ciała, którym tak interesowali się ludzie renesansu. Być może artysta znał słynny traktat o anatomii Andreasa Vesaliusa, który ukazał się w Wenecji w 1553 r., skoro rzeźba powstała dziewięc lat wcześniej? Jednocześnie rzeźba jest swoistym credo poprzez ukazanie męczeństwa ucznia Chrystusa, który życie oddał za głoszenie wiary. Stąd przedstawienie Bartłomieja nie jako pokonanego, złamanego bólem, wycieńczonego. Podczas gdy jego twarz nosi znamiona cierpienia, oczy spoglądają gdzieś w dal, w nadziei na życie wieczne? Również postawa stojąca, przywodząca na myśl właśnie antyczne rzeźby symbolizuje potęgę religii pozwalającej z godnością znieść największą torturę.
Stojąca w transepcie rzeźba jest najsłynniejszym dziełem Marco d'Agrate. Napis wyryty na postumencie głosi: Non mi fece Prassitele, bensì Marco d’Agrate: nie wyrzeźbił mnie Praksyteles, ale Marco d'Agrate. Zważywszy, że Praksyteles z Aten działał między 380 a 330 r. p.n.e. i był jednym z największych rzeźbiarzy starożytnej Grecji, autorem "pięknych bogów" - włoski artysta nie grzeszył skromnością. Bliską horroru wizję św. Bartłomieja - w postaci samej zdjętej z niego skóry umieścił Michał Anioł na swoim Sądzie Ostatecznym w Kaplicy Sykstyńskiej w roku 1564 r.

W Sirmione nad jeziorem Garda, przy Via Caio Valerio Catullo, czyli ulicy Katullusa, rzymskiego poety również związanego z tym malowniczym miasteczkiem, tyle, że znacznie wcześniej (87/82-54 r p.n.e.) stoi dom należący ongiś do "primadonny stulecia", Marii Callas. Sto lat upłynie też 2 grudnia 2023 r. od jej przyjścia na świat w rodzinie greckich emigrantów - na chrzcie w prawosławnym kościele na nowojorskim Manhattanie otrzymała imiona Maria Anna Cecilia Sofia. Jej ojciec ze względów praktycznych zmienił nazwisko z Kalogeropulos na Kalos, a potem Callas. I pod tym ostatnim nazwiskiem "La Divina", czyli "Boska" artystka potem występowała - choć w greckiej ojczyźnie wracała do nazwiska przodków. Po sukcesach na scenach Aten, Nowego Jorku i dwa lata po debiucie w Italii poślubiła majętnego, włoskiego przemysłowca Giovanniego, Battistę Meneghiniego, który przez cały okres ich małżeństwa (1949-1959) pełnił rolę jej impresaria, zawieszając "na kołku" własną działalność. W tym też czasie nabył za 60 milionów włoskich lirów, liczącą 780 mkw i 21 pokoi piękną willę w Sirmione, gdzie żona mogła wypoczywać latem nad wodami największego jeziora Italii: https://www.youtube.com/watch?v=U8gn1M0Tm_Q Maria przyjeżdżała nad Gardę regularnie między 1952 a 1958 r., w szczycie swojej kariery, aby uciec od tłumów, dziennikarzy, całego świata, ale też, aby choć przez chwilę zakosztować "normalnego życia". Wakacyjny czas wykorzystywała na kąpiele termalne w tutejszych źródłach, spacery po wąskich uliczkach miasteczka i zakupy w butikach oraz dolce far niente w Caffe' Grande Italia: O tym, jak przywiązała się do tego miejsca świadczą słowa: "chciałabym zakończyć życie i być pochowaną w Sirmione, w tym ziemskim raju". Los chciał jednak inaczej, gdyż w 1958 r. poznała miłość swojego życia, Arystotelesa Onassisa. Ponoć właśnie w domu nad jez. Garda oznamiła mężowi, że porzuca go dla greckiego miliardera. Bardzo liczyła, że "jej" Ari ją poślubi - tymczasem ten ożenił się z Jackie Kennedy, wdową po zamordowanym prezydencie USA, Johnie Kennedym. Co prawda wrócił po latach do Marii, a ta mu wybaczyła, jednak to właśnie Onassis sprawił, że przedwcześnie zakończyła karierę sceniczną, zapadła na depresję, próbowała odebrać sobie życie i straciła wymarzone dziecko. Callas obdarzona była niezwykłą wręcz, trzyoktawową skalą głosu i fantastyczną techniką, co umożliwiało jej swobodne poruszanie się w każdym praktycznie repertuarze operowym. W dodatku dysponowała wyjątkowym talentem aktorskim. Włoski pisarz, dramaturg, reżyser-skandalista Pier Paolo Pasolini obsadził ją w głównej roli swojego filmu "Medea", zrealizowanego na podstawie tragedii Eurypidesa https://www.youtube.com/watch?v=t2f9AjQ2ebc). Callas zmarła w Paryżu w 1977 r. Dziś budynek sirmiońskiego "azylu" gwiazdy znajduje się co prawda w rękach prywatnych, podzielony na osobne apartamenty, ale na otaczającym go murze zamieszczono stosowną informację o słynnej, dawnej mieszkance. Willa pozostała od tamtych czasów w niezmienionym kształcie, podobnie jak pełen środziemnomorskiej roślinności ogród-park wypełniony rzeźbami bóstw stylizowanych na greckie oraz basen w kształcie jeziora Garda, którego budowę zleciła sama Callas. Oto jej unikatowe zdjęcie w salonie, przy fortepianie: Domu nie można na co dzień zwiedzać, ale otwiera podwoje w czasie, gdy w jego wnętrzach organizowane są rozmaite wydarzenia artystyczne. Można je znaleźć wśród kalendarza imprez na stronie lokalnej organizacji turystycznej https://visitsirmione.com/en/what-to-see/art-and-monuments/villa-callas/ W miasteczku są też inne miejsca przypominające o pobytach artystki, jak na przykład noszący jej imię park miejski, dom kultury czy Tavernetta Maria Callas: Gdy Callas przyjeżdżała do Sirmione - za każdym razem musiała widzieć fortecę Scaligerich z II poł. XIV, będącą bez wątpienia "wizytówką" kurorciku turystycznego dla majętnych, jakim jest Sirmione. To jeden z najlepiej zachowanych, średniowiecznych zamków w Italii, w 2019 r. nr 22 na liście najczęściej odwidzanych atrakcji Włoch. Obiekt można zwiedzać: Odwiedziłam Sirmione ponownie dosłownie przed dwoma dniami, w czasie podróży z grupą po północnej Italii. Wysyłam Wam z tego prześlicznego miejsca dużo słońca: (Zdjęcia z Sirmione - Autorka, zdjęcia Marii Callas i Arystotelesa Onassisa - Wikipedia i Brescia oggi, karykatura - Oleg Karuvits, Wikipedia)

Zbieram się właśnie do wyjazdu z grupą entuzjastów Włoch do Lombardii i Wenecji Euganejskiej. Pierwszym punktem programu jest Mediolan, a na początek mojego autorskiego programu realizowanego przez jedno z warszawskich biur podróży proponuję moim podopiecznym Muzeum Narodowe Nauki i Techniki im. Leonarda da Vinci, a w nim Galerie Leonarda da Vinci. To największa na świecie wystawa stała poświęcona mistrzowi renesansu. Na 1300 mkw powierzchni zgromadzono ponad 170 eksponatów - modeli, dokumentów, dzieł sztuki i instalacji, które niczym kadry filmu zanurzają nas w przeszłości, Mediolanie czasów Sforzów, na których dworze Leonardo działał. Powstały wówczas, choć prywatnie da Vinci uważał wojnę za szaleństwo projekty machin wojennych na zamówienie, a zastosowane w nich rozwiązania techniczne, w tym sposoby na bardziej liczebną eliminację wroga wywołują zawrót głowy: Nie zabrakło i machin latających wskrzeszających marzenia mitologicznego Ikara: W czasie pandemii w warszawskim "Pekinie", czyli Pałacu Kultury i Nauki miała miejsce czasowa ekspozycja wybranych modeli z kolekcji, ale po tamtej wizycie byłam bardzo rozczarowana, co zresztą na gorąco opisałam na blogu. W Mediolanie natomiast czeka mnie prawdziwa uczta duchowa. Nie tylko w samym muzeum. Stolica Lombardii bowiem ma wiele miejsc pamiętających blisko 20-letnią działalność mistrza w tym mieście. Oczywiście nam z tego czasu najbardziej "kojarzy się" znikająca ze ścian refektarza klasztoru dominikanów przy bazylice Santa Maria delle Grazie (Matki Bożej Łaskawej) "Ostatnia wieczerza". Ale też, jeśli nie przede wszystkim portret Damy z łąsiczką/Damy z gronostajem, wizerunek kochanki Ludwika Sforzy, Cecylii Gallerani, ponieważ jest to jedyne dzieło mistrza, jakie Polska posiada. Nota bene sam książe kryje się również na wizerunku - alegorycznie, pod postacią przytulanego czule do piersi zwierzątka, gdyż Ludovico był Kawalerem Orderu Gronostaja. Potężne zbiory Leonarda gromadzi też Pinakoteka Ambrozjańska. Jest to tzw. Kodeks Atlantycki, zbiór oryginalnych notatek i szkiców z dziedziny matematyki, geometrii, biologii, geografii, zoologii, astronomii zebrany w całość przez bibliofila Pompea Leoniego w XVI w. Wspomniany Kodeks Atlantycki zawiera również szkice... śluz w formie drewnianych drzwiczek. Ten wynalazek został zastosowany z sukcesem przy udrażnianiu i regulacji kanałów wodnych w Mediolanie. Spacerując dziś nad ich brzegiem można zobaczyć jeszcze stare śluzy do złudzenia przypominające te z Kodeksu. Zdjęcie można zobaczyć tutaj: https://www.milanotoday.it/cronaca/restauro-conca-incoronata.html Na placu przed Teatrem La Scala wznosi się pomnik mistrza, u którego "stóp" stoją jego czterej uczniowie: Marco D’Oggiono, Salaino, Cesare da Sesto e Giovanni Antonio Boltraffio. Przed Hipodromem San Siro, na którym odbywają się konne wyścigi - wznosi się z kolei zrealizowane po wiekach marzenie mistrza. To Koń Leonarda - rzeźba wykonana z dokładnością i pieczołowitością przez współczesną artystkę Nine Akamu. Wśród wielu szkiców da Vinci znajduje się posąg konny Franciszka Sforzy, który został odłożony ad acta, ponieważ 100 ton brązu jakich wymagał projekt zostało zużytych na machiny wojenne. Leonardo obecny jest również w Zamku Sforzów - kto napisze, w jaki sposób? Czekam :) Zdjęcia: Autorka - z wystawy w PKiN, oprócz dwóch ostatnich z Wikipedii

Kochani, wracam powoli do gry, a zatem do pilotażu. Mam dla Was już na początku lutego propozycję kilku arcyciekawych wycieczek organizowanych przez zaprzyjaźnione biuro ps travel z Gniezna. Jako, że będę ich cicerone, a są jeszcze wolne miejsca - gorąco namawiam do udziału. Terminy są dobre, a ceny konkurencyjne. Pierwsza wycieczka już za dwa miesiące: 16-22 kwietnia! Oficjalny tytuł 7-dniowego, autokarowego programu brzmi "Zjawiskowe Północne Włochy"https://pstravel.pl/tour/polnocnewlochy/ W programie mamy Weronę, miasto szekspirowskich kochanków: ale też wspaniałego amfiteatru, na którym do dziś odbywają się spektakle zarówno operowe, jak i koncerty: Całe miasto zresztą tchnie atmosferą dawnych wieków, a nie zabraknie czasu na zakupy: Oczywiście odwiedzimy miasto dumnego rodu Sforzów, stolicę regionu Lombardia - Mediolan zaglądając do królewskiego zamku, należącej do największych świątyń na świecie gotyckiej KatedryNarodzin MP, czarującej olśniewająco białą, marmurową, koronkową fasadą i dachem naszpikowanym gargulcami, sterczynami i rzeźbami: Będziemy podziwiać witryny najznamienitszych, włoskich projektantów w neorenesansowej Galerii Wiktora Emanuela II, skrytej pod szklanymi arkadami i kopułą, wyłożonej mozaikami: Popływamy po dwóch jeziorach: Como: i Garda: Odryjemy ich romantyczne zakątki, jak miejscowość Malcesine: czy Limone sul Garda, gdzie z uprawianych tutaj cytryn wytwarzany jest likier Limoncello: A w czasie wolnym zachęcam do degustacji takich pyszności: