Mam dwie godziny wolne. Jedynie 120 minut dla siebie. W Sienie. Moja grupa, którą prowadzę po Toskanii od dwóch dni zaledwie - po obowiązkowym zwiedzaniu rozbiegła się we wszystkie strony: do katedry, na zakupy, na kawę.


Błądzę po wąskich uliczkach, które za każdym razem, gdziekolwiek bym nie skręciła, wyprowadzają mnie znów na Piazza del Campo. Mój wzrok przesuwa się po murach kontrad czyli dzielnic - miasto ma ich siedemnaście, a każda jakże oryginalną, nietypową nazwę. To nie warszawski Mokotów albo Wola, czy krakowskie Podgórze, Zwierzyniec lub Stare Miasto. W Sienie większość ma nazwy zwierzęce: Gęś, Baran, Żółw, Smok, Ślimak, Orzeł, Gąsienica, Jeżozwierz, Wilczyca, Pantera.


Tylko dziesięć z nich bierze każdorazowo udział w palio, końskiej gonitwie organizowanej dwukrotnie w ciągu roku na Piazza del Campo, gdzie wszelkie chwyty są dozwolone, byle tylko wygrać. Z niej właśnie słynie Siena.


O samym palio napisano już tak wiele: w przewodnikach, prasie, na blogach w przeciwieństwie do głównej nagrody. A jest nią właśnie Palio, stąd nazwa całego wydarzenia. Określane przez sieneńczyków mianem cencio jest w istocie oryginalnym malowidłem na materiale, a ściśle na jedwabiu w kształcie wydłużonego ku dołowi prostokąta. Rozpina się je na biało-czarnym stelażu i niesie niczym sztandar w procesji. Za każdym razem innemu artyście przypada zaszczyt stworzenia palio. W tym roku był to Tommaso Andreini, którego istnienie odkryłam właśnie podczas tych dwóch godzin w Sienie.


Zadecydował czysty przypadek. Mijałam właśnie galerię sztuki i zobaczyłam konie w pędzie. W tumanie kurzu, bo Piazza del Campo na palio pokrywane jest mieszaniną piasku i wulkanicznego tufu. Z szarego obłoku wynurzały się sylwety koni i dżokejów, tak realistyczne, jakbym oglądała film na you tube. A przecież było to płótno. Aż się zatrzymałam i już po chwili byłam w środku galerii, już pytałam jej właścicielkę o autora niezwykłego obrazu. Pokazała mi kolejne, a ja pożałowałam, że nie mogę ich wszystkich, z miejsca nabyć.


Wyraźna inspiracja surrealizmem w wydaniu Dalego, ale też poetyką Italo Calvino. Andreini, rocznik 1977 r. z równą swobodą bowiem tworzy obrazy realistyczne, jak i zanurza się w "odjechaną" baśniowość.


Zakochany w Sienie i w samym palio, od 1995 r. tworzy sztandary i dekoruje tamburyny dla kontrady Wieża (Contrada della Torre). Dla tej samej dzielnicy zaprojektował też uroczyste kaftany, w tym zwycięski w 2005 r. Nie narzeka na brak zleceń również od innych dzielnic, przeważnie dotyczących palio, jak również z poszczególnych parafii. Na co dzień pracuje dla sieneńskiej firmy Voltoini, zajmującej się restauracją dzieł sztuki. I maluje swoje zanurzone w legendach i palio obrazy:

Albo toskańskie miasta jak to na kolejnym płótnie, które mogłoby być zarówno Sieną jak i "Manhattanem średniowiecza", czyli San Gimignano, a może ponurą późniejszym popołudniem Volterrą?


Paleta barw to głównie wszystkie odcienie szarości, brudne błękity i beże. Tylko niekiedy pozwala sobie na malowanie nostalgicznych widoczków, które też nie są banalne: www.tommasoandreini.it/


Jego tegoroczne palio, poświęcone zresztą z duchem przesłania papieża Franciszka Miłosierdziu, jest  surrealistyczne. Jednocześnie spełniając surowe reguły, jakim podlega. Najważniejszą z nich jest to, że malowidło musi zawierać elementy nawiązujące wyraźnie do wydarzenia, ku czci jakiego jest rozgrywane. 2 lipca jest to uroczystość Matki Bożej z Provenzano, zaś 16 sierpnia Wniebowzięcia Matki Boskiej. Kolejną, że palio lipcowe wykonywane jest zawsze przez artystę ze Sieny, a sierpniowe - nie pochodzącego z tego miasta. Wśród nich byli naturalnie najsłynniejsi, w tym Botero. ale też budzący kontrowersję czy wręcz oburzenie, jak libański malarz Ali Hassoun.


W 2009 r. wykonał on bowiem palio, na którym św. Jerzy zyskał rysy i strój arabskie, a w koronie Matki Boskiej sąsiadowały ze sobą elementy chrześcijańskie i muzułmańskie.



Niektórym hierarchom kościelnym taki synkretyzm religijny nie przypadł do gustu http://www.smtvsanmarino.sm/attualita/2010/07/03/negri-inaccettabile-drappellone-palio-siena

Ja się od razu przyznam – o piłce nożnej nie wiem nic. No, może prawie nic. Przed dobrymi kilkoma laty, moi uroczy koledzy z działu sportowego śp. już „Życia Warszawy” (nigdy nie przeboleję zniknięcia z rynku tego tytułu, w którym opublikowałam swój pierwszy tekst dziennikarski – nota bene od razu korespondencję z Włoch o restrospektywie Salvadora Dali w Genui), dosłownie zmusili mnie do podkształcenia się w tej materii. Wybuchł wówczas skandal korupcyjny we włoskiej piłce nożnej, a ja byłam jedyną osobą w redakcji znającą język. Na początku naturalnie koledzy-fachowcy  pomagali mi pisać teksty, układać pytania do osób, które wydzwaniałam czy mailowałam do nich. Udało mi się nawet porozmawiać z kilkoma gwiazdami calcio – zabijcie mnie, nie pamiętam, kto zacz, ale koledzy byli zachwyceni.

Niezależnie od stopnia mojej obojętności czy wręcz zdumienia, że kilkunastu facetów ugania się za jakąś szmacianą zabawką, uwielbiam oglądać Włochów śledzących transmisję telewizyjną partity . Pamiętam Sienę i Piazza del Campo, kojarzone raczej z palio, pewnego chyba wrześniowego wieczoru sprzed dwóch lat. Miałam właśnie pod opieką grupę incentive z Polski, która też sobie zażyczyła oglądanie meczu – miała wtedy miejsce jakaś szczególnie ważna rozgrywka. W każdym razie, mimo nieznajomości lokalnego „narzecza”, przybysze znad Wisły szybciutko zintegrowali się przy piwie i winie z lokalsami, i wszyscy razem wydawali naprzemiennie okrzyki radości lub zawodu. To był dopiero spektakl, dla mnie ciekawszy niż to, co oglądali na płaskich, barowych ekranach telewizyjnych.

A tak sobie o calcio myślę dzisiejszego wieczora, gdyż właśnie delektuje się uroczą lekturą książki Fabia Bonifacci „Amore, bugie i calcetto”. Calcetto to te „partity” czyli mecze rozgrywane nie przez sportowców, ale zwykłych ludzi. Czytaj: panów rzecz jasna. Równie dla nich ważne, bo na jakimś nawet najbardziej podrzędnym, zapuszczonym boisku mogą poczuć się gwiazdami niezależnie od statusu majątkowego.