Dziś kilka słów o serialu TVP "Felicita'" w reżyserii Makarego Janowskiego. Jego akcja rozgrywa się w apulijskim Polignano a Mare. Po obejrzeniu dostępnych na platformie streamingowej odcinków mam naturalnie kilka swoich przemysleń. Przede wszystkim dobrze, że akcja nie została umiejscowiona gdzieś na ubitym już dobrze szlaku włoskich wycieczek: w Rzymie, Florencji czy Wenecji. Inną sprawą jest ta, że producentów nie byłoby raczej stać na taką lokalizację. Jestem zakochana w Apulii, więc wybór tego regionu mnie ucieszył. Z tym, że chyba Polacy odkryli Apulię już wcześniej, a zwłaszcza Polignano a Mare, które w tym roku przeżywało istną ofensywę czy najazd naszych rodaków. Na każdym rogu słyszało się polską mowę. A serial z pewnością zagwarantuje temu urokliwemu miasteczku polskich turystów na kilka kolejnych sezonów. Co najmniej. Czy Polignano a Mare wypadło w filmie "szaro"? Takie opinie czytałam na forach i niespecjalnie się z nimi zgadzam. Mnie zaprezentowane kadry się podobały - bohaterowie poruszają się po białych, klimatycznych uliczkach, jak ta, na której ja się sfotografowałam minionego lata. Odwiedzają "pocztówkową" plażę, która w zbliżeniach wypadła marnie bo... jest ujmijmy to skromna. To nie bałtycki piasek i przestrzeń, a jedynie skraweczek ciemniejszego piaseczku wciśnięty między skały. Na tym zresztą polega urok tego miejsca. Poza tym obraz nie ma być promocją potencjalnej turystycznej mety, a jak wspomniałam wcześniej mimo wszystko "nakręci" używając branżowego slangu turystykę w Polignano.
Kreacje aktorskie - Laurę Breszkę rzeczywiście przyćmiewa żywiołowa Monica Mariotti, nota bene polska aktorka włoskiego pochodzenia, której wreszcie dano szansę, aby zagrała to, co jej najbardziej w duszy gra - córkę włoskiego ojca, jaką jest w rzeczywistości. Breszkę spycha też w cień Klementyna Karnkowska, na ekranie córka bohaterki - młoda aktorka nominowana do nagrody Pulsar w kategorii „Inspirujący debiut na ekranie”. To są wyraziste postacie, a Laura-Zośka niknie, kolejne odkrycia związane z niewiernością męża doprowadzają ją do nudnej na ekranie rozpaczy z butelką wina w ręku czy leżenia na hotelowym łóżku. Słabo ogląda się taką depresję, zwłaszcza, gdy tandem aktor - reżyser nie mają pomysłu, jak ją ciekawie przedstawić.
Wracam jednak do Polignano a Mare, bo "Felicita'" na szczęście serwuje nam amore i amory w różnych odcieniach. Ma troszkę pobudzić do refleksji, ale i bawić "w pięknych okolicznościach przyrody". Przypomnieć nam o włoskich wakacjach w momencie, gdy za chwilę za oknem słońce zastąpi szarość. Dać odrobinę felicita', szczęścia. Jak Pomi de Fiuri, których zdjęcia zamykają ten post. W dialekcie apulijskim oznacza pączek kwiatu i jest to tradycyjna, ceramiczna ozdoba w formie nierozwiniętego kwiatu otoczonego czterema liśćmi akantu. Rzeczownik pumo pochodzi od łacińskiego pomum nawiązującego do Pomony, rzymskiej bogini owoców i dostatku Pomi, sprzedawane w sklepikach z pamiątkami i ceramiką w całej Apulii są traktowane jak amulety przynoszące płodność, pomyslność, a więc właśnie szczęście.

Jestem w Kalabrii. Przede mną rozległa, bujnie zielona wyżyna Sila szykuje się do zmierzchu dnia. Wraz z moją cicerone po regionie, Carmen Mancarella - dziennikarką i pisarką, zawadiacko pędzimy ku górze samochodem pełną serpentyn jednopasmówką. Mamy w sobie jeszcze wspomnienie krystalicznie czystego, ciepłego jak zupa morza Jońskiego, gdzie plażowałyśmy. Widzimy je zresztą ze wzgórz, jak srebrną wstęga odznacza się od horyzontu. Nim jeszcze zaparkujemy, dociera do mnie potężny głos orkiestry dętej złożonej z kilkudziesięciu mężczyzn w różnym wieku ustawionych w równiutkim trójszeregu na placu przed barokowym kościołem. Trąby, puzony, flety, klarnety i bęben wybijający rytm. Muzyka nie brzmi mi „po włosku”. Uroda panów, w tym witającego się ze mną jowialnego burmistrza z trójkolorową szarfą w poprzek wydatnego brzuszka też odbiega od kanonów klasycznej urody. - Witaj kochana u Arboreszów – jesteśmy jedną z uznanych przez UE mniejszości etnicznych, która wywodzi się od emigrantów albańskich. Uciekając przed podbijającym nasze ziemie od XV w. Imperium Omańskim, osiedliśmy na południu Włoch. Najwięcej jest nas w Kalabrii, ok. 60 tys. w 33 miejscowościach, w tym moje San Giorgio Albanese, czyli po naszemu Mbuzat. Brzmi dziwnie, prawda? – puszcza do mnie oko. Rzeczywiście, bo to już „zmutowany”, przefiltrowany nieco przez lokalne dialekty, arbërisht, którym Arboresze, Arbëreshë nie zawsze porozumieją się z dawnymi rodakami. - Dla przykładu cześć po albańsku to përshëndetje, a po naszemu falem, jak się nazywasz: Si e ke emrin i Si të thonë, ale jak się masz w obu językach jest tak samo: Si je – mówi burmistrz. Niemożliwe do wymówienia zbitki spółgłosek. Në ti je arbëresh, ruaju litirit si pelekani m'i ruhet sqeparit – "jeśli jesteś Albańczykiem, chroń się przed łaciną jak pelikan chroni swój dziób" – mówi lokalne przysłowie. To trudne, gdy młode pokolenie uczęszcza do włoskich szkół.
Wchodzę do kościoła św. Jerzego Męczennika (katolicyzm wschodni). Mnogość złoceń i bardzo intensywnywnych kolorów. Chrystus, Matka Boża i Apostołowie spoglądają w powadze majestatu swoimi pięknymi oczyma o migdałowym kształcie. Takie same mają dwie młode kobiety stojące przy ołtarzu, które zaczynają śpiewać. A cappella! Co za głosy, silne, zdecydowane, przeczyste intonujące pieśni këngat o życiu w narzeczeństwie i po ślubie, o dawnych bohaterach, jak jeden z najwybitniejszych generałów wszechczasów, walczący z Turkami Scanderberg obecny na pomnikach w każdym miasteczku Arboreszów, i na zawsze utraconej Ojczyźnie. Rzewne czy radosne, ale pełne dumy z dziedzictwa przodków. Podziwiam kunszt ręcznego wykonania galowych strojów. Białe bluzki, kumisha z szerokimi, haftowanymi kołnierzami spięte broszą. Na to haftowany ręcznie kubraczek, kamizolla i dwie warstwy plisowanych spódnic, coha – ta wierzchnia z jedwabnej lamy przetykanej złotymi nićmi. Cena takiego stroju ślubnego, wkładanego potem na różne okazje to co najmniej 6-7 tys. euro, przy czym sam materiał potrafi kosztować 500 euro za metr, a tylko na spódnice trzeba po 5 m na każdą!
Każde miasteczko Arboreszów ma swoje kolory ubiorów. Równie intensywne barwy mają murale i dywany kwietne zdobiące główną ulicę tynkowanego na biało San Giorgio Albanese. Pod pomnikiem wspomnianego Scanderberga robimy sobie z burmistrzem pamiątkowe zdjęcie. To Scandenberg poparł wyprawę naszego Jagiellona, Władysława III na Turków, ale pod Warną w 1444 r. się nie stawił i młody król zginął (polecam mój wpis poświęcony Warneńczykowi w Warnie). Wieczorem przenoszę się do Vaccarizzo, które słynie z produkowanych przez Arboreszów wędlin: kiełbas, karkówek, szynek, rolowanego boczku i słoniny oraz wekowanych warzyw i owoców. Po degustacji ruszam w tany w rytm bardzo współczesnego popu!

Przez stulecia Rawenna przyciągała podróżników przede wszystkim bizantyjskimi mozaikami i zabytkami wpisanymi na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W 2026 roku włoskie miasto chce opowiedzieć także inną historię – o związku z Adriatykiem, który od wieków kształtuje jego rozwój, krajobraz i tożsamość. Uhonorowana tytułem Włoskiej Stolicy Morza 2026 to nie tylko skarbnica sztuki i historii, lecz także 35 kilometrów wybrzeża, dziewięć nadmorskich miejscowości, lasy piniowe, laguny, obszary Parku Delty Padu, port oraz dzielnica Darsena – przestrzenie, w których spotykają się kultura, przyroda, badania naukowe, gospodarka morska i współczesny styl życia. Morze jest tu postrzegane nie jako granica, lecz jako żywy ekosystem łączący ludzi, krajobraz, tradycje i innowacje.
Program przygotowany z okazji tego wyróżnienia obejmuje wydarzenia kulturalne, inicjatywy edukacyjne oraz projekty poświęcone ochronie bioróżnorodności, dostępności terenów nadmorskich i rozwojowi tzw. błękitnej gospodarki. Jednym z najważniejszych wydarzeń roku będzie otwarcie, 18 września, nowego terminalu wycieczkowców w Porto Corsini – nadmorskiej bramy Rawenny na Adriatyk. Inwestycja wpisuje się w szerszy proces odnowy nadbrzeżnych przestrzeni i ma stać się symbolem współczesnego oblicza miasta. Nowy terminal o powierzchni 10 tys. m² będzie pierwszym we Włoszech obiektem tego typu certyfikowanym w standardzie LEED Gold, potwierdzającym zastosowanie rozwiązań sprzyjających efektywności energetycznej i zrównoważonemu zarządzaniu zasobami. Dwukondygnacyjna infrastruktura będzie mogła jednocześnie obsługiwać dwa statki pasażerskie, wzmacniając pozycję Rawenny na mapie śródziemnomorskich portów wycieczkowych. Rozwój portu ma iść w parze z dalszą rewitalizacją przestrzeni publicznych oraz integracją funkcji turystycznych z naturalnym krajobrazem wybrzeża.
Morski charakter miasta odnajduje odzwierciedlenie również w bogatym programie wydarzeń kulturalnych. Latem wybrzeże rozbrzmiewa muzyką za sprawą festiwalu Spiagge Soul, który od 23 do 26 lipca zamienia plaże i nadmorskie miejscowości Rawenny w sceny koncertowe pod gołym niebem. W programie znalazły się 32 bezpłatne koncerty organizowane tuż przy Adriatyku, tworzące wyjątkową atmosferę spotkania muzyki z nadmorskim pejzażem.
We wrześniu odbędzie się także Kelamàna Festival – dwudniowe wydarzenie poświęcone dobrostanowi, sztuce i świadomemu stylowi życia. Program łączy muzykę, jogę, praktyki uważności i działania promujące kontakt z naturą, proponując bardziej refleksyjne doświadczenie wybrzeża Adriatyku.
Jesienne wydarzenia wpisują się również w coraz popularniejszy trend odkrywania wybrzeża Adriatyku poza szczytem sezonu. Dzięki nowym bezpośrednim lotom do Rimini, zarówno z Warszawy, jak i z Wrocławia, Katowic oraz Krakowa, można bardzo łatwo dotrzeć nad morze aż do końca października.
W 2026 roku Rawenna zachęca, by wyjść poza szlak must see i odkryć jej drugie oblicze – miasto, którego historia od wieków splata się z morzem. (Źródło: Emilia Romagna Turismo, 24/7 Communication; zdjęcia: źródło: APT Servizi/ Emilia Romagna Turismo – official tourist information website)

Dziś inauguracja nowego połączenia Ryanair Kraków-Perugia. A to oznacza, że Umbria otwiera przed nami jeszcze szerzej swe wrota, gdyż ląduje się na Międzynarodowym Lotnisku im. św. Franciszka z Asyżu, położonym między stolicą regionu, Perugią a Asyżem, miastem "Biedaczyny". Jest to okazja do poznania tej części Umbrii, która Polakom pozostaje nieznana - czyli jeziora Trazymeńskiego. To akwen tektoniczny, położonu na styku z "sąsiadką" Toskanią, największe jezioro na Półwyspie Apenińskim, a czwarte co do wielkości we Włoszech. Zajmuje powierzchnię 128 km2, a jego głębokość dochodzi do 8 m. Okolone wzgórzami, które chronią od wiatrów jest ciepłe, ba!, rzekłabym, że w miesiącach letnich przy brzegu niemal gorące. Idealne zatem do wypoczynku. Nad jego brzegami rozsiadło się wiele hoteli (od dwóch gwiazdek po luksusowe, butikowe ze Spa), wiosek turystycznych, kempingów, Bed and Breakfast, apartamentów wakacyjnych - wiele z nich zrzeszonych w konsorcjum Unione Ristoratori Albergatori del Lago Trasimeno (URAT - Unia Restauratorów i Hotelarzy Jeziora Trazymeńskiego) https://www.lagotrasimeno.net/en/ , którego reprezentanci dziś właśnie przylatują do grodu Kraka, aby promować swoje okolice (zainteresowanych kontaktem proszę o zwrócenie się do mnie, czyli przedstawiciela konsorcjum a.klossowska@wp.pl). Polecą między innymi kapitalną drogę rowerową (Cicliovia del Trasimeno) o długości 57,2 km okalającą jezioro. 42% przebiega asfaltem, ale reszta ubitymi traktami poprzez pola, wioski, obok prywatnych, wiekowych posiadłości, brzegiem Trasimeno, przecina malownicze miasteczka, jak Passignano sul Trasimeno i miejsce bitwy Hannibala z Rzymianami w Tuoro. Jakkolwiek trasę można pokonać w jeden dzień, chętni mogą zaplanować wycieczkę na dwa dni albo urozmaicić ją dodatkowo przepływając jezioro kursującymi po nim statkami na odcinku Passignano sul Trasimeno - Castiglione del Lago. Ja tę trasę osobiście pokonałam przed pandemią i bardzo polecam. Przy czym sugeruję elektryka lub MTB (można je wynająć w miasteczkach na trasie), bo po drrodze czekają znaczne wzniesienia, ale potem i wielokilometrowe, fantastyczne zjazdy!

To region dla samotnych marzycieli i zakochanych par, pełen nastrojowych zakątków, gdzie same nazwy wywołują przyspieszone bicie serca, a pośrodku wyrasta stolica regionu, dumna Genua pamiętająca o swoim najsławniejszym z synów, Krzysztofie Kolumbie. Wiele osób utożsamia Ligurię z Włoską Riwierą myśląc o słynnych szerokich, pokrytych złotym piaskiem plażach Wybrzeża Kwiatów, Riviera dei Fiori na zachód od Genui - słynnego z festiwalu piosenki i ruletki San Remo, Imperia z największym kościołem w regionie – Bazyliką św. Maurycego czy Alassio z „mureczkiem”, muretto zdobionym płytkami z autografami sławnych ludzi pomysłu Ernesta Hemingwaya. Tymczasem Liguria to nazwa regionu położonego między włoską Toskanią a francuską Prowansją o powierzchni 5416 km², liczącego 1,7 miliona mieszkańców. Od południa oblewa ją Morze Liguryjskie, od północy graniczy z Piemontem, a od wschodu z Emilią-Romanią. Samo wybrzeże dzieli się na część zachodnią przypominającą kształtem bumerang – od Genui w kierunku Ventimiglia, miasteczka na granicy z Francją i na wschodnią – od Genui w stronę Toskanii, gdzie piaszczystych plaż jest niewiele, ale to właśnie te skaliste wybrzeża upodobali sobie poeci romantyczni z Byronem i Shelleyem na czele. Warto wybrać się ich tropem… Wiecej w moim artykule zamieszczonym w najnowszym numerze magazynu "ALL INCLUSIVE" - do przeczytania tutaj: https://www.all-inclusive.com.pl/najnowszy-numer/

Tassa/imposta di soggiorno, dzienna stawka pobytowa, w Polsce znana pod nazwą opłaty klimatycznej jest pobierana od każdego turysty w wielu miastach i miejscowościach Italii cieszących się szczególnym zainteresowaniem przyjezdnych. W tym roku zostanie ona dodatkowo wprowadzona w przynajmniej stu kolejnych gminach, a tam, gdzie jest już stosowana - wzrośnie. We Florencji hotele 1-3-gwiazdkowe pobiorą od osoby o pół euro więcej, a 4-gwiazdkowe o 30 centów więcej. Z 1,5 euro do 3 euro wzrośnie natomiast taksa klimatyczna w przypadku krótkich wynajmów i Airbnb. W Wenecji podwyżka będzie dotkliwa, z dotychczasowych 1,5 euro do 2,5 euro. W ośrodkach narciarskich Trentino, hotelarze z San Martino di Castrozza, Primiero i Vanoi pobiorą o 50 centów więcej niż w poprzednim sezonie.
Miejscowości nadmorskie również szykują się do podwyżek opłaty klimatycznej - Riccione o 20-30 procent, a luksusowe obiekty w Jesolo zafundują wczasowiczom podwojoną stawkę (do 4 euro). Podobnie zresztą w Caorle i w Bibione. Dotknięta trzęsieniem ziemi Ischia będzie zbierała fundusze na renowacje wprowadzając taksę klimatyczną w pięciu z sześciu gmin.
100-procentowe podwyżki stawek tassa di soggiorno wprowadzają hotele wszystkich kategorii na południu Italii. Na Sardynii natomiast niespodzianka - obniżka taksy z 3,50 na 2,50 euro dla obiektów 4-gwiazdkowych w Olbii. Ale to wyjątek. Hotele najwyższej kategorii każą zapłacić gościom po 4 euro taksy dziennie, właściciele B&B - 2,50 euro (podwyżka z 2,30 euro)

Wybrzeże Słońca - Costa del Sol w hiszpańskiej Andaluzji. 160 km lądu pomiędzy Gibraltarem a przylądkiem Cabo de Gata. Byłam tu tylko raz, jako ośmioletnia dziewczynka wraz z Mamą, która po raz pierwszy w moim życiu zabrała mnie na tzw. w czasach PRL-u Zachód. Właśnie do Hiszpanii. Jak pomyślę, ile musiała wystać się w kolejkach po paszporty i wizę, a także ile zachomikować pieniędzy na trzytygodniową wyprawę, samolotem w dodatku. Podobno bardzo dzielnie, bez słowa sprzeciwu zwiedzałam wszystkie zabytki. Z Madrytu do tej pory zapamiętałam... Muzeum Figur Woskowych i Galerię Prado oraz pomnik Don Kichote'a - mniej pałac królewski, z Kordoby chłód Mezguity, przebudowanego na katedrę meczetu wspartego na 850 kolumnach, których łuki pomalowano w "nasze" barwy - biało-czerwone. Tak się wówczas małej Ani skojarzyło. A potem wylądowałyśmy na  plażach Costa del Sol, gdzie godzinami budowałam ze złocistego piasku fortece na miarę Alhambry - po tej mogłabym oprowadzać i dziś, po upływie tylu lat, tak ogromne zrobiła wówczas na mnie wrażenie. Towarzyszyła mi Carmen. bo jakże by inaczej w Hiszpanii. Moja równolatka poznana na plaży. O włosach czarnych jak smoła, ale ściętych na chłopczycę. Pewnie z wiekiem je zapuściła, aby formować z nich imponujący kok - idący w parze z falbaniastą suknią do flamenco. Wczoraj wróciłam na Costa del Sol. W marzeniach - na konferencji prasowej poświęconej temu pięknemu skrawkowi Hiszpanii. Oto moja relacja: http://www.rp.pl/Promocja-turystyczna/307289951-Polacy-szturmuja-Costa-del-Sol.html (Zdjęcie: marcanderson.photoshelter.com)

Podczas mojego bardzo forsownego objazdu po włoskim bucie niewiele miałam chwil odpoczynku, jak ten półgodzinny zaledwie spacer plażą w Terracinie o zachodzie słońca. Ten niewielki kurort w regionie Lacjum z dominacją betonowych hoteli  dzieli od Rzymu zaledwie 56 km antyczną Via Appia. Mimo to, że dziś biegnie nią nitka autostrady, do Wiecznego Miasta jedzie się blisko dwie godziny! Odczułam to szczególnie dotkliwie, gdy dwukrotnie tego samego dnia musiałam wraz z grupą pokonać wspomniany dystans. Dlatego spacer brzegiem morza Tyrreńskiego z widokiem na Monte Sant'Angelo okazał się szczególnie ożywczy. W pobliskich ogródkach, okalających prywatne wille nie dostrzegłam ani jednego krzewu opuncji czy jak też bywa nazywana figi kaktusowej - opisywanej tak malowniczo przez Goethego, który podczas swoich włoskich wojaży smakował ją właśnie w Terracinie, wówczas zalanej słońcem. Mój wieczór natomiast był chłodny, zapłakany deszczem - jakby to był listopad, a nie schyłek kwietnia. Zmiany klimatyczne najwyraźniej dopadły i słoneczną zazwyczaj o tej porze Italię.