Jest patronem garbarzy (!), rzeźników, introligatorów, szewców, krawców, tynkarzy i pszczelarzy. Święty Bartłomiej, jeden z dwunastu Apostołów Jezusa zginął śmiercią wyjątkowo okrutną - został żywcem odarty ze skóry. Skromny i pobożny syn rybaka, najbardziej bodaj zasłuchany w nauki swego Mistrza. Pięknie pisał o nim Piotr Skarga w "Żywotach Świętych Pańskich na wszystkie dnie roku": miał czyste, szczere serce, wolne od fałszu i obłudy. Bartłomiej był świadkiem większości cudów Chrystusa, Jego śmierci, po której spędził trzy dni w pełnej rozpaczy samotności, ale też zmartwychwstania. Po wniebowzięciu Chrystusa kontynuował misję ewangelizacyjną docierajac do Indii, Etiopii, Arabii Saudyjskiej, Mezopotamii i Armenii, gdzie został bestialsko zamordowany. Dlatego przestawiany jest często ze ściągniętą z niego skórą tak, jak na marmurowej rzeźbie w mediolańskiej katedrze. Usytuowana w prawej części transeptu, nie zawsze jest dostrzegana - wszak Duomo, piąta co do wielkości gotycka katedra na świecie, zbudowana z cegły i różowego marmuru olśniewa począwszy od swojej "koronkowej" fasady... Figura autorstwa Marco d'Agrate ma ponad 450 lat. Przedstawia postać Bartłomieja, która na pierwszy rzut oka zdaje się mieć przerzucony wokół ciała płaszcz. Tymczasem są to... kawałki skóry, z której został odarty. Pod nią widać po mistrzowsku oddane, gdyż ze znakomitą znajomością anatomii - mięśnie i żyły - to prawdziwe studium ludzkiego ciała, którym tak interesowali się ludzie renesansu. Być może artysta znał słynny traktat o anatomii Andreasa Vesaliusa, który ukazał się w Wenecji w 1553 r., skoro rzeźba powstała dziewięc lat wcześniej? Jednocześnie rzeźba jest swoistym credo poprzez ukazanie męczeństwa ucznia Chrystusa, który życie oddał za głoszenie wiary. Stąd przedstawienie Bartłomieja nie jako pokonanego, złamanego bólem, wycieńczonego. Podczas gdy jego twarz nosi znamiona cierpienia, oczy spoglądają gdzieś w dal, w nadziei na życie wieczne? Również postawa stojąca, przywodząca na myśl właśnie antyczne rzeźby symbolizuje potęgę religii pozwalającej z godnością znieść największą torturę.
Stojąca w transepcie rzeźba jest najsłynniejszym dziełem Marco d'Agrate. Napis wyryty na postumencie głosi: Non mi fece Prassitele, bensì Marco d’Agrate: nie wyrzeźbił mnie Praksyteles, ale Marco d'Agrate. Zważywszy, że Praksyteles z Aten działał między 380 a 330 r. p.n.e. i był jednym z największych rzeźbiarzy starożytnej Grecji, autorem "pięknych bogów" - włoski artysta nie grzeszył skromnością. Bliską horroru wizję św. Bartłomieja - w postaci samej zdjętej z niego skóry umieścił Michał Anioł na swoim Sądzie Ostatecznym w Kaplicy Sykstyńskiej w roku 1564 r.

 
„Lukka nie ma dzisiaj dobrej prasy w przewodnikach i książkach turystycznych” - zauważył już  Jarosław Iwaszkiewicz w swoich „Podróżach do Włoch”. I dodał: „-Szkice Heinego powinny wystarczyć do ustalenia sławy tego miasta”. Jak widać, nie wystarczyły. Lukka pozostaje nadal w cieniu pizańskiego Piazza dei Miracoli, Placu Cudów z bynajmniej nieprzereklamowaną Torre Pendente czyli Krzywą Wieżą oraz Katedrą-Duomo, utrwaloną w pierwszych kadrach filmu „Good morning Babilonia”. A już z pewnością „kasuje” ją na wstępie pyszniąca się swoimi skarbami Florencja. Tymczasem gdy przekroczyłam granice Lukki, urzekła mnie jej niezwykła atmosfera – gdzieś w powietrzu wisiały strofy Gabriele D’Annunzia o Miastach ciszy.

W tym naturalnie o Białej Lilii, Ilarii del Carretto, pochowanej w Chiesa di San Martino- kościele św. Marcina. Jej dzieje przypominają poniekąd inną historie miłosną, która wydarzyła się tysiące kilometrów stąd, w Indiach. Ale po kolei. Pan Lukki Paolo Guinigi, władający miastem przez pierwsze trzy dziesięciolecia XV wieku słynął jako obyty w świecie – przebywał kolejno w Londynie i Flandrii – kolekcjoner sztuki, zwłaszcza arrasów i damasceńskiej stali oraz kobiet. Do czasu, gdy w progu jego pałacu nie pojawiła się młodziutka Ilaria del Carretto, potomkini markizów Savony. Paolo, już wcześniej raz żonaty, stracił dla ślicznej dziewczyny głowę od pierwszego wejrzenia i ochoczo ją poślubił. Zwłaszcza, że sam pochodził nie z tak dobrej rodziny jak Ilaria. Ich pożycie układało się szczęśliwie. W rok po zawarciu związku małżeńskiego Ilaria wydała na świat syna Ladislao, Władysława, w następnym nosiła już pod sercem córeczkę. Niestety, zbyt szybka druga ciąża przyniosła nieoczekiwane komplikacje i jakkolwiek córeczka, której pośmiertnie dano imię Ilaria, przeżyła, matka już niestety nie. Oszalały z bólu Paolo zamówił pośmiertny pomnik nagrobny u samego największego mistrza epoki, Jacopo della Quercia. Wyrzeźbił on z białego, karraryjskiego marmuru prawdziwe arcydzieło uważane za największe osiągnięcie sztuki funeralnej tamtych czasów. Postać Ilarii w powłóczystej szacie wydaje się bowiem pogrążona w śnie: delikatnie uchylone wargi, oczy przykryte powiekami, sprawiające wrażenie, że za chwile się otworzą. Zwłaszcza, że u stóp pani czuwa – gotowy do zabawy - wierny piesek. Sarkofag został ozdobiony po raz pierwszy motywem putti, aniołków tak potem popularnym w renesansie. Marmurowa Ilaria przetrwała szczęśliwie sześć stuleci, a we współczesności dorobiła się nawet własnej strony internetowej.
Podobnie jak indyjski Tadź Mahal w Agrze, który przecież Szachdżahan z dynastii Wielkich Mogołów wzniósł dla przedwcześnie zmarłej żony, Mumtaz Mahal. Ona też, podobnie jak Ilaria nie przetrzymała trudów porodu, tyle, że tym razem… czternastego z rzędu. (Zdjęcia: Visit Tuscany).