Co to jest? Panettone, ale nie takie sklepowe za 3 euro, które w naszych "włoskich sklepach" sprzedają za cztery razy większą cenę niż w Italii (porównałam!). To ciasto akurat nadziewane jest sycylijskimi morelami i można je spróbować podczas świetnej imprezy Il Desco 2019. Powiem Wam szczerze - rozpływało się w ustach. I ten żółciutki kolor od żółtek!
Toskańska Lukka rozbrzmiewa nie tylko muzyką urodzonych w tym mieście Giacomo Pucciniego i Luigiego Boccheriniego, nie tylko zachwyca sztuką artystów tej miary co Jacopo della Quercia, Giorgio Vasari, Filippino Lippi czy Luca della Robbia i wprawia w zdumienie pielgrzymów mogących obejrzeć prawdziwą twarz Chrystusa - Volto Santo. Już od 15 lat, na przełomie listopada i grudnia odbywa się impreza znana jako Il Desco. To ekspozycja, a zarazem targi wysokiej jakości produktów spożywczych made in Italy, reprezentujących głównie Toskanię, ale i inne regiony. Wydarzenie ma miejsce w Real Colleggio, czyli budynku dawnego klasztoru znajdującego się dosłownie na tyłach jednego z najcenniejszych zabytków Lukki - Bazyliki św. Frigidiana - Basilica di S. Frediano - biskupa i patrona miasta (w środku świątyni można oglądać też zmumifikowane szczątki św. Zyty dziewicy).


Stoiska producentów - małych firm rodzinnych rozmieszczone są pod arkadami okalającymi dziedziniec i na pierwszym piętrze.


Podczas il Desco można degustować do woli: wędliny (w tym smakowitą porchettę solo lub w kanapce), wina i piwa, oliwy, ciasta (z różnymi "wariacjami" panettone na czele, ale też buccellato, czyli lukański specjał, słodka bułka z rodzynkami), miody, czekolady, fasole różnego rodzaju będące jednym z produktów DOC regionu, ale też domowe ciasta, makarony z sosami czy zupy.


Każdy z tych artykułów można też nabyć w atrakcyjnej cenie. I ja tam byłam w ubiegłym tygodniu - stąd polecam, bo impreza trwa dwa weekendy z rzędu, więc każdemu kto jest akurat w Toskanii radzę zajrzeć do Lukki na smakowanie bez limitu w najbliższy piątek, sobotę lub niedzielę (6,7 i 8 grudnia 2019 r.).

Zainteresowani bardziej gotowaniem i zdrową żywnością mogą wziąć udział w licznych seminariach i warsztatach towarzyszących targom. Swoją wiedzą dzielą się podczas nich m.in. najlepsi restauratorzy, których lokale mają gwiazdki Michelina.


Co najważniejsze - wstęp jest bezpłatny. Organizatorem wydarzenia jest Izba Handlowa w Lukce (Camera di Commercio). Patronat nad Il Desco objęły: włoskie resorty kultury i rolnictwa oraz Region Toskanii.



Adres: Real Colleggio, Piazza del Colleggio 13 (blisko Palazzo Pfanner, Basilica di San Frediano i murów miejskich)
Godziny otwarcia: piątek 6 grudnia godz. 12-20, sobota 7 grudnia i niedziela 8 grudnia godz. 10-20 (bez przerw!)

Ukraść fasolę i zostać za to świętą? A jednak. Św. Zyta z Lukki, na codzień służąca w domu rodu Fatinellich była niczym Robin Hood, tyle że w spódnicy. Zabierała bogatym, czyli swemu chlebodawcy, aby dawać biednym. Co ciekawe, mimo nader aktywnej działalności na tym polu nigdy nie została złapana na gorącym uczynku, co było zasługą zdecydowanie jej przychylnych Czynników Wyższych. Raz bowiem, gdy wyniosła z domu należącą do swojego pana pelerynę, aby okryć nią zmarzniętego nędzarza, ta część garderoby w cudowny sposób, za sprawą Anioła Stróża, wróciła do niej. Po raz drugi, kiedy z kolei wyczerpała nader obfite zapasy fasoli gromadzone w domu na sprzedaż, gdyż rozdała je wszystkie potrzebującym, znów w ponadnaturalny sposób zostały one uzupełnione. I to z 50- kg nadmiarem! Uwielbiam czytać żywoty świętych, których wiara rzeczywiście potrafiła przenosić góry. Nasza, w porównaniu z nimi, jest taka mikra i słaba! A czytam sobie o św. Zycie nie bez przyczyny, bo oto dziś właśnie będę opowiadać o Toskanii w Cafe' Niespodzianka już o godz. 18 na drugim już spotkaniu podróżniczym kobiet, organizowanym przez zaprzyjaźnione biuro podróży Ciao Italia. Moją opowieśc zacznę zapewne od ulubionej Lukki, gdzie również w 1845 r., a więc za czasw dominacji Burbonów, odbyła się ostatnia egzekucja z gilotyną w roli głównej. Wracając zaś do św. Zyty, jej (prawie) nietknięte zębem czasu szczątki można oglądać w Chiesa S. Frediano, wystawione na widok publiczny w szklanym sarkofagu.

Więcej Miłe Panie i Panowie bardzo mili też będą się mogli dowiedzieć na samym spotkaniu, gdzie włoskiego jadła i napoju z procentami nie zabraknie. https://www.facebook.com/events/760649607362836/

Tak sobie wymyśliłam wcześniej, że dokładnie o ósmej rano w "bolesną" rocznicę moich nieustająco osiemnastych urodzin (na świat przyszłam bowiem równo ze szkolnym dzwonkiem) znajdę się na Placu Amfiteatru w Lukce. Został zbudowany na planie rzymskiego cyrku z 180 r p.n.e. i częściowo z wykorzystaniem materiałów z antycznej widowni, bo tamtejsi mieszkańcy szczycą się tym, że "nic się u nich nie marnuje".

Może właśnie dlatego w dobie obecnego kryzysu, jaki nęka Półwysep Apeniński prowincja Lukki uchodzi za jedną z zasobniejszych w kraju? Niemal skoro świt zatem pobiegłam z aparatem w upatrzone miejsce, wrzucając do pierwszego napotkanego po drodze kosza podręczny plan historycznego centrum, ofiarowany mi w hotelowej recepcji, gdyż okazał się kompletnie nieprzystający do rzeczywistości. Złote światło pieściło fasady krytych w większości tynkiem w kolorze piasku. Przed pamiętającymi średniowiecze, kamiennymi portalami domów stały jeszcze, skrupulatnie posegregowane, worki i paczuszki śmieci - w Lukce nie uświadczy się kontenerów, gdyż decyzją rady miasta zostały zlikwidowane. Natomiast co rano po uliczkach przejeżdża samochód, zbierający spod progów wszystko to, przed nimi pozostawiono. Poza tym można by jeść z ulicy, tak jest czysto. W szalonym pędzie i nie używając ostrzegawczego dzwonka, co jest ponoć kolejną cechą mieszkańców Lukki, mijają mnie rowerzyści w różnym wieku. Dwa kółka - raczej w wersji holenderki niż MB to tutaj podstawowy środek lokomocji. Wąskie uliczki wykluczają wystawne gabloty, a poza tym, co znów typowe dla Lukki, tutaj nikt nie lubi się "pokazywać". Dlatego gros pojazdów jest małych i nierzadko wcale można zobaczyć wysłużone Cinquecento. Po 10 minutach wpadam na plac i co widzę?

Ogromny, biały zadek kłujący bielą w oczy. To "dzieło sztuki" współczesnej jakiejś młodej, regionalnej artystki - inne opus zdobi fragment murów miejskich. Jest wyjątkowo szpetne. Na szczęście, w przeciwieństwie do warszawskiej palmy i tęczy nie pozostanie tutaj na zawsze.

Gdy po raz pierwszy zobaczyłam te fortyfikacje, odniosłam wrażenie, że nie mogli ich wznieść zwykli śmiertelnicy, a Cyklopy.

Choć w fachowej nomenklaturze mur cyklopowy to taki, który został zbudowany z nieobrobionych kamieni dopasowanych do siebie w miarę możliwości - a w tym przypadku renesansowa konstrukcja wymagała wcześniejszego dostosowania materiału tak, aby każda "cegiełka" idealnie stykała się z drugą, tworząc gładką powierzchnię. Imponującą rozmiarami i dzisiaj. Ponad cztery kilometry długości, 12 metrów wysokości i 30 metrów szerokości - taki pas murów obronnych otacza toskańską Lukkę.

Poddany został próbie wytrzymałości w roku 1812 i dla nas pamiętnym ze względu na zawiedzione klęską Napoleona pod Waterloo nadzieje na niepodległość. Tyle, że nie szturmowali go nieprzyjaciele, a rzeka Serchio, która obficie wystąpiła z brzegów i dał zwycięski odpór żywiołowi. Dziś stanowi jedną z atrakcji turystycznych, bo Lukka jest jedynym bodaj miastem Italii, którą taki mur otacza, w dodatku nietknięty zębem czasu. Zdobi go 11 bastionów, a sześć bram prowadzi do historycznego centrum, czyli jakbyśmy to określili, na starówkę. Krążące po niej grupy turystów jako bodaj pierwszy cel obierają sobie Piazza dell'Anfiteatro, elipsoidalny plac zbudowany na ruinach czy też raczej fundamentach starożytnego cyrku - stąd jego nazwa.

Wystarczy zamknąć oczy, a mamy wrażenie, iż panujący zgiełk płynie z nieistniejących już trybun, jakich miejsce zajęły kolorowe, renesansowe kamieniczki. Tymczasem to tylko zachwalający swoje "mydło i powidło" sprzedawcy z mercatino, bazarku rozlokowującego się w tak wiekowym otoczeniu, o którego początki toczą się dotąd spory między naukowcami. Lingwista Augusto Mancini uważa bowiem, że toponim Lukka pochodzi od celtycko-liguryjskiego 'luk', oznaczającego mokradło. Z kolei inni przypisują początki miasta genialnym Etruskom. Z pewnością natomiast w 180 r p.n.e. Lukka była już kolonią rzymską i właśnie w niej w 56 r n.e.  Gajusz Juliusz Cezar, Gnejusz Pompejusz i Krassus odnowili swój triumwirat zawarty cztery lata wcześniej i znany dziś jako I Triumwirat. Został zawiązany w myśl zasady: "odtąd nie stanie się w Republice nic, co nie podobałoby się któremukolwiek z trzech". Najważniejszym postanowieniem triumwirów było doprowadzenie do wyboru Juliusza Cezara na konsula w 59 r n.e., a następnie nadanie mu namiestnictwa Galii na pięć lat. Jak widać więc, Lukka była znaczącym ośrodkiem, a lud tu mieszkający również domagał się panem et circenses.

Ilekroć odwiedzam Lukkę, to zaraz biegnę do romańskiej katedry Chiesa di San Martino. Zresztą podobno niedokończonej, ale i tak koronkowa robota artysty Guidetta da Como, inspirowana po części katedrą w Pizie - tą z Placu Cudów, gdzie stoi słynna Krzywa Wieża - zachwyca.

Wnętrze świątyni kryje dwa dzieła zupełnie niebanalne. Jedno to trzymetrowy krucyfiks, słynący potwierdzonymi przez Kościół cudami. Zgodnie z legendą, figurę Chrystusa miał wyrzeźbić w Palestynie jego uczeń, Nikodem - potem jeden z pierwszych strażników Świętego Graala. Co ciekawe, twarz boskiego syna zdobi nie tylko broda, ale i sumiaste, podkręcone wąsy! Śpi też w katedrze snem wiecznym Ilaria del Carretto, której historia miłosna mogłaby stać się kanwą niejednego romansu.

I to w jej towarzystwie będę obchodzić moją kolejną osiemnastkę, gdyż do Toskanii wybieram się już za niecałe trzy tygodnie.

Planuję tym razem prawie 10-dniowy objazd. Tymczasem zaś odsyłam do historii Ilarii, którą opisałam zarówno na blogu jak i w ostatnim numerze magazynu Świat Podróże Kultura, dostępnym na pokładzie linii autokarowej Polonus. Więcej informacji o mieście i zakwaterowaniu na stronie: www.luccatourist.it (zdjęcia: dzięki uprzejmości www.turismo.provincia.lucca.it)

 
„Lukka nie ma dzisiaj dobrej prasy w przewodnikach i książkach turystycznych” - zauważył już  Jarosław Iwaszkiewicz w swoich „Podróżach do Włoch”. I dodał: „-Szkice Heinego powinny wystarczyć do ustalenia sławy tego miasta”. Jak widać, nie wystarczyły. Lukka pozostaje nadal w cieniu pizańskiego Piazza dei Miracoli, Placu Cudów z bynajmniej nieprzereklamowaną Torre Pendente czyli Krzywą Wieżą oraz Katedrą-Duomo, utrwaloną w pierwszych kadrach filmu „Good morning Babilonia”. A już z pewnością „kasuje” ją na wstępie pyszniąca się swoimi skarbami Florencja. Tymczasem gdy przekroczyłam granice Lukki, urzekła mnie jej niezwykła atmosfera – gdzieś w powietrzu wisiały strofy Gabriele D’Annunzia o Miastach ciszy.

W tym naturalnie o Białej Lilii, Ilarii del Carretto, pochowanej w Chiesa di San Martino- kościele św. Marcina. Jej dzieje przypominają poniekąd inną historie miłosną, która wydarzyła się tysiące kilometrów stąd, w Indiach. Ale po kolei. Pan Lukki Paolo Guinigi, władający miastem przez pierwsze trzy dziesięciolecia XV wieku słynął jako obyty w świecie – przebywał kolejno w Londynie i Flandrii – kolekcjoner sztuki, zwłaszcza arrasów i damasceńskiej stali oraz kobiet. Do czasu, gdy w progu jego pałacu nie pojawiła się młodziutka Ilaria del Carretto, potomkini markizów Savony. Paolo, już wcześniej raz żonaty, stracił dla ślicznej dziewczyny głowę od pierwszego wejrzenia i ochoczo ją poślubił. Zwłaszcza, że sam pochodził nie z tak dobrej rodziny jak Ilaria. Ich pożycie układało się szczęśliwie. W rok po zawarciu związku małżeńskiego Ilaria wydała na świat syna Ladislao, Władysława, w następnym nosiła już pod sercem córeczkę. Niestety, zbyt szybka druga ciąża przyniosła nieoczekiwane komplikacje i jakkolwiek córeczka, której pośmiertnie dano imię Ilaria, przeżyła, matka już niestety nie. Oszalały z bólu Paolo zamówił pośmiertny pomnik nagrobny u samego największego mistrza epoki, Jacopo della Quercia. Wyrzeźbił on z białego, karraryjskiego marmuru prawdziwe arcydzieło uważane za największe osiągnięcie sztuki funeralnej tamtych czasów. Postać Ilarii w powłóczystej szacie wydaje się bowiem pogrążona w śnie: delikatnie uchylone wargi, oczy przykryte powiekami, sprawiające wrażenie, że za chwile się otworzą. Zwłaszcza, że u stóp pani czuwa – gotowy do zabawy - wierny piesek. Sarkofag został ozdobiony po raz pierwszy motywem putti, aniołków tak potem popularnym w renesansie. Marmurowa Ilaria przetrwała szczęśliwie sześć stuleci, a we współczesności dorobiła się nawet własnej strony internetowej.
Podobnie jak indyjski Tadź Mahal w Agrze, który przecież Szachdżahan z dynastii Wielkich Mogołów wzniósł dla przedwcześnie zmarłej żony, Mumtaz Mahal. Ona też, podobnie jak Ilaria nie przetrzymała trudów porodu, tyle, że tym razem… czternastego z rzędu. (Zdjęcia: Visit Tuscany).