Kolejny post z mojej podróży zaledwie sprzed miesiąca. Jak wiecie, jako ItaliAnna pasjami tropię włoskie ślady gdziekolwiek bym nie dotarła. Split kojarzony jest przede wszystkim z Pałacem Dioklecjana, postrzeganym powszechnie tylko i wyłącznie jako prześladowca chrześcijan. Skala tortur i mordowania wyznawców nowej wiary za jego panowania sięgnęła zenitu.
A zapoczątkowana została serią edyktów z 303 r. zabraniających poddanym praktyk chrześcijańskich. Aktem wstępnym do "Wielkiego Prześladowania" było zniszczenie 23 lutego 303 r. przez żołnierzy cesarskich kościoła w Nikomedii (dzisiejszy Izmit). W czasach rzymskich to miasto w Azji Mniejszej było stolicą prowincji Bitynia, a przez pewien okres swoją rezydencję mieli tu także cesarze rzymscy, w tym Dioklecjan. Dosłownie dzień później kolejnym edyktem nakazano burzenie kościołów i spalenie świętych ksiąg oraz pozbawienie stanowisk chrześcijan sprawujących urzędy publiczne.
Były to sankcje niespotykane w dotychczasowym ustawodawstwie rzymskim. Kolejne, brutalne przepisy nakazywały uwięzienie kapłanów chrześcijańskich. Co prawda pod koniec roku wydano jeszcze trzeci edykt pozwalający uwolnić zatrzymanych, ale jednocześnie poddać torturom "opozycjonistów".
I pomyśleć, że zaledwie 10 lat potem Konstantyn Wielki swoim Edyktem Mediolańskim zakończy prześladowania chrześcijan w Cesarstwie Rzymskim, wprowadzając wolność religijną dla wszystkich obywateli. A jeszcze wcześniej, bo w 311 roku, cesarz Galerian, początkowo również walczący z chrześcijanami wydał edykt tolerancyjny przyznając chrześcijanom wolność wyznania i pozwalając odbudować kościoły. Współcześni historycy sugerują, że zmiana stanowiska była wynikiem raka odbytu cesarza, który chorobę postrzegał jako gniew bogów. Tak potworna, nakręcająca się spirala okrucieństwa wynikała z konserwatyzmu i tradycjonalizmu Dioklecjana, człowieka ze społecznych dołów, syna wyzwoleńca, który niezwykłą kawierę wojskową zawdzięczął tylko swojemu uporowi i talentom militarnym. To one doprowadziły go na szczyt władzy. Dioklecjan w chrześcijanach widział zagrożenie dla pax deorum , starych bogów gwarantujących stabilność porządku politycznego. Po abdykacji - co też było aktem dotąd niespotykanym, bo dotąd nikt wcześniej nie oddał władzy, Dioklecjan osiadł właśnie w Splicie. I zbudował swój wyjątkowy pałac dziś mieszczący w sobie całą, historyczną część miasta. O tym pałacu w Splicie piszę w najnowszym National Geographic Traveler - koniecznie pobiegnijcie do Empiku! Zanim sami wyruszycie moim tropem sugeruję, abyście przyjechali do Splitu po zachodzie słońca, gdyż wrażenia są niesamowite. Noc kryje sklepowe witryny, a punktowe światła wydobywają z ciemności arkadową galerię frontonu pałacu z loggiami górującą nad Rivą, najsłynniejszą promenadą w Splicie. O tej porze nie widać, że okna są nieme, a mur ma ubytki. Po zmroku można odkrywać tę niezwykłą budowlę wpisaną słusznie na listę UNESCO, miasto w pałacu na olbrzymiej powierzchni 38 tys. mkw przedzielone na krzyż głównymi ulicami cardo i decumanus (jak wszystkie rzymskie miasta) z oddzielną częścią dla żołnierzy i tą cesarską z widokiem na morze.
Po autentycznych schodach schodzi się do najlepiej zachowanych podziemi. Potężne kolumny dźwigają stropy westybulu. Ściany wzniesione są z lokalnego wapienia, a wśród nich, po opłaceniu biletu wstępu do osobnej sekcji – można podziwiać fragmenty granitowych lwów i sfinksów (jeden w całości zachował się w Perystylu). Pamiętam, jak poprzedniej nocy szukałam swojego hotelu. Nawigacja zwariowała. Nagle jakieś schody w lewo wyprowadziły mnie na powierzchnię i oto znalazłam się w uliczce, gdzie z jednej strony biegł mur współczesnego hotelu, naprzeciwko wyrastał fragment jakiejś budowli średniowiecznej, a po lewej znajdował się tył pałacowej fasady. Namacalny przykład tego, jak kolejne wieki dokonywały budowlanej inwazji w tkankę oryginalnego pałacu fragmentami go niszcząc, rozbudowując, dobudowując, adaptując do potrzeb codziennego życia.
Stąd dziś w pałacu wyrastają domy z różnych epok i różnej kubatury, a także sklepy - od butików po warzywniaki. i hotele jak ten, w którym śpałam opierając głowę o autentyczny, kamienny mur, ale myjąc się w nowoczesnej łazience. W świetnym thrillerze „Wyjazd na weekend” („The weekend Away”) na Netfliksie główna bohaterka Beth ucieka policji przez labirynt pomieszczeń pałacu Dioklecjana. Wielominutowa sekwencja pogoni pokazuje wszystkie najciekawsze jego zakamarki i punkty widokowe. Na amatorów filmów rysunkowych czeka atrakcja turystyczna „Diocletian’s dream” przybliżająca w formie VR czas budowy i ostatnich lat życia cesarza w pałacu po jego abdykacji. W obrębie pałacowych murów jest też pełne oryginalnych przedmiotów z filmu Muzeum Gry o tron, który był i tutaj kręcony. Mnie trochę rozczarowało, ale być może dlatego, że seriale fantasy zazwyczaj mnie nie pociągają. Również figury woskowe i same artefakty raziły niską jakością wykonania. Znacznie ciekawsze moim zdaniem jest skonfrontowanie produkcji z realiami planu filmowego, czyli spacer po pałacu, który może zająć nawet kilka godzin Zdjęcie rzeźby Dioklecjana:Wikipedia .

Rok 2016 jest dla Chorwacji turystycznie rekordowy. W pierwszych dziewięciu miesiącach 2016 r. do Chorwacji przyjechało 12,8 mln zagranicznych turystów, którzy skorzystali z prawie 70 mln noclegów. Liczby te dowodzą, że połączenie zniewalającej natury ze znakomitym zapleczem noclegowym i gastronomicznym oraz otwartością mieszkańców, powodują, że miłośników Chorwacji wciąż przybywa.
 Polscy turyści są od wielu lat bardzo liczną grupą turystów odwiedzających Chorwację. W tym roku od stycznia do września nad Adriatyk zawitało aż 745 813 Polaków, co oznacza, że nasi rodacy byli piątą najliczniejszą grupą turystów. Wykupili oni prawie 5 milionów noclegów, plasując się na czwartym miejscu. W porównaniu do tego samego okresu z 2015 r., odnotowano 12% wzrost liczby turystów z Polski oraz 14% wzrost wykupionych noclegów.
 Chorwacka Wspólnota Turystyczna działa w Polsce jako Narodowy Ośrodek Informacji Turystycznej Republiki Chorwacji z siedzibą w Warszawie. W tym czasie Ośrodek udzielił porad dziesiątkom tysięcy polskich turystów, chcącym uzyskać informacji dotyczących podróży do Chorwacji. W celu jak najlepszej obsługi turystycznej na terenie Chorwacji, Chorwacka Wspólnota Turystyczna współpracuje bezpośrednio z polskimi biurami podróży i touroperatorami.
 Zespół Narodowego Ośrodka Informacji Turystycznej Republiki Chorwacji obecny będzie podczas Targów na stoisku nr A18. Będzie można dowiedzieć się jakie regiony warto odwiedzić poza sezonem ale przede wszystkim, gdzie pojawią się nowe miejsca noclegowe i gastronomiczne. W grudniu pozycją obowiązkową na liście destynacji jest Zagrzeb, gdzie znajduje się najlepszy w Europie jarmark świąteczny.

Takie byłyśmy z Mariją 20 lat temu. Przede wszystkim o tyle młodsze, pełne nadziei i radości życia. Mimo wszystko. Marija dopiero co opuściła swoją ojczyznę, Jugosławię, która na jej oczach rozpadła się na części. I na naszych - wszystkich uczestników kursów włoskiego w Santa Margherita Ligure, którzy z tego raju na ziemi, w którym się znaleźliśmy, śledziliśmy z rosnącym niepokojem wydarzenia w kraju,  nie tak przecież od nas odległym. Od samego początku czyli gorącego lata 1991 r., kiedy po raz pierwszy w tym tak bardzo multinarodowym składzie spotkaliśmy się w Santa. Były wśród nas zarówno wnuki włoskich emigrantów za chlebem osiadłych w Ameryce Południowej, ale i silna grupa arabska z Tunezji i Algierii, młodzież ze wszystkich chyba zakątków Europy. Była też Marija i jeszcze jeden kolega z Jugosławii. Na początku nie miało znaczenia, że ona jest Serbką, zaś on Chorwatem. Potem sytuacja diametralnie się zmieniła. Pamiętam jeden wieczór, gdy większość z nas szalała na dyskotece zorganizowanej spontanicznie w akademiku i Mariję, siedzącą pośród rozbawionego tłumu na kolanach jednego z wykładowców, szlochającą na głos. Nie miałam odwagi podejść i zapytać o przyczynę tej rozpaczy, dopiero chyba sama Marija wyjaśniła mi, że od tygodnia nie miała wiadomości z domu, a jej miasteczko zostało spustoszone przez Chorwatów w jakiejś akcji odwetowej za ataki Serbów. Marija tylko na krótko pojechała wtedy po kursach do domu - jej rodzina na szczęście nie ucierpiała. Spakowała walizki, wróciła do Italii i zamieszkała ze wspomnianym wykładowcą, który wtedy był już jej partnerem, a wkrótce został mężem. Gościłam w ich uroczym mieszkanku na genueńskiej starówce dwukrotnie: po zakończeniu kursów w 1993 r. i pół roku później, w marcu 1994. Razem hucznie obchodziliśmy moje urodziny - niewykluczone, że tańce nasze wspólne z Mariją pląsy są właśnie z tej okazji. Zapewne poprawiłyśmy sobie humory dobrym winem i pastą, czyli makaronem - może z sosem orzechowym, który moja koleżanka tak doskonale przyrządzała? Ja wtedy również byłam wtedy pełna nadziei. Z dyplomem z Santa wydawało mi się, że będę przenosić góry.  Potem straciłyśmy kontakt na wiele lat i odnalazłyśmy się właśnie dzięki FB. A dziś Marija przysłała mi właśnie roztańczoną fotkę. Dwadzieścia lat minęło jak jeden dzień...