Gdy zapytać osoby orientujące się w twórczości Igora Mitoraja, gdzie we Włoszech znajdują się Jego rzeźby, zazwyczaj jednym tchem wymieniają Pompeje, Agrigento, ewentualnie "dorzucając" Plac Cudów w Pizie. I oczywiście przede wszystkim Pietrasanta, gdzie w czerwcu wreszcie otwarto muzeum artysty, czynne zresztą nieregularnie.
Goszcząc kilka lat temu na festiwalu Pucciniego w Torre del Lago (Toskania) "odkryłam" prace artysty w wyjątkowym otoczeniu - jakże sprzyjającym ich ekspozycji. To idealnie zielone, zadbane murawy Parco della Musica, Parku Muzyki Festiwalu Pucciniego. Spoczywające na trawie dwie błękitne, gigantyczne głowy przypominają jakże słusznie teatralne maski. Są pamiątką po jednej z wielu scenografii, jakie artysta zaprojektował na zlecenie tego właśnie festiwalu, a mianowicie do "Manon Lescaut" Pucciniego. Mitoraj muzykę Giacoma uwielbiał. Przystępując do pracy znał świetnie libretto wg powieści Prevosta. Tytułowa bohaterka jest piękna, jak rzeźby Mitoraja wzorowane na antycznych posągach, a jednocześnie "uszkodzona", jak dzieła artysty, bo z niewinnego dziewczęcia staje się kobietą upadłą, dla której pieniądz ważniejszy jest od uczucia. Nie dotarłam jeszcze do Pietrasanty, za to odwiedziłam przed dwoma tygodniami Aflopark w Pabianicach. To największy prywatny ogród w środkowej Polsce, założony w 2019 r. przez Grażynę i Andrzeja Furmanów, twórców firmy Aflofarm. Na blisko 8 ha goszczą teraz właśnie rzeźby Igora Mitoraja sprowadzone na czasową wystawę "Mistrzowie rzeźby w Pabianicach" (podobno do 30 września 2026, ale niewykluczone, że ekspozycja zostanie przedłużona). I muszę przyznać, że byłam wręcz zaskoczona, jak we wspaniale przemyślany sposób zostały wkomponowane w zieleń. A ta zieleń, murawy, rabaty kwiatowe, krzewy tworzą całość wręcz oszałamiającą zarówno formą, jak i kompozycją zapachową. Tak mógłby wyglądać raj. Pierwotnie Furmanowie chcieli zaprosić do Afloparku tylko rzeźby Mitoraja, ale z czasem dołączyły do nich prace innych, znakomitych współczesnych artystów, w tym Magdaleny Abakanowicz, Bronisława Chromego i zupełnie z tej strony mi nieznanego Zdzisława Beksińskiego: Rzeźby Mitoraja i pozostałych artystów można w tym samym czasie podziwiać w Muzeum Miasta Pabianic. Zdawałoby się, że Igor Mitoraj zważywszy na jego popularność w świecie powinien być naszym "towarem eksportowym", magnesem dodatkowo przyciagającym turystów do Polski. Jego prace zdobią m.in Kraków i Warszawę. Jednak oprowadzając teraz niemal codziennie włoskich turystów po stolicy zderzam się z tym, że Mitoraja nie rozpoznają. Dopiero, gdy powołuję się na jego obecność w Pompejach czy Pizie zaczynają " coś kojarzyć". Dodatkowo Mitoraj nie jest postrzegany jako polski artysta (tak jak nota bene Maria Skłodowska - Curie, o której Włosi są przekonani, że jest Francuzką, bo "tak uczą ich w szkole"!).
To bolesny efekt fatalnego braku polskiej promocji Mitoraja na rynkach zagranicznych, w tym przede wszystkim właśnie włoskim. Przecież pretekst jest - otwarto muzeum w Pietrasancie. I są dwie rewelacyjne wystawy w Pabianicach - tyle, że w tym przypadku przygotowały je i zasponsorowały osoby prywatne. I to wydaje się być problemem, który nie powinien istnieć! Spacerowałam po niemal pustym parku i zupełnie pustym muzeum pełnym światowej klasy eksponatów. Tymczasem oba obiekty powinny pękać w szwach od nadmiaru turystów, zwłaszcza zagranicznych.
Wydajemy absurdalną kwotę 7 mln zł na trzy marne spoty promocyjne Warszawy, na których nic nie widać poza Pałacem Kultury i Nauki (dlaczego akurat ten PRL-owski, architektoniczny gniot?), Placem Zamkowym i Pomnikiem Chopina w Łazienkach, a więc elementami zgranymi jak stara płyta. Może czas włączyć w reklamę stolicy i Polski Igora Mitoraja?

Toskania to jeden z najbardziej rozpoznawalnych regionów świata — marka kojarzona z kulturą, krajobrazem, stylem życia i najwyższą jakością. W Toskanii jedzenie nigdy nie istnieje w oderwaniu od miejsca. Jest częścią lokalnej tożsamości i krajobrazu, o czym pisałam już w moim przewodniku o Italii ponad dekadę temu oraz wielokrotnie na łamach National Geographic Traveler: Oliwa, sery czy dojrzewające wędliny są tu nie tylko produktami spożywczymi, ale elementem wielowiekowego modelu produkcji opartego na konkretnym miejscu, lokalnych odmianach i tradycyjnym know-how. To dlatego Toskania — od tyrreńskiego wybrzeża po wzgórza Chianti i doliny Val d’Orcia — pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych regionów Europy: tu podróżowanie i jedzenie od wieków pozostają częścią tego samego doświadczenia. Sukces czasami bywa przekleństwem. Marka „Toskania” kojarzy się na całym świecie z najwyższą jakością, luksusem i autentycznością. To potężny kapitał, który zamiast przyciągać wyłącznie koneserów, kusi również oszustów. Chęć szybkiego zysku sprawia, że rynek zalewają tanie podróbki, żerujące na renomie regionu. Zjawisko to określa się mianem Italian sounding i stanowi realne zagrożenie zarówno dla autentycznych producentów, jak i dla konsumentów. Oznaczenie Geograficzne) są odpowiedzią na to zagrożenie: europejskim systemem certyfikacji, który gwarantuje, że produkt pochodzi z określonego miejsca, jest wytwarzany według ściśle zdefiniowanych zasad i podlega niezależnej kontroli. Właśnie dlatego certyfikacja to dziś nie biurokracja, a regularna walka o przetrwanie toskańskiej tożsamości. Kiedy konsument widzi te symbole na etykiecie, ma pewność, że wybiera produkt prawdziwie włoski, prawdziwie toskański. Nad zachowaniem tego stanu rzeczy czuwają konsorcja ochrony. Konsorcjum ochrony to nie pojedyncza firma ani prywatna marka handlowa — to organizacja uznawana przez państwo włoskie i Unię Europejską, której zadaniem jest ochrona nazwy produktu, kontrola przestrzegania zasad produkcji, promocja na rynkach krajowych i zagranicznych oraz zachowanie związku produktu z jego terytorium pochodzenia. Odpowiadają one za nadzór nad zgodnością produkcji ze specyfikacją na wszystkich etapach — od hodowli i upraw po przetwarzanie, dojrzewanie i pakowanie. W praktyce oznacza to nie tylko kontrolę jakości, ale też ochronę lokalnych odmian, tradycyjnych metod produkcji i ciągłości rolnictwa regionalnego. W przypadku takich produktów jak Pecorino Toscano ChNP, Prosciutto Toscano ChNP, Finocchiona ChOG, Cinta Senese ChNP czy oliwy Toscano ChOG i Terre di Siena ChNP kluczowe znaczenie ma pochodzenie surowców oraz miejsce produkcji. Poszczególne etapy muszą odbywać się zgodnie ze szczegółową specyfikacją, a cały proces podlega kontroli i identyfikowalności. Pecorino Toscano ChNP czerpie swój charakter z mleka owczego, lokalnych pastwisk bogatych w dzikie zioła i wielowiekowych tradycji serowarskich. Prosciutto Toscano ChNP zawdzięcza swój smak naturalnemu procesowi dojrzewania w warunkach toskańskiego klimatu — morskiej bryzie i górskiej ochronie Apeninów. Finocchiona ChOG wyróżnia się wykorzystaniem dziko rosnącego kopru włoskiego, obecnego w lokalnej tradycji kulinarnej od stuleci. Cinta Senese ChNP to wyjątkowy produkt oparty na rodzimej rasie świń hodowanych półwolno w lasach i na pastwiskach Toskanii, łączący ochronę bioróżnorodności z autentycznością smaku. Obie oliwy — Toscano ChOG i Terre di Siena ChNP — opierają się na lokalnych, autochtonicznych odmianach oliwek i pełnej kontroli produkcji: od zbioru po butelkowanie. Choć produkty objęte oznaczeniami DOP (ChNP) i IGP (ChOG) mają często wielowiekową historię, współczesny system jakości opiera się na precyzyjnych regulacjach i pełnej identyfikowalności produkcji. W części produktów stosowane są specjalne oznaczenia i kody umożliwiające prześledzenie pochodzenia produktu — od gospodarstwa lub gaju oliwnego po finalne opakowanie. Dzięki temu produkt certyfikowany jest nie tylko wyrazem tradycji, ale też gwarancją jej ciągłości. Podróżując przez Toskanię, trudno nie natknąć się na te produkty w ich naturalnym kontekście — na straganach wiejskich targów, w wiejskich agriturismo czy podczas kolacji z widokiem na toskańskie wzgórza. Doświadczenie Toskanii przez jedzenie jest dziś promowane przez platformy takie jak Visit Tuscany — oficjalny serwis turystyczny regionu — czy Vetrina Toscana , regionalny projekt łączący restauracje, producentów, sklepy z żywnością i agriturismo w jedną sieć, w której każdy produkt jest zaproszeniem do konkretnego miejsca na mapie regionu. System oznaczeń geograficznych odgrywa istotną rolę gospodarczą dla całego toskańskiego sektora rolno- spożywczego. Konsorcja zrzeszające producentów oliwy, serów i tradycyjnych wędlin wspierają ochronę lokalnych łańcuchów produkcji, rozwój regionalnych gospodarstw oraz promocję toskańskich produktów na rynkach międzynarodowych.
Każde z sześciu konsorcjów stanowi odrębny, ale równoważny filar toskańskiego systemu jakości. Pecorino Toscano ChNP produkuje rocznie ponad 1,5 mln kręgów sera o łącznej wartości rynkowej przekraczającej 50 mln euro, z rosnącym udziałem eksportu do Europy i Stanów Zjednoczonych.
Prosciutto Toscano ChNP notuje dynamiczny wzrost sprzedaży produktów krojonych i pakowanych (+8,92% w 2025 roku), a jego głównymi rynkami zagranicznymi są Niemcy, USA i Kanada.
Finocchiona ChOG odnotowała w 2025 roku rekordową produkcję ponad 1,036 mln sztuk, a segment pakowany rośnie w tempie +34,9%.
Cinta Senese ChNP obejmuje 70 gospodarstw i 3165 certyfikowanych zwierząt — liczby te odzwierciedlają konsekwentne działania na rzecz ochrony ginącej rasy i rozbudowy łańcucha produkcji.
Toscano ChOG zrzesza blisko 8 tys. członków w całej Toskanii, a ponad 60% jego produkcji trafia na eksport — głównie do Niemiec, Francji, krajów nordyckich, USA i Japonii.
Terre di Siena ChNP, produkowane wyłącznie w prowincji Siena, reprezentuje 170 podmiotów łańcucha dostaw i jest obecne na europejskich konkursach branżowych oraz międzynarodowych programach promocyjnych. Produkty objęte oznaczeniami ChNP i ChOG trafiają dziś do konsumentów na całym świecie, odpowiadając na rosnące zainteresowanie żywnością o potwierdzonym pochodzeniu i wysokiej jakości. Polska pozostaje jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się rynków Europy Środkowej w segmencie produktów premium i regionalnych. Produkty ChNP i ChOG to jednak nie tylko gwarancja jakości — to zaproszenie do odkrycia miejsc, w których powstają.
Toskania oferuje możliwość bezpośredniego spotkania z tradycją: odwiedzenia tłoczni oliwy, mleczarni, gospodarstw hodowlanych i małych producentów, którzy od pokoleń pielęgnują lokalne rzemiosło. Kultura jedzenia i wina jest tu integralną częścią doświadczenia podróżniczego. Więcej informacji o toskańskich smakach i producentach dostępnych w regionie: visittuscany.com/en/interests/food-and-wine/ 27 maja w Warszawie odbyło się wyjątkowe spotkanie z udziałem włoskich konsorcjów, które stoją na straży toskańskiej tradycji kulinarnej. Swoje produkty zaprezentowali przedstawiciele sześciu toskańskich konsorcjów ochrony produktów certyfikowanych:
Consorzio Tutela Pecorino Toscano DOP https://www.pecorinotoscanodop.it
Consorzio Tutela Olio DOP Terre di Siena https://www.dopsiena.it
Consorzio Olio Toscano IGP https://www.oliotoscanoigp.it
Consorzio Prosciutto Toscano DOP https://www.prosciuttotoscano.com
Consorzio Cinta Senese DOP https://www.cintasenesedop.it
Consorzio Finocchiona IGP https://www.finocchionaigp.it
Spotkanie w Warsaw Presidential Hotel połączone z degustacją pokazało, że toskański system jakości nie opiera się na pojedynczych produktach, ale na wspólnych zasadach: kontroli pochodzenia, zgodności produkcji ze specyfikacją oraz silnym związku produktu z regionem. Dzięki temu oznaczenia ChNP i ChOG stanowią nie tylko formę ochrony tradycji, ale również nowoczesny model organizacji produkcji żywności i promocji regionalnej tożsamości. I ja tam byłam :) Zdjęcia z wydarzenia: Maksymilian Grela. Organizacja: Agencja Infinity i Camera di Commercio e dell'Industria Italiana in Polonia

Kocham Lukkę i jest to miłość od pierwszego wejrzenia. Może dlatego, że jest taka nieoczywista, że wymaga od turysty więcej, gdyż nie posiada spektakularnych zabytków "podanych na tacy", jak chociażby kompleks z Krzywą Wieżą na Placu Cudów w Pizie. Lukka wkrada się do serca niespiesznie, z każdym zaułkiem. Trzeba zadrzeć głowę, aby zobaczyć dęby tkwiące niczym dumny pióropusz na szczycie Torre Guinigi. Dziewicza rzeźba Ilarii del Carretto schowana jest w bocznej kaplicy Bazyliki św. Marcina, a Placu Amfiteatru, póki się na nim nie stanie nie widać zza zwartego muru kamieniczek. Co więcej, ich fasady z kolei też wyrastają z antycznego amfiteatru, ale umyka to przybyszom... Fascynują mnie doskonale przepotężne mury otaczające historyczną część Lukki. Przepotężne, wysokie na 12 m, grube na 30 m u podstawy. Renesansowy olbrzym najeżony bastionami, który samym wyglądem miał miał odstraszyć wrogie wojska Wielkiego Księstwa Toskanii, a nigdy nie sprawdził się w boju. Doskonale natomiast służy jako... park miejski okalający 4,5- km pętlą fortyfikacji stare miasto. Koniecznie trzeba wspiąć się na jego szeroką koronę obsadzoną szpalerem strzelistych dębów, platanów, lip dających cień spacerowiczom i cyklistom. W dole, zwinięta niczym kłębek wełny tkwi historyczna Lukka z wąskimi, przejezdnymi tylko dla „szczupłych pojazdów”, uliczkami, gdzie rzadko dochodzi światło odnajdujące się na placach. Żadnych autobusów, tramwajów, co za fenomen... Jeśli chcecie ulec czarowi tego toskańskiego miasta - przeczytajcie mój artykuł w National Geographic Traveler Polska: https://www.national-geographic.pl/traveler/kierunki/lukka-to-rodzinne-miasto-pucciniego-jest-elegancka-i-wysmakowana/

Emilia Romania, która uznawana jest za jedno z najlepszych miejsc do uprawiania kolarstwa, w 2024 r. po raz pierwszy w historii będzie gospodarzem 111. edycji wyścigu Tour de France.
Tour de France, legendarne wydarzenie kolarskie, po raz pierwszy odbędzie się we Włoszech, a dokładniej w regionie Emilia Romania. Wybór tego miejsca nie jest przypadkowy, to obszar z bardzo dobrze rozwiniętą infrastrukturą turystyczną. Dzięki bogatej ofercie turystycznej nadmorskich miejscowości oraz doskonałym warunkom atmosferycznym, Emilia Romania jest idealnym miejscem dla fanów kolarstwa, którzy pragną śledzić wydarzenie jako obserwatorzy sportowi lub aktywnie uczestniczyć jako amatorzy, bądź też po prostu spędzić słoneczne wakacje z rodziną.
Pierwszy etap rozpocznie się we Florencji i z pewnością będzie wspaniałym widowiskiem. Z najsilniejszymi zawodnikami wyścigu walczącymi o legendarną żółtą koszulkę na trasie przecinającej Apeniny między Toskanią a Emilią Romanią, z fascynującymi wzniesieniami i spadkami oraz malowniczymi odcinkami m.in. w parku Foreste Casentinesi, Bagno di Romagna, San Leo, San Marino, aż do sprintu na Wybrzeżu Adriatyku w Rimini.
Drugi etap zapowiada się również bardzo imponująco. Kolarze przejadą przez saliny w Cervii i miasto Dantego – Ravennę, następnie przekroczą Bassa Romagna aż do Riolo Terme. Tutaj żółty peleton będzie musiał zmierzyć się z podjazdem "Galisterna", który stał się sławny podczas Mistrzostw Świata w Kolarstwie w 2020 roku. Następnie czeka ich przejazd z Imoli przez Autodromo Enzo e Dino Ferrari i przybycie do Bolonii, gdzie walczyć będą na dwóch okrążeniach 18,5-kilometrowego toru z bardzo wymagającym podjazdem prowadzącym do Sanktuarium San Luca.
225-kilometrowy odcinek trzeciego etapu od Piacenzy do Turynu rozegra się w całości w sercu Doliny Padu, na płaskiej trasie, która prowadząc przez Lombardię, a następnie Piemont, "pożyczy" niektóre trasy z wiosennego klasyka "Mediolan-Sanremo".Tour de France 2024 w Emilii Romanii.
Tak prestiżowy wyścig generuje ogromny zasięg medialny, angażując ponad 200 stacji telewizyjnych z całego świata, 1,8 miliona widzów obecnych na trasie między Toskanią, Emilią Romanią i Piemontem oraz ponad 300 tysięcy miejsc w hotelach znajdujących się na każdym etapie. Szacunkowy wpływ to 120 milionów euro.
Etapy i terminy Tour de France w Emilii Romanii:
1. 29 czerwca, Florencja – Rimini: Pierwszy etap wyścigu to wymagająca trasa przecinająca Apeniny między Toskanią a Emilią Romanią, o długości 206 km z różnicą wysokości 3800 metrów. Miejscowości: Premilcuore, Strada San Zeno, Pianetto, Santa Sofia, San Piero in Bagno, Quarto, Sarsina, Mercato Saraceno, Perticara, Novafeltria, Republika Marino, Cerasolo, Rimini.
2. 30 czerwca, Cesenatico – Bolonia: 200-kilometrowa, w większości płaska trasa z końcowym okrążeniem w Bolonii na podjeździe do sanktuarium San Luca. Miejscowości: Cesenatico, Cervia, Milano Marittima, Savio, Classe, Ravenna, San Michele, Godo, Russi, Mezzeno, Faenza, Errano, Rontana, Riolo Terme, Ponticelli, Imola, Toscanella, Castel San Pietro Terme, Ozzano dell'Emilia, San Lazzaro di Savena, Pianoro, Casalecchio di Reno i Bolonia.
3. 1 lipca, Piacenza – Turyn: 225-kilometrowy odcinek trzeciego etapu rozegra się w całości w sercu Doliny Padu, na płaskiej trasie, która prowadzi od Emilii poprzez Lombardię do Piemontu.
1 i 2 czerwca przed wyścigiem odbędą się ważne uroczystości nazywane "Fete de Tour" na placach miast biorących udział w Tour de France.
Organizatorzy od wielu miesięcy pracują, aby jak najlepiej przywitać żółty peleton, a wraz z nim setki tysięcy kibiców, którzy na żywo będą śledzili wyścig. W Emilii Romanii - regionie, w którym kolarstwo szczyci się wielkimi tradycjami, tegoroczny Tour de France zawita aż do 38 lokalizacji.
Wszystkie przydatne informacje na temat Grand Depart w Emilii Romanii można znaleźć na stronie internetowej www.letouritalia.it

Na rynku mamy prawdziwy wysyp książek o Toskanii. Przewodników i beletrystyki. Z tych pierwszych bez wątpienia numerem jeden jest "Toskania" Ewy Klajbor, licencjonowanej przewodniczki po Pizie i Volterrze z przyległościami, ale też historyka sztuki (nie napiszę historyczki, bo brzmi jak histeryczki, a moim zdaniem nie musimy walczyć o prawa kobiet na siłę kalecząc polszczyznę poprzez tworzenie potworków językowych). Co do beletrystyki - do tej pory żadna książka nie wzbudziła we mnie specjalnych emocji."Pod słońcem Toskanii" jest po prostu przereklamowane. Jednak nadal sięgam po kolejne pozycje, które pojawiają się w naszych księgarniach, a moim ostatnim wyborem jest "Toskania.W cieniu Amiaty" Elżbiety Sęczykowskiej. Pierwsza rzecz - mam zastrzeżenia do Wydawnictwa, że na okładce nie ma ani słowa o Autorce, kim jest, co robi. Szkoda, bo włożyła w napisanie powieści sporo czasu i trudu. Już choćby za to należy jej się szacunek w postaci choćby kilku zdań. Podwójnie szkoda,gdyż jest to prawdziwa znawczyni sztuki, pracująca w jakże zacnych instytucjach (Muzeum Narodowe, Fundacja Mecenat Sztuki, Fundacja Kultura Memoriae, której jest wiceprezesem!). Warto pochwalić się posiadaniem Autora z takim dorobkiem! Dobrze, że chociaż zamieszczono Jej nazwisko na okładce! Są Wydawnictwa, które tego nie robią - "bo mają taką koncepcję graficzną". Brednie! Wracam jednak do książki, bo już od pierwszych stron wywołała we mnie emocje. Skrajne, a to dobrze, bo znaczy, że pozostanie w pamięci, a nie "przeleciana" dołączy do jakże znacznego grona szybko zapomnianych. Chwilami denerwowała polska polityka wyskakująca nagle z kart książki. Z drugiej strony jednak, również dlatego, że przedstawione zostały różne racje i poglądy, pozwoliło to na wprowadzenie określonego klimatu, osadzenie czytelnika w konkretnym czasie. Nie ma też na szczęście wszechobecnej teraz przy występowaniu tematów politycznych, napastliwości i hejtu, a tylko drobne, znośne w miarę uszczypliwości pod adresem jednej strony. Pisarz ma do tego prawo! Urzekł mnie piękny język (oprócz "p...nia" pojawiającego się w dialogach, ale niestety tak się teraz mówi, więc Autorka trzyma się realiów i jest baczną obserwatorką) - Elżbieta Sęczykowska potrafi bawić się słowem, a w opisach jest wręcz malarska: " wulkan, biały od śniegu, spowity lekką mgłą, pozostający w kontraście do tej świeżej, młodej zieleni pól otoczonych palisadą strzelistych cyprysów, kakby broniących dostępu do tego niezwykłego świata". Zręcznie napisana jest syntetyczna historia Toskanii w pigułce, ciekawie, bo nierzadko w formie dialogu snute są opowieści o Leonardo da Vincim i Michale Aniele wychodzące poza encyklopedyczną wiedzę, nasycone ciekawostkami, niekiedy pikantnymi, co dodaje narracji rumieńców. Wybór na miejsce akcji okolic wulkanu Amiata jest godny pochwały, bo pokazuje okolice (szkoda tylko, że bardzo wycinkowo) poza głównym, turystycznym traktem. Pomimo tego nie nazwałabym książki zbeletryzowanym przewodnikiem po Toskanii, gdyż jest jej tu zdecydowanie za mało i jest potraktowana zbyt powierzchownie: bohaterowie raczej przebiegają niż zwiedzają sztandarowe zabytki Florencji, kąpią się w Termach Saturnia - doprecyzujmy, w ich wydaniu "na dziko", bezpłatnym, bo w pobliżu działa luksusowy ośrodek o tej nazwie (oczywiście dla posiadaczy grubego portfela), pobieżnie omawiają okolice Amiaty, zaglądają do Muzeum Etruskiego Guarnacci w Volterrze. Bardzo brakuje mi w tym miejscu zarówno komentarza do wspomnianego zaledwie, najsłynniejszego sarkofagu przedstawiającego parę małżonków - bo jakże oni na siebie patrzą - z miłością czy raczej nienawiścią? Taki komentarz od historyka sztuki jakim jest Autorka byłby cenny. Nie ma też wrażeń, gdy podjeżdża się szosą pod Volterrę. Kto był - wie, o czym piszę... Natomiast zdecydowanie jest to przewodnik dla... sybarytów. Liczne posiady bohaterów w międzynarodowym gronie przy zastawionym suto stole pełnym lokalnych potraw i toskańskiego wina, znajomość najlepszych, regionalnych trunków i produktów, ale też obyczajów sprawiają, że ma się ochotę wszystko rzucić, wsiadać w samolot, samochód, pociąg, cokolwiek i pędzić, lecieć, pędzić do Włoch, aby zaznać podobnych przyjemności. Autorka całą sobą kocha Italię, zachwyca się jej klimatem, kuchnią, przyrodą, kulturą, na szczęście niebezkrytycznie, co też stanowi o wartości tej pozycji. Najmniej zaciekawiła mnie natomiast sama akcja skoncentrowana wokół perypetii uczuciowych niepoukładanej życiowo Kingi (zgadzam się z Trudi Canavan: Nie można zmusić serca by wybierało rozsądnie. Samo podejmuje decyzje). Stanowią one wyraźny, ale domyślam się z premedytacją stworzony dysonans w stosunku do wielowymiarowego piękna Toskanii, która jest tu dla wszystkich bohaterów odskocznią, lekiem na całe zło. Za dużo było też, jakże poprawnej teraz politycznie tematyki LGB (bez T+), zwłaszcza, że jak słusznie zauważyła Elżbieta Sęczykowska, Włochy to jednak nadal tradycyjny kraj. Przyznać natomiast muszę, że problem miłości kobiet do kobiet został przedstawiony bardzo ciekawie i z dużą kulturą, tylko, czy akurat w takiej książce jest na to miejsce w takim wymiarze? Pojawiły się nieścisłości, bo mamidło to nie to samo co monidło, ale takie "kwiatki", wynikłe raczej z pośpiechu niż niewiedzy powinna poprawić Redakcja. Warto też przed publikacją sprawdzić właściwą pisownię włoskich słów, jeżeli się je stosuje w tekście: "(...)z chłopcami z sąsiedniej scuole". Rzeczownik scuola został tu użyty w liczbie mnogiej, podczas, gdy kontekst zdania narzuca liczbę pojedynczą. Z kolei opis wycieczki na (rzymskiej!) via Appia dowodzi, że Autorka nie przeszła opisywanego odcinka, bo akurat na nim rzeczone grobowce znajdują się nie na powierzchni, ale pod ziemią, w katakumbach :) Są to irytujące mnie osobiście szczegóły, ale książkę raz jeszcze chwalę za magiczną wręcz zdolność przeniesienia odbiorcy do otulonego słońcem Bel Paese. Polecam zwłaszcza osobom wybierającym się do Italii po raz pierwszy. Stali bywalcy mogą być kapkę rozczarowani, bo wnosi jednak mało nowości, operując głównie wiedzą powszechnie znaną, jednak ujętą w bardzo zgrabny, przyjemny dla odbiorcy zwłaszcza zimową porą, sposób.

9 sierpnia br rozpoczynają się w Pizie uroczystości związane z 850 rocznicą (1173-2023) położenia pierwszego kamienia pod budowę Dzwonnicy, która do historii przeszła jako słynna Krzywa Wieża (Torre Pendente, Leaning Tower). Obchody potrwają aż rok, do 9 sierpnia 2024 r. Ich bogaty program przedstawione zostaną na specjalnej konferencji prasowej pierwszego dnia celebracji (naturalnie napiszę o nim w stosownym czasie!). Poza tym 9 sierpnia 2023 obecni na Placu Cudów usłyszą w południe dźwięk dzwonów z Krzywej Wieży, a o godz. 21.30 tego samego dnia Krzywa Wieża zostanie oświetlona, zaś na jej murach zapzezentowane będzie logo obchodów 850-lecia. Od godz. 20.30 do północy 9 sierpnia 2023 r. wszystkie obiekty zabytkowe kompleksu na Placu Cudów - OPRÓCZ Krzywej Wieży, ale więc Katedra, Baptysterium, Campo Santo będzie można zwiedzać BEZPŁATNIE. Ukoronowaniem wieczoru ma być darmowy koncert fortepianowy w wykonaniu Ramina Bahramiego przed Katedrą. Więcej na ten temat: www.opapisa.it

Region Toskanii stawia w tym roku na „powolną, zrównoważoną, eko- turystykę „ładującą baterie” w połączeniu z promocją konkretnego produktu jakim są szlaki rowerowe. Na stronie https://www.visittuscany.com/en/theme/cycling/ zaprezentowane zostały aż 162 trasy dla amatorów dwóch kółek. W zależności od kondycji można wybierać spośród przejazdów łatwych (easy), średniej trudności (medium), stanowiących mniejsze lub większe wyzwanie, czyli po prostu trudnych (challenging/very challenging) oraz krótszych, dłuższych czy bardzo długich, liczących od kilkunastu do przeszło dwustu kilometrów. Typologia szlaków rowerowych jest bardzo szeroka. Do wyboru są trasy idealne dla rowerów elektrycznych, prowadzące z punktu do punktu lub w formie pętli, łączące wyprawę rowerem i pociągiem, dostosowane dla rodzin z dziećmi lub osób z ograniczoną mobilnością, panoramiczne, umożliwiające poznanie dziedzictwa kulturalnego/historycznego, biegnące po trasie wyścigu Giro d’Italia lub przyrodnicze. W opisie trasy zamieszczona jest też informacja, jakim typem roweru najlepiej ją pokonywać. Jedną z najdłuższych jest 208-km „Eroica” pozwalająca na odkrywanie uroków regionu winiarskiego Chianti ulokowanego w trójkącie między Florencją, Arezzo a Sieną oraz zielonej doliny rzeki Orcia (Val d’Orcia) uchodzącej za najpiękniejszą w Toskanii i figurującą na liście UNESCO https://www.visittuscany.com/en/itineraries-bike/eroica-by-bike/ Eroica wiedzie z miejscowości Gaiole in Chianti do Montalcino, znanego chyba większości Polaków ze względu na tutejsze wino – Brunello di Montalcino. Z kolei Gaiole in Chianti otacza 32-km szlak średniowiecznych zamków odpowiedni zarówno dla amatorów jednośladów, jak i jazdy konnej. https://www.visittuscany.com/en/itineraries/a-lovely-drive-the-gaiole-in-chianti-castles-trail/ Eroica prowadząca polnymi drogami, pośród pól, strzelających w górę cyprysów, ale też poprzez iście księżycowe krajobrazy Crete Senesi jest idealnym pomysłem dla miłośników turystyki slow. Na szlaku znajdują się miejsca noclegowe z doskonałą, regionalną kuchnią, którą należy kosztować niespiesznie delektując się smakiem potraw i wina oraz punkty naprawy rowerów. Odbywa się też na nim cała seria wydarzeń cyckloturystycznych o światowym zasięgu, w tym konkurencje na rowerach z epoki https://eroica.cc/en/eroica-cc/events Dziesięć lat temu na liście UNESCO znalazły się wille i ogrody Medyceuszy w Toskanii. Łączący je 32-km szlak rowerowy pozwala na poznanie wystawnych, wiejskich rezydencji potężnego rodu kupieckiego i bankierskiego, który przez trzy wieki władał Florencją. Malownicze krajobrazy z wioskami i wiekowymi kościókami, etruska spuścizna, doskonałe wino Carmignano DOCG to idealna propozycja dla tych, którzy chcą się odstresować w zwolnionym rytmie, a jednocześnie poznać artystyczną spuściznę po familii zakochanej w sztuce wysokich lotów https://www.visittuscany.com/en/itineraries-bike/by-bike-among-the-medici-villas/ (Zdjęcie: Alessandro Chiarini, https://openlib.enit.it/)

Dotarłam do niego dopiero w tym roku, w pierwszej połowie maja wraz z grupą, a przywiozła nas tutaj znakomita przewodniczka po Volterrze, Pizie i okolicach, historyk sztuki z wykształcenia, Ewa Klajbor. Teatro del Silenzio, czyli Teatr Ciszy, jest wspólnym projektem architekta Alberta Bartaliniego i światowej sławy tenora, Andrei Bocellego. Ten urodzony w miasteczku Lajatico koło Volterry śpiewak (22 września 1958 r.) – właśnie pośród tutejszych zielonych wzgórz zrealizował swoje wpisane w naturę dzieło. Dojechać do niego można w dwójnasób – albo polną, wyboistą drogą, albo przez samo Lajatico. Słysząc słowo „teatr”, wyobrażałam sobie coś monumentalnego, a tymczasem ustawione na niewielkim wzniesieniu kamienne bloki tworzą tylko zarys budowli, jedną, ujętą w półokrąg ścianę. Ze środka wynurza się nowoczesna rzeźba – więcej egzemplarzy współczesnej sztuki ustawionych jest poniżej. Tę ekspozycję zmienia się co jakiś czas, w ten sposób Bocelli promuje działających współcześnie twórców. Swojego czasu znalazło się dzieło docenionego znacznie bardziej w Italii i na świecie niż w Polsce, wybitnego rzeźbiarza Igora Mitoraja (1944-2014) – gigantyczna twarz z brązu, jak zwykle u tego artysty celowo „wybrakowana”. Pośrodku sceny znajduje się sadzawka – podobnie jak mur pełni funkcje akustyczne. Jak duże – zdradzają to kumkające sobie spokojnie w tym stawie żaby. Zbocze wzgórza naprzeciwko stanowi naturalną widownię. Tylko kilka razy w roku zapełnia się tłumem przybyłych na koncerty organizowane przez Bocellego z udziałem największych gwiazd, nie tylko tzw. muzyki poważnej. Ostatni koncert odbył się 28 lipca jako już 17. edycja wydarzenia „Andrea Bocelli in Concerto”. Staram się sobie wyobrazić muzykę przenikającą przez ten idylliczny krajobraz. Zachwyca mnie subtelny sposób, w jaki zrealizowano cały projekt, począwszy od skromnego parkingu, posypanego szutrem placu na zaledwie kilka, kilkanaście samochodów, który ginie pośród pagórków. Dalej jest jakby teatralny hall, którego symboliczne wejście znaczy zwykły, polny kamień z nazwą „Teatro del Silenzio” ozdobiony delikatną płaskorzeźbą przedstawiającą dwie maski sceniczne: Pod nią w kamieniu wykuto strofy wiersza wyrażającego w prostych słowach przywiązanie do rodzinnych stron: "Widzę tę ziemię, czuję, jak ugina się pod moimi stopami. To moja ziemia. Ziemia, która kocha ciszę, tak jak ja ją kocham. Jeśli więc przerywam tę ciszę moim głosem, czynię to w hołdzie tym miejscom i mojemu ludowi. Muzyka przenika ziemię, przebiega ją i ulatuje daleko. To posłanie miłości". Po drugiej stronie „wejścia” widnieje duże zdjęcie uśmiechniętego Bocellego, a już w samym „holu” stoją duże fotografie artystów promowanych przez mistrza. Potem schodzi się na widownię kwietną łąką, a dalej mieści się już scena. Za woalem delikatnej mgiełki, w oddali majaczą wieże Volterry. Jak to dobrze, że to miejsce oddalone jest od turystycznych traktów! Siadam na łące i odtwarzam w sobie dźwięki jednego z największych przebojów artysty: Con te partirò, przetłumaczonego nieco niezręcznie na język polski jako Podążę za Tobą. Treść tego utworu koresponduje doskonale z miejscem, gdzie się właśnie znajduję, stanowiącym idealny punkt startowy do marzeń. Śnię w ciszy, z dala od natrętnej, śmierdzącej spalinami i rozdartej rykiem klaksonów cywilizacji...