To właśnie na Bergamo Orio al Serio ląduje gros Polaków. Niewielu z nich jednak odwiedza odległe zaledwie o 5 km, 120-tysięczne, lombardzkie miasto, które dało nazwę lotnisku. Paradoksalnie natomiast rozsławiła je pandemia, gdyż właśnie tu pochłonęła najwięcej ofiar (co najmniej 6500 w 2020 r.), przez co zyskało miano włoskiego Wuhan, o czym już przed rokiem pisałam na tym blogu https://italiannawdrodze.blogspot.com/2021/11/bergamo-jak-feniks-pomnik-ofiar-covid-u.html W tym roku Bergamo ma szansę na zupełnie inną popularność, a to dzięki zaszczytnej nominacji na Stolicę Włoskiej Kultury 2023, który to tytuł dzieli wraz z pobliską Brescią. Bergamo, co podkreślali wczoraj obecni na największych targach turystycznych ITB Berlin przedstawiciele tego miasta w rozmowie ze mną chce przyciągać turystów, a ma czym! Już sam podział Bergamo na dwie części dolną i górną robi wrażenie. Dolne Miasto przecina szeroka, prowadząca od dworca kolejowego aleja kanonizowanego wraz Janem Pawłem II papieża Jana XXIII, który urodził się w pobliskiej miejscowości Sotto il Monte. Aleja prowadzi do Porta Nuova, Nowej Bramy, którą tworzą dwa neoklasycystyczne budynki wzniesione w 1837 r. dla uczczenia odbytej rok później wizyty w mieście Ferdynanda I Habsburga Lotaryńskiego, cesarza Austrii - jedną z jej prowincji było wówczas Królestwo Lombardzko-Weneckie. Wzrok wabi atrakcja dla małych i dużych, czyli Diabelski Młyn. Z jego krzesełek rozciąga się 360-stopniowa panorama na całe Bergamo, więc kto nie cierpi na lęk wysokości - może rozkoszować się widokami z wysoka: Tuż za Porta Nuova rozciąga się natomiast pięknie zadbany skwer-park z nowoczesnymi rzeźbami: Za Porta Nuova szeroka arteria prowadzi do Górnego Miasta zgodnie z nazwą posadowionego na wzgórzu. Bergamo Alta otacza potężny, 5-km pierścień murów z czasów dominacji Wenecji. Zostały wzniesione na rozkaz samego doży, ponieważ miasto znajdowało się wówczas na strategicznej pozycji, jak to byśmy dziś określili zachodniej, granicznej flance Republiki i bez tych zabezpieczeń mogło stać się łatwym łupem dla któregoś z sąsiednich państw-miast. Zwłaszcza, że w efekcie odkrycia Ameryki przez Krzysztofa Kolumba potęga morska Republiki Weneckiej zaczęła topnieć i znów największe znaczenia zaczęły mieć lądowe szlaki handlowe, zaś Bergamo znajdowała się na jednym z głównych traktów. Od 2017 r. imponujące mury, zachowane zresztą fantastycznie do naszych czasów figurują na Liście Dziedzictwa UNESCO. Po ich koronie poprowadzone są równolegle szosa i ścieżka dla piechurów głodnych panoram i rowerzystów. Obsadzone drzewami malowniczo okalają skryte pośród nich stare miasto. Do historycznej części można „banalnie” pomaszerować pokonując różnicę poziomów, podjechać autobusem, ale prawdziwych emocji dostarczy 120-letnia kolejka linowo-szynowa. Opuszczając klimatyczny wagonik na górnej stacji odbywa się podróż do przeszłości, gdyż ta część Bergamo zachowała swój charakter sprzed wieków. Zamiast szerokich, wyasfaltowanych ulic z pędzącymi po nich samochodami i transportem publicznym są wąskie, brukowane zaułki, w górę strzelają średniowieczne wieże, zachwycają renesansowe palazzi, barokowe wnętrza kościołów. Na melomanów czeka spotkanie z urodzonym w Bergamo, Gaetano Donizzettim, obok Rossiniego i Belliniego czołowym reprezentantem wyjątkowo w jego przypadku płodnej i obfitującej w dzieła poświęcone ciekawym kobietom twórczości operowej w stylu włoskiego bel canta. Można zwiedzić muzeum w domu rodzinnym kompozytora: I wziąć udział w dorocznym festiwalu Donizzettiego w eleganckich wnętrzach opery jego imienia. Amatorom muzyki lżejszego kalibru polecam natomiast stałą, wiosenną imprezę Bergamo Jazz - w tym roku zaplanowaną na 19-26 marca (https://www.facebook.com/bergamojazzfestival/): Miejscem, które w Bergamo przyciąga pasjonatów sztuki jest Accademia Carrara gromadząca ofiarowane miastu w testamencie zbiory hrabiego Giacomo Carrary, mecenasa i kolekcjonera. Właśnie teraz (do 9 czerwca br) obejrzeć tu można pierwszą wystawę płócien Francesco Boneriego, zwanego Cecco di Caravaggio (1580-1530), jednego z najwierniejszych naśladowców tego wielkiego artysty baroku i reformatora malarstwa europejskiego https://www.lacarrara.it/mostra/cecco-del-caravaggio/ Więcej w moim artykule w najnowszym wydaniu magazynu Świat podróże kultura, z którym stale współpracuję https://magazynswiat.pl/wp-content/uploads/2022/12/swiat-OK.pdf A także na stronie Bergamo https://www.visitbergamo.net/en/

Był taki moment na samym początku pandemii, w marcu 2020 r., kiedy lombardzkie miasto Bergamo i cała jego prowincja stały się światowym epicentrum pandemii Covid-19. To wówczas włoski urząd statystyczny ISTAT i Istituto Superiode di Sanita' (Wyższy Instytut Zdrowia) odnotowały wstrząsająco wysokie statystyki - 5919 zmarłych, o 568% więcej niż wynosiła średnia zgonów w poprzednich pięciu latach w tym samym miesiącu. W samym Bergamo zmarło w marcu 2020 r. 678 osób, o 424% więcej niż w analogicznym okresie lat 2015-2019. Pisano wówczas o Bergamo jako o włoskim Wuhan. Oficjalny bilans wszystkich ofiar Covid-19 w Bergamo za 2020 r. to 6500 zmarłych, ale mówi się, że mogło ich być nawet dwa razy więcej. To ogromna cyfra, zwłaszcza na 120-tys. miasto. Jedną z form upamiętnienia tego tragicznego bilansu jest pomnik, który stanął w centrum miasta - "Anima Mundi" (Duch świata) autorstwa Ugo Rivy, 70-letniego artysty z Bergamo (polecam Jego profil na FB https://www.facebook.com/ugo.riva. Odkryłam ten pomnik zupełnie przez przypadek idąc od stacji kolejowej. Zrobił na mnie kolosalne wrażenie. Spójrzcie sami. Gdzie dokładnie znajduje się pomnik? Przed budynkiem Credito Bergamasco przy placu Porta Nuova: Prowadzi do niego od głównej stacji kolejowej (w Bergamo są dwie - druga przy imponującym kompleksie szpitalnym) piękna, elegancka, szeroka ulica papieża Jana XXIII - na piechotę ok. 5-8 minut. Warto wiedzieć, że ten kanonizowany wraz z Janem Pawłem II święty kościoła katolickiego urodził się, jako Giuseppe Angelo Roncalli w małej miejscowości Sotto il Monte (dziś Sotto il Monte Giovanni XXIII) właśnie w prowicji Bergamo (1881-1963) i jest w niej bardzo czczony. Opisany pomnik to nie jedyne miejsce poświęcone ofiarom pandemii. Kolejną inicjatywą, tym razem stowarzyszenia Comune Virtuosi, które podjęło miasto Bergamo jest bowiem Las Pamięci, "bosco della memoria" pełen zieleni z alejkami i ławeczkami do odpoczynku. Z 750 roślin, jakie zaprojektował w nim agronom Roberto Reggiani, 130 stanowią drzewa owocowe, 70 te znajdujące się w lasach i 90 krzewów. Pierwsze drzewo zasadzono w parku 18 marca br. "Bosco della memoria" znajduje się na obszarze parku Trucca (parco della Trucca), obok szpitala im. Jana XIII, który w czasie I fazy pandemii przyjął na siebie największy trud walki z pandemią o życie mieszkańców Bergamo. Partnerem projektu jest dziennik "L"Eco di Bergamo". Wracając już na stację kolejową ostatniego dnia mojego pobytu w Bergamo (wyskoczyłam tam na ostatni weekend listopada, czyli dosłownie przed kilkoma dniami) zauważyłam również plakaty opatrzone wiele mówiącym montażem zdjęć i napisem: "Już wróciliśmy": "Już wróciliśmy" można odczytywać jako powrót, przynajmniej do częściowej normalności, bo mieszkańcy Bergamo wychodząc z domu, zapełniają sklepy i kawiarnie, chodzą do teatru i muzeów. Jednocześnie jednak bardzo rygorystycznie przestrzegają przepisy covidowe. To oznacza, że bez przypominania i penalizacji noszą maseczki we wszystkich pomieszczeniach publicznych, również w środkach lokomocji - nie widziałam NIKOGO bez maseczek! Poza tym, aby wejść do restauracji, baru, muzeum czy teatru trzeba mieć paszport covidowy i to też jest sprawdzane. I jeszcze jedno - ta nawet zaskakująca jak na Włochów serdeczność i życzliwość, jaką można odczuć na każdym kroku. Doświadczyłam jej podczas pobytu rozmawiając z ludźmi, którzy jakże chętnie spieszyli z jakąkolwiek pomocą, gdy jej potrzebowałam. Na przykład w autobusie, gdzie zabrakło mi drobnych na bilet, a nie mogłam zapłacić kartą, jedna z pasażerek niemal wciskała mi do ręki 1,40 euro na przejazd! Bergamo to przepiękne miasto, o którym powstanie teraz seria postów. Bardzo je wam polecam na jesień, nawet na przełom listopada i grudnia, gdy ceny są niższe, nie ma tłumów, a temperatura wyższa, niż u nas i pojawia się słońce, co widać na moich zdjęciach. Teraz właśnie można "upolować" lot Ryanairem nawet od 9 zł - oczywiście bez opłat lotniskowych, więc startujcie! (Wszystkie zdjęcia są moją własnością, więc kopiowanie naturalnie zakazane!). Buon viaggio!