Długo się szykowałam na wieczór w Teatro San Carlo w Neapolu. Byłam tam lata świetlne temu na operze "Elżbieta królowa Anglii", dwuaktówce z muzyką Gioacchina Rossiniego i wyszłam dosłownie odurzona samymi wnętrzami, perfekcyjną grą orkiestry, głosami wykonawców, ruchem scenicznym - wszystko mnie zachwyciło. Nastawiłam się zatem na podobną ucztę intelektualną. Zwłaszcza, że poczułam się jako dziennikarka dopieszczona - od teatralnego biura prasowego otrzymałam darmową akredytację. Elegancko ubrana w długą kreację wkroczyłam najpierw do kas, aby odebrać bilet i co za rozczarowanie. Szklane okienka zasłonięte steranymi czasem żaluzjami jak z PRL-u, poszarzałe ściany, których przebrzmiała biel już nie akcentuje złotych zdobień, a po prawej stronie chyba wejście boczne zasłonięte niechlujnie czarną folią. Pod kasami zaś czerwony, plastikowy kubełek na śmieci za 1 euro wyłożony niebieską folią. Dopiero kawiarnia teatralna robi większe wrażenie - za długim kontuarem kręci się żywo sympatyczna obsługa sprzedająca kawę i słynne, neapolitańskie ponczowe ciastka baba' w wersji mini za na prawdę rozsądne, niewiele odbiegające od tych ze zwykłych barów ceny. Foyer natomiast wymaga restauracji, może też ożywienia, bo kilka przykurzonych strojów z oper i baletów na stojakach oraz dwa lustra w złoconych ramach to trochę mało. Olśniewa natomiast jak za Burbonów sam amfiteatr w kształcie końskiej podkowy - tak budowane były wszystkie włoskie teatry między XVIII i XIX w. zapełniony na parterze rzędami welurowych foteli w odcieniu głębokiej, królewskiej czerwieni, nad którymi wspina się pięć pięter balkonów - te zastąpiły stopnie obecne w teatrach antycznych, lożę główną dla VIP-ów umieszczoną w głębi na przeciwko sceny mierzącej aż 35 m., skrytej za ciężką, welurową kurtyną w kolorze identycznym do foteli. Na widowni może zasiąść 3300 widzów, a ja widzę zajętą połowę miejsc - czy to dlatego, że cena biletów zaczyna się od blisko 50 euro? W ucho wpadają mi konwersacje prowadzone po... rosyjsku. Potem okaże się, że moimi sąsiadami są melomani z Peterbursga zdumieni tym samym co ja...



Światła gasną, a mnie zastanawia brak charakterystycznego dźwięku oboju, do którego stroją się wszystkie instrumenty orkiestry. Podnoszę się z fotela, aby ją zobaczyć bo siedzę nieco dalej, ale światła właśnie w tym momencie gasną i muzyka "rusza z kopyta" tyle, że nie z kanału orkiestry, ale z dwóch ustawionych po bokach sceny... głośników. Balet z muzyką odtwarzaną? Tego jeszcze nie widziałam, ale jak mnie potem zapewniła para nobliwych neapolitańczyków, w San Carlo od dawna praktykowana. Ja... jestem przeciw i nie obchodzi mnie z jak dobrym wykonaniem mam do czynienia. Przychodzę do teatru, aby posłuchać muzykę na żywo - inaczej mogę ją sobie puścić w domu. Czy za chwilę, w imię oszczędności będziemy też w teatrze oglądać balety i opery na ekranie zamiast na scenie? Oglądam zatem dwuaktowy balet "Grek Zorba" wg choreografii Lorca Massine, która w pierwszym akcie podoba mi się... średnio, może dlatego, że corps de ballet tańczy na zasadzie "każdy sobie rzepkę skrobie". Również oryginalna muzyka Mikisa Theodorakisa, zaczerpnięta z pamiętnego filmu z Anthonym Quinnem tutaj nie brzmi - fakt, głośniki trochę rezonują :( Dopiero, gdy na scenę wbiega Alessandro Staiano grający Johna, odnajduję się w tym teatrze, bo tancerz jest na prawdę wybitny i tworzy doskonałe pas de deux z Anną Chiarą Amirante jako Mariną. Natomiast na tytułowego Greka Zorbę - w tej roli David Khozashvili choreograf chyba nie miał pomysłu, bo tancerz stale powtarzał ten sam układ. Nudne! W drugim akcie akcja nieco się ożywia, balet tańczy równiej i jest więcej duetów Marina-John. Bez wątpienia najbardziej żywiołowy, wzbudzający entuzjazm był kończący operę syrtakis wykonywany przez wszystkich członków zespołu. Chciałoby się powtórzyć za Okudżawą: "A jednak mi żal...".

Do Karola Szymanowskiego żywię uczucia szczególne. Nie tylko za balet-pantomimę "Harnasie" op. 55: https://www.youtube.com/watch?v=Dv99ucn3x-M czy inspirowane podróżą na Sycylię 'Żródło Aretuzy", jeden z trzech poematów na skrzypce i fortepian objętych wspólnym tytułem "Mity". Poematy te były ulubionymi utworami Szymanowskiego, który uważał je za "dźwiękowo i technicznie oryginalne" https://www.youtube.com/watch?v=xKCXZIjUfcM (polecam to nagranie z Danczowską i Zimermanem!). Nota bene Szymanowski "zaraził" Sycylią Jarosława Iwaszkiewicza, który tę największą, włoską wyspę odwiedził potem trzynastokrotnie! Sycylią przesiąknięty jest "Król Roger", do którego Iwaszkiewicz napisał libretto.
Szymanowski wkradał się do mojego serca powolutku, początkowo za sprawą Mamy. Ona zapisała mnie, nieśmiałą wówczas sześciolatkę do szkoły muzycznej Jego imienia - nie dlatego, że objawiałam jakieś szczególne talenta, ale z obawy, że mnie, kruszynkę rozdepczą na korytarzach zwykłego ogólniaka. Mama też zaprowadziła mnie w Zakopanem do Atmy, domu, w którym tyle lat tworzył pod Tatrami, choć przecież urodził się na mazowieckich nizinach. Ona też przemyciła do mojej biblioteczki bardzo-wczesno-młodzieńczej uroczą książeczkę jego siostrzenicy, Krystyny Dąbrowskiej "Karol z Atmy". Ten jeden z polskich najwybitniejszych kompozytorów, przedstawiciel Młodej Polski oglądany z perspektywy kilkulatki i tak też opisany przez nią po latach, dał się poznać jako człowiek z krwi i kości, czuły, ale i wymagający "wujcio", mający poczucie humoru i nieprawdopodobnie czułe serce. Książeczkę tę zaczytałam kompletnie tak, że teraz wypadają z niej kartki. Powinnam ją oddać do introligatora!
Te wszystkie wspomnienia wróciły do mnie tłumnie w ubiegłym tygodniu, gdy znalazłam się na krakowskim Kazimierzu, a dokładnie przed fasadą z napisem "Chajim Kohan. Skład towarów różnych" przy ul. Szerokiej, która jakby na przekór jest wąziutka! To przecież do Kohana zajeżdżał Szymanowski dorożką po rozmaite smakołyki i do tego uroczego Żyda zajrzał tuż przed swoim ostatnim wyjazdem do sanatorium w Lozannie, gdzie zmarł na gruźlicę gardła. Stary Kohan wiedział, że jego dobry klient już nie wróci, gdyż ten z trudem formułował zdania, ale mimo to żegnał Szymanowskiego krzepiącymi słowami. Bardzo wzruszająco opisała tę scenę Dąbrowska. Dlatego stanęła przed moimi oczyma jak żywa. Zaraz więc weszłam do sklepu Kochana, ale okazało się, że jego już dawno nie ma. Czy Chajim wraz z innymi został zamknięty przez Niemców w getcie na Podgórzu? A może jako jednemu z nielicznych szczęściarzy udało mu się wyjechać do Izraela? Nie udało mi się wytropić wojennych losów właściciela sklepu.

W środku natomiast mieści się restauracja "Dawno temu na Kazimierzu", której każde okno przypomina witrynę innego sklepu, który kiedyś, przed Holokaustem, świetnie w tej dzielnicy prosperował. Sklepu Benjamina Holcera- stolarza, Salonu Mód krawca Szymona Kaca, sklepu spożywczego Stanisława Nowaka. Ocalone od zapomnienia.


 Tak jak dzielnica, która wraca do swoich korzeni, do swojej tożsamości - przepełnia ją różnojęzyczny tłum turystów odwiedzających synagogi, cmentarze, restauracje z żydowskim menu.

W "Dawno temu na Kazimierzu" można zjeść żydowskiego tatara i cymes. Nigdy dotąd nie próbowałam tego dania z wołowiny z podsmażaną marchewką i bakaliami, więc ochoczo je zamawiam. Jest doprawdy cymes!
A kilka dni później, wracając z grobu rodzinnego na warszawskich Powązkach natknęłam się niespodziewanie na grób matki Karola Szymanowskiego, Anny z Taubów Szymanowskich. Spoczywa w nim również "ukochana siostrzenica", wspomniana już Krystyna. Sam Nagrobek zaś przypomina klapę fortepianu.

Już jutro czyli w piątek 27 czerwca rozpoczynają się 14. Ogrody Muzyczne Evviva l’arte .Gościem Honorowym tegorocznego festiwalu będą Włochy, które dnia 1 lipca 2014 roku obejmują Prezydencję w Unii Europejskiej. „Włoskie” Ogrody Muzyczne w Warszawie, to największe opery i najsłynniejsze prezentacje baletowe, umiejętne łączenie świata muzyki klasycznej z muzyką lekką, wydarzenia i projekcje filmów opowiadających o typowej włoskiej radości życia i wiele, wiele innych ważnych muzycznych i artystycznych tematów.Ideą naczelną festiwalu jest prezentowanie zjawisk oryginalnych, mało znanych w Polsce. O związkach polskiej kultury z kulturą Włoch będą mówili goście festiwalu, znakomici polscy pisarze, artyści i podróżnicy. Festiwal Ogrody Muzyczne to jednak jak zwykle i przede wszystkim: opera, balet, film, koncerty i widowiska muzyczne, czyli po prostu… dobra muzyka: na żywo i na ekranie. W repertuarze operowym 14. Ogrodów znajdą się dzieła Pietra Mascagniego, Giacoma Pucciniego, Gioacchina Rossiniego. ‘Cavalleria rusticana’ Mascagniego – sycylijska wioska, ciepły czas Wielkanocy, wino i pojedynki – żywiołowość charakteru Włochów. ‘Tosca’ Pucciniego – podobnież werystyczna opera o kolejach życia ludzkiego. ‘Turek we Włoszech’ Rossiniego – humor inspirowany Neapolem, pasja miłości, pasja do trunków, pasja życia. Będzie to transmisja z najpoważniejszego w Europie festiwalu operowego w Aix-en-Provence. Na końcu bajkowość historii ‘Kopciuszka’ według Rossiniego – któż z nas nie chciałby szczęśliwych zakończeń. Prezentowana w roku 2013 pozycja ta została uznana głosami widzów najciekawsza projekcja festiwalu i otrzymała w plebiscycie publiczności nagrodę Złotej Konewki, której wręczenie znanemu producentowi włoskiemu  Andrei Andermannowi będzie miało miejsce w czasie tegorocznej edycji.  Ogrody Muzyczne, to także ważne i istotne projekcje filmów. Filmy w tym roku mają nie tylko tematykę muzyczną, ale sięgają nieco głębiej – do istoty charakteru włoskiego. Filmy dokumentalne o rejonach i miastach włoskich: o Portofino, opiewanym przez Magdę Umer, Sławę Przybylską czy Katarzynę Groniec, filmy o urodzie Toskanii, o romantyczności Włoch... ‘Historia wielkiej orkiestry – Accademia Nazionale di Santa Cecilia’, to film o najstarszej akademii-instytucji na świecie. Założona w XVI wieku akademia muzyczna do dnia dzisiejszego prowadzi ożywioną działalność i nie spoczywa na laurach – rozwija się i przyciąga nowościami kolejne pokolenia. Opowiadać o niej będzie znakomita postać światowej opery - Antonio Pappano. Na uwagę zasługuje film muzyczny Lang Lang przedstawia Herbie Hancocka – gdzie Herbie Hancock niemalże wyskakuje z tortu na urodzinach Lang Langa. ‘Pavarotti – głos stuleci’ jest doskonałym przykładem na połączenie świata klasycznego ze światem rozrywkowym, w filmie zobaczymy duety Luciana Pavarottiego, serca włoskiej pieśni, wraz z sercami światowej rozrywki: Stingiem, Bono, czy Erikiem Claptonem. Również świetny Bobby McFerrin zostanie wspomniany w filmie z ukraińskiego Alfa Jazz Festival i wprowadzi nas w świat emocji programem koncertu ‘SpiritYouAll’. Bloody Daughter Martha Argerich, film dokumentalny – portret  wielkiej pianistki w reżyserii jej córki. I wreszcie ‘Włochy – kochaj albo rzuć’… w tych słowach zawiera się sens kultury włoskiej. Ażeby dobrze ją zrozumieć i poznać  - zapraszamy na film. Warto wspomnieć, że od wielu lat repertuar filmowy i operowy festiwalu dobiera dla Ogrodów Barbara Pietkiewicz – Dyrektor Programowy  Festiwalu. Evviva l’arte! Tegoroczna edycja Ogrodów nie mogłaby obyć się bez wyjątkowych spektakli baletowych i widowisk muzycznych, których w tej edycji znajdzie się kilka. Są wśród nich: ‘Śpiąca królewna’ w inscenizacji Matthew Bourne’a, który uczcił choreografią 25. urodziny swojego zespołu. Zobaczymy tam zarówno klasyczną opowieść o drzemiącej 100 lat królewnie, ale także postaci z bajek Charlesa Perraulta. ‘Rojo Tango’ – gratka dla tych, którzy lubią pogranicza artystyczne: światowej sławy baryton Erwin Schrott wkrada się w świat pojedynków ulicznych, kocich kroków tanga Piazzoli i zmysłowości rumby Jobima. Wspaniałe przedstawienie emocjonalnej muzyki tanecznej głosem rodem z opery. I wreszcie ‘Sen nocy letniej’, według pomysłu polskiej choreograf Isadory Weiss, która będzie gościem specjalnym projekcji. Kostiumy Gosi Baczyńskiej, muzyka Gorana Bregovica. Evviva l’arte!Warto podkreślić, że od lat rolę dyrektora muzycznego Ogrodów pełni wybitny polski kompozytor współczesny Zygmunt Krauze. Inauguracja Festiwalu odbędzie się pod znakiem pór roku. W specjalnym wydarzeniu inauguracyjnym, usłyszymy m.in. wzbudzające ostatnio powszechne zainteresowanie ‘The Four Seasons Recomposed’ Maxa Richtera. Klasyczny utwór, przełamujący wszelkie bariery. Tutaj odkryty na nowo (polska premiera). Gustownie przekomponowana wersja dzieła mistrza Vivaldiego, bez przesad i świętokradztwa. Wykonania utworu podejmie się wyśmienity skrzypek młodego polskiego pokolenia, Janusz Wawrowski oraz utytułowana wieloma nagrodami polska orkiestra kameralna AUKSO i dyrygent Marek Moś. Wydarzeniem specjalnym będzie również koncert 30 czerwca – Giovanni Sollima i Orchestra Popolare. Artyści są oklaskiwani na wielu międzynarodowych festiwalach, na których organizatorzy nie boją się łączyć tradycji ze światem współczesnym. W tym roku zaprezentują wystrzałowy program La Notte della Taranta – program z największego włoskiego festiwalu muzycznego o tym samym tytule, który w Europie traktowany jest jako jedno z najważniejszych wydarzeń promujących muzykę tradycyjną. Na festiwalu usłyszymy również koncert z cyklu ‘Mistrz i Uczeń’ - chwytające za serca wykonania duetów włoskiego kompozytora Luciano Berio. Wykonają je nauczyciele i uczniowie warszawskich i podwarszawskich szkół muzycznych I i II stopnia. Koncertem specjalnym będzie wydarzenie zorganizowane z okazji uczczenia 40-lecia zainstalowania zegara na Wieży Zegarowej Zamku Królewskiego – wykonany zostanie ‘Kwartet na koniec czasu’ Oliviera Messiaena.  Dyrektor generalny Festiwalu, Ryszard Kubiak, który jest inicjatorem, pomysłodawcą i głównym realizatorem festiwalu, od czternastu już lat niezłomnie propaguje idee letniego salonu muzycznego dla warszawiaków i nie tylko dla nich. Ogrody Muzyczne rokrocznie przyciągają kilkadziesiąt tysięcy osób i są wytchnieniem dla mieszkańców, po całym sezonie ciężkiej pracy. Ryszard Kubiak, niestrudzony animator kultury, zaprasza wszystkich na tegoroczne wydarzenia. L’appetito vien mangiando – po pierwszym koncercie każdy widz będzie z niecierpliwością czekał na kolejne wydarzenie.  Organizatorem Festiwalu jest Fundacja Ogrody Muzyczne, jego Gospodarzem – Zamek Królewski w Warszawie a Współorganizatorem – Stołeczna Estrada. Gość Honorowy to Włochy, reprezentowane  przez:  Ambasadę Włoską i Włoski Instytut Kultury. Patronat medialny objęła grupa Agora: Gazeta Wyborcza, Gazeta.pl, dziennik Metro, radio TOK.fm. Projekt został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Miasta Stołecznego Warszawy, przy finansowym wsparciu naszych partnerów: Fundacji Sahakian, PKP Intercity, Fererro Polska, Salini Polska, No Limit, Astaldi.  Więcej informacji: www.ogrodymuzyczne.pl