Na rynku mamy prawdziwy wysyp książek o Toskanii. Przewodników i beletrystyki. Z tych pierwszych bez wątpienia numerem jeden jest "Toskania" Ewy Klajbor, licencjonowanej przewodniczki po Pizie i Volterrze z przyległościami, ale też historyka sztuki (nie napiszę historyczki, bo brzmi jak histeryczki, a moim zdaniem nie musimy walczyć o prawa kobiet na siłę kalecząc polszczyznę poprzez tworzenie potworków językowych). Co do beletrystyki - do tej pory żadna książka nie wzbudziła we mnie specjalnych emocji."Pod słońcem Toskanii" jest po prostu przereklamowane. Jednak nadal sięgam po kolejne pozycje, które pojawiają się w naszych księgarniach, a moim ostatnim wyborem jest "Toskania.W cieniu Amiaty" Elżbiety Sęczykowskiej. Pierwsza rzecz - mam zastrzeżenia do Wydawnictwa, że na okładce nie ma ani słowa o Autorce, kim jest, co robi. Szkoda, bo włożyła w napisanie powieści sporo czasu i trudu. Już choćby za to należy jej się szacunek w postaci choćby kilku zdań. Podwójnie szkoda,gdyż jest to prawdziwa znawczyni sztuki, pracująca w jakże zacnych instytucjach (Muzeum Narodowe, Fundacja Mecenat Sztuki, Fundacja Kultura Memoriae, której jest wiceprezesem!). Warto pochwalić się posiadaniem Autora z takim dorobkiem! Dobrze, że chociaż zamieszczono Jej nazwisko na okładce! Są Wydawnictwa, które tego nie robią - "bo mają taką koncepcję graficzną". Brednie! Wracam jednak do książki, bo już od pierwszych stron wywołała we mnie emocje. Skrajne, a to dobrze, bo znaczy, że pozostanie w pamięci, a nie "przeleciana" dołączy do jakże znacznego grona szybko zapomnianych. Chwilami denerwowała polska polityka wyskakująca nagle z kart książki. Z drugiej strony jednak, również dlatego, że przedstawione zostały różne racje i poglądy, pozwoliło to na wprowadzenie określonego klimatu, osadzenie czytelnika w konkretnym czasie. Nie ma też na szczęście wszechobecnej teraz przy występowaniu tematów politycznych, napastliwości i hejtu, a tylko drobne, znośne w miarę uszczypliwości pod adresem jednej strony. Pisarz ma do tego prawo! Urzekł mnie piękny język (oprócz "p...nia" pojawiającego się w dialogach, ale niestety tak się teraz mówi, więc Autorka trzyma się realiów i jest baczną obserwatorką) - Elżbieta Sęczykowska potrafi bawić się słowem, a w opisach jest wręcz malarska: " wulkan, biały od śniegu, spowity lekką mgłą, pozostający w kontraście do tej świeżej, młodej zieleni pól otoczonych palisadą strzelistych cyprysów, kakby broniących dostępu do tego niezwykłego świata". Zręcznie napisana jest syntetyczna historia Toskanii w pigułce, ciekawie, bo nierzadko w formie dialogu snute są opowieści o Leonardo da Vincim i Michale Aniele wychodzące poza encyklopedyczną wiedzę, nasycone ciekawostkami, niekiedy pikantnymi, co dodaje narracji rumieńców. Wybór na miejsce akcji okolic wulkanu Amiata jest godny pochwały, bo pokazuje okolice (szkoda tylko, że bardzo wycinkowo) poza głównym, turystycznym traktem. Pomimo tego nie nazwałabym książki zbeletryzowanym przewodnikiem po Toskanii, gdyż jest jej tu zdecydowanie za mało i jest potraktowana zbyt powierzchownie: bohaterowie raczej przebiegają niż zwiedzają sztandarowe zabytki Florencji, kąpią się w Termach Saturnia - doprecyzujmy, w ich wydaniu "na dziko", bezpłatnym, bo w pobliżu działa luksusowy ośrodek o tej nazwie (oczywiście dla posiadaczy grubego portfela), pobieżnie omawiają okolice Amiaty, zaglądają do Muzeum Etruskiego Guarnacci w Volterrze. Bardzo brakuje mi w tym miejscu zarówno komentarza do wspomnianego zaledwie, najsłynniejszego sarkofagu przedstawiającego parę małżonków - bo jakże oni na siebie patrzą - z miłością czy raczej nienawiścią? Taki komentarz od historyka sztuki jakim jest Autorka byłby cenny. Nie ma też wrażeń, gdy podjeżdża się szosą pod Volterrę. Kto był - wie, o czym piszę... Natomiast zdecydowanie jest to przewodnik dla... sybarytów. Liczne posiady bohaterów w międzynarodowym gronie przy zastawionym suto stole pełnym lokalnych potraw i toskańskiego wina, znajomość najlepszych, regionalnych trunków i produktów, ale też obyczajów sprawiają, że ma się ochotę wszystko rzucić, wsiadać w samolot, samochód, pociąg, cokolwiek i pędzić, lecieć, pędzić do Włoch, aby zaznać podobnych przyjemności. Autorka całą sobą kocha Italię, zachwyca się jej klimatem, kuchnią, przyrodą, kulturą, na szczęście niebezkrytycznie, co też stanowi o wartości tej pozycji. Najmniej zaciekawiła mnie natomiast sama akcja skoncentrowana wokół perypetii uczuciowych niepoukładanej życiowo Kingi (zgadzam się z Trudi Canavan: Nie można zmusić serca by wybierało rozsądnie. Samo podejmuje decyzje). Stanowią one wyraźny, ale domyślam się z premedytacją stworzony dysonans w stosunku do wielowymiarowego piękna Toskanii, która jest tu dla wszystkich bohaterów odskocznią, lekiem na całe zło. Za dużo było też, jakże poprawnej teraz politycznie tematyki LGB (bez T+), zwłaszcza, że jak słusznie zauważyła Elżbieta Sęczykowska, Włochy to jednak nadal tradycyjny kraj. Przyznać natomiast muszę, że problem miłości kobiet do kobiet został przedstawiony bardzo ciekawie i z dużą kulturą, tylko, czy akurat w takiej książce jest na to miejsce w takim wymiarze? Pojawiły się nieścisłości, bo mamidło to nie to samo co monidło, ale takie "kwiatki", wynikłe raczej z pośpiechu niż niewiedzy powinna poprawić Redakcja. Warto też przed publikacją sprawdzić właściwą pisownię włoskich słów, jeżeli się je stosuje w tekście: "(...)z chłopcami z sąsiedniej scuole". Rzeczownik scuola został tu użyty w liczbie mnogiej, podczas, gdy kontekst zdania narzuca liczbę pojedynczą. Z kolei opis wycieczki na (rzymskiej!) via Appia dowodzi, że Autorka nie przeszła opisywanego odcinka, bo akurat na nim rzeczone grobowce znajdują się nie na powierzchni, ale pod ziemią, w katakumbach :) Są to irytujące mnie osobiście szczegóły, ale książkę raz jeszcze chwalę za magiczną wręcz zdolność przeniesienia odbiorcy do otulonego słońcem Bel Paese. Polecam zwłaszcza osobom wybierającym się do Italii po raz pierwszy. Stali bywalcy mogą być kapkę rozczarowani, bo wnosi jednak mało nowości, operując głównie wiedzą powszechnie znaną, jednak ujętą w bardzo zgrabny, przyjemny dla odbiorcy zwłaszcza zimową porą, sposób.

Obiecałam posty o niebanalnych propozycjach turystycznych, jakie zaprezentowali przedstawiciele włoskich regionów na berlińskich targach ITB. Oto pierwsza z nich, czyli propozycja zwiedzania stolicy Kampanii z dziećmi.Postała specjalna mapa pod kątem miejsc ciekawych dla milusińskich. Na stoisku ENIT-u dostępna była tylko wersja po niemiecku - tegoroczny wymóg organizatorów, aby materiały promocyjne były przede wszystkim w jezyku kraju goszczącego. Na szczęście jednak są też dostępne inne wersje językowe. Mapka przygotowana metodą komiksową bardzo mi się spodobała. Są na niej naniesione postacie i miejsca, które trzeba koniecznie poznać, aby zrozumieć miasto pod Wezuwiuszem. Mamy więc syrenę Partenope - symbol Neapolu (nota bene trochę tych miast pod znakiem damy z ogonem mamy w Europie bo i Warszawa i Kopenhaga, kto doda inne miasto?). Jest najstarszy w mieści zamek-forteca zbudowany przez Normanów, a potem "przerobiony" przez Aragończyków i Burbonów. Mowa naturalnie o malutkim Castel dell'Ovo, Zamku Jajecznym. Jego nazwa nawiązuje do legendy, wg której Wergiliusz uważany w Neapolu za maga ukrył w podziemiach twierdzy jajko, aby wzmocnić jej konstrukcję. Nie mogło zabraknąć słynnej stacji metra na handlowej via Toledo o kubaturze 43 tys. m3 okrzykniętej przez CNN najpiękniejszą w Europie - jej kolorystyka nawiązuje do tutejszego krajobrazu: błękit symbolizuje morze, ochra - tuf wulkaniczny, a czerń żyzną dzięki niemu ziemię. To absolutne must - see, ale dzieci trzeba mocno trzymać za łapki, bo schody są strome i schodzą piętrami w dół. Są postacie związane z Neapolem jak rybak Masaniello (1620-1647), który stanął na czele buntu przeciwko uciskowi podatkowemu hiszpańskiej władzy w Królestwie Neapolu czy Eleonora Pimentel Fonseca (1752 - 1799) - poetka i rewolucjonistka. Ponadto mapa przybliża bogatą sferę wierzeń neapolitańczyków z bella'mbriana na czele, czyli dobrym duszkiem strzegącym domowego ogniska. Obfituje też w anegdoty, rebusy, zagadki i zadania do wykonania. Poniżej dziecko musi nakreślić drogę przez labirynt, aby dotrzeć do Pasqualone, rzeźby z "recyklingu" pozostałych po likwidacji zakładu przemysłowego wykonanej przez lokalnego artystę Giancarla Neri, wcześniej pracownika tej fabryki. Mapę można kupić na stronie wydawnictwa Viaggia con Piccoli (część zdjęć ilustrujacych ten post zaczerpnęłam z jego publikacji): https://www.viaggiapiccoli.com/mappa-di-napoli-per-bambini/

Miałam pisać dziś zupełnie o czym innym, ale KLM zainspirował mnie do wspominek starszej daty aniżeli ostatnie wakacje. Od tej linii bowiem dostałam komunikat o tym, że holenderski przewoźnik na trasach z Amsterdamu na Karaiby będzie sobie latał na biopaliwie otrzymanym ze zużytych olejów spożywczych. Wybór padł na Arubę i Bonaire, gdzie ląduje KLM-owski Airbus 330-200, bo obie wyspy wchodzące w skład wulkanicznego archipelagu  Małych Antyli objęte są programem zrównoważonego rozwoju. Zgodnie z nim mają być wolne od emisji dwutlenku węgla do 2020 r.  Nazwa Aruba wyciąga zawsze jednak z szufladki mojej pamięci niczym z albumu kilka kadrów. Pierwszy to ten, gdy samolot, którym na tę wyspę leciałam wraz z wycieczką z biura Rainbow Tours (program udany, pilotka już mniej). Widok Karaibów zza chmur skojarzył mi się niemal z rajem. Jednak, gdy maszyna zniżała się do lądowania, przeżyłam coś w rodzaju rozczarowania, gdyż wyspę spowijał szaro-bury kokon mgły. Kolejne zaskoczenie - gdy już przebijaliśmy się autokarem przez ciasne uliczki stolicy, Oranjestadu, które okalały bajecznie kolorowe, nierzadko kiczowate domki będące w części podróbkami oryginalnej zabudowy kolonialnej. Bo położona tylko 24 km od wybrzeży Wenezueli, malutka (32x10 km) Aruba sama jest sobie sterem - blisko 30 lat temu oddzieliła się od Antyli Holenderskich, uzyskując Status Aparte. Ma więc własny system prawny, edukacji oraz walutę, zaś gubernator Królestwa Holandii, z którym jest stowarzyszona, zajmuje się kwestiami obronności i polityki zagranicznej.

Przybijające do wybrzeży Aruby wycieczkowce cumują przy wspomnianej, kolonialnej części wybrzeża - z dala od nowoczesnych wieżowców-mrowiskowców, wzniesionych przez światowe sieci hotelarskie, tak, aby nie zanieczyścić iście pocztówkowych, złotych, szerokich plaż (nota bene takie szerokie plaże są na Karaibach rzadkością - palmę pierwszeństwa dzierży w tym zakresie bodaj Dominikana).

Aby nie "skazić" raju, ale tego stworzonego przez człowieka, jaki w tak udany sposób wyśmiewa bardzo udana (choć nienowa) reklama  Lavazzy: https://www.youtube.com/watch?v=XzadBByqiOE Taki raj komercyjny, w rzeczywistości z odpicowaną fasadą i brudem oraz ubóstwem od kuchni. Czy obecne programy ekologiczne pomogą tę kuchnię uporządkować? Więcej na temat mojej podróży po Karaibach w zakładce Podróże małe i duże.