Słoń dźwigający na grzbiecie kolumnę pokrytą hieroglifami - będąc w Rzymie dokładnie przyjrzyjcie się temu pomnikowi na tyłach Panteonu. Zwierzę wydaje się oddane idealnie dłutem Giovanniego Lorenza Berniniego - tego samego, który kierował budową Bazyliki św. Piotra, tworząc dla niej słynny Baldachim i tron oraz kolumnadę obejmującą Plac św. Piotra. Mamy wrażenie, że ogromne uszy zaraz się poruszą, podobnie jak trąba skierowana w stronę niby-siodła. Ale wciąż nie widzicie najważniejszego? Dlaczego ogonek słonia bezwstydnie odsłania siedzenie i w którą stronę jest ono skierowane? A to ci historia, którą koniecznie muszę opowiedzieć.
W 1665 r. w ogrodzie klasztoru Dominikanów sąsiadującym z należącym zresztą do tego zgromadzenia do dziś, średniowieczną Bazyliką Santa Maria sopra Minerva znaleziono niewielki, bo pięciometrowy obelisk. Był jednym z wielu, jakie zdobiły przed wiekami istniejące tu Iseum, znacznych rozmiarów miejsce kultu poświęcone importowanym z Egiptu bóstwom, Izydzie - bogini płodności i rodziny oraz jej towarzyszowi, Serapisowi.
Zajmujący wówczas tron papieski Aleksander VII zdecydował, że obelisk stanie przed kościołem z Minerwą w nazwie. Na stworzenie odpowiedniej bazy trzymającej kolumnę rozpisano konkurs. W artystycznych środowiskach Rzymu zawrzało od emocji. Do rywalizacji włączył się też ksiądz z tutejszego zgromadzenia, dominikanin Domenico Paglia czyli Dominik Słoma. Zaproponował, aby obelisk postawić na sześciu kamiennych pagórkach, jakie figurują w herbie rodu Chigi, do którego należał papież. Na każdym rogu miał warować pies - odwołanie do nazwy zakonu: Domini canes, czyli 'psy Pańskie". Aleksander jednak projekt o dziwo odrzucił - nie chciał autopromocji, a ponadczasowego symbolu Boskiej Mądrości. Zaproszono więc do współpracy uznanego już Berniniego, a ten sprytnie nawiązał do bardzo poczytnej wówczas powiastki Francesca Colonny "Hypnerotomachia Poliphyli". Sprytnie, bo to dziełko posiadał w swojej biblioteczce sam papież-erudyta. Bernini zaczerpnął projekt z jednej z ilustracji do książki, pokazującej słonia z obeliskiem na grzbiecie.


Tym razem papież przychylnie odniósł się do projektu i wtedy zawistny Ojciec Paglia ruszył z ofensywą. - Żaden ciężki obiekt nie może się wznosić nad pustą przestrzenią, gdyż nie będzie to konstrukcja trwała! - wypalił. Celnie. Papież się przestraszył i kazał Berniniemu dodać do rzeźby "wzmocnienie" w postaci klocka pod brzuchem słonia. Na nic tłumaczenia Berniniego, który przecież już w swojej Fontannie Czterech Rzek na Placu Navona udowodnił, że jest to możliwe. Bernini był zrozpaczony. Aby jakoś zamaskować ewidentnie pobrzydzające całość rozwiązanie dodał słoniowi bogate siodło. Wszystko na nic. Prześmiewczy Rzymianie zaraz obdarzyli rzeźbę niepochlebnym przydomkiem "Świnki Minerwy" - Porcino di Minerva, która do naszych czasów uległa modyfikacji językowej do przyjemniejszej wersji "Kurczaczka Minerwy: - Pulcino di Minerva. Bernini jednak nie odpuścił Dominikaninowi - stąd rzeźba słonia ma odsłonięty zadek, z ogonkiem zdecydowanie z boku. To pokazuje, jak głęboko "w tyle" Bernini miał mieszkającego przecież w tym klasztorze Dominikanina - "mąciciela". Ten dosadny gest przywołuje mi na myśl jakże porywczych neapolitańczyków nie bez przyczyny - Gianlorenzo urodził się pod Wezuwiuszem.

Przy okazji warto wyjaśnić skąd sama Minerwa, starorzymska bogini mądrości, nauki u sztuki w nazwie chrześcijańskiej świątyni? I dlaczego jest to kościół Najświętszej Maryi Panny ponad Minerwą. Wyjaśnienie jest proste - miał powstać na gruzach dawnej świątyni córki Jowisza i Junony, choć ostatnie badania wskazują, że ta świątynia znajdowała się jednak nieco dalej, pod dzisiejszym kościołem św. Marty.

Minerveo to jeden z moich ulubionych, rzymskich pomników. "Wpadłam" na niego w zeszłym tygodniu, dosłownie biegnąc z grupą przez barokową część Wiecznego Miasta, bo jak zwykle plan marszruty jaki zażyczył sobie Klient okazał się karkołomny. Dlaczego jednego dnia ludzie chcą zobaczyć CAŁY RZYM, a potem płaczą, że to tak dużo??? Jedna z pań nawet pytała zdziwiona:
Dlaczego nie objedziemy miasta autokarem "wsiądź i wysiądź"? W ten sposób zaliczylibyśmy w godzinę cały Rzym.

Wczoraj odbył się mój wieczór autorski w eleganckich salonach Włoskiego Instytutu Kultury w Warszawie. Prowadziła wybitna dziennikarka i pisarka, Krystyna Romanowska, włoskie przeboje na flecie poprzecznym zagrał Paweł Betley, a słowo wstępne wygłosił oraz wskazał swoje ulubione miejsca w Wiecznym Mieście sam Pan Dyrektor Instytutu Włoskiego w Warszawie, Roberto Cincotta.

Leje. Przynajmniej w Warszawie. I nie chce się wychylić nosa z domu. Tym chętniej przenoszę się do ukochanego Rzymu. Na razie tylko myślami, ale wkrótce może uda mi się tam dotrzeć fizycznie.
Uwielbiam chodzić po tym mieście na piechotę. Prawie nie korzystam z metra - jest brudne, obskurne, acz, czego nie da się powiedzieć o Warszawie, dowozi właściwie wszędzie, gdzie sobie zażyczymy. A w każdym razie do zabytków, jakich nad Tybrem niemało. Dla tych wszystkich, którzy właśnie startują do Rzymu przede mną, przygotowałam moją ulubioną trasę, przez Awentyn. Przejdźcie nią, a nie pożałujecie:

Piramida Cestiusza (metro linii B, stacja Piramide)  to... egipska piramida -grobowiec urzędnika miejskiego z 12 r p.n.e., Gajusza Cestiusza. Zobaczycie doskonale zachowany fragment dawnych murów miejskich - Mura Aureliane, czyli Aureliańskich, wzniesionych z rozkazu cesarza Aureliana 1800 lat temu! A także starą bramę miejską Porta San Paolo.

Cimitero degli Inglesi - przypominający nieco warszawskie Powązki, ale znacznie bardziej kameralny i ukwiecony, cmentarz prostestancki, gdzie leżą Keats, Shelley i jego malutki synek, nieślubny syn Goethego.



Piazza Cavaglieri di Malta - przy tym placu znajdującym się w najwyższym punkcie wzgórza Awentyn, w bramie ogrodzonych "włości" Zakonu Kawalerów Maltańskich znajduje się najsłynniejsza dziurka od klucza, całkiem spora - można przez nią zobaczyć kopułę Bazyliki św. Piotra. Zawsze stoją tutaj kolejki. Uwaga - zdjęcie trudno zrobić smartfonem - lepiej mieć aparat fotograficzny z dobrym obiektywem!



Chiesa SS. Bonifacio e Alessio  - Kościół św. Bonifacego i Aleksego na Awentynie. Tu przez jakiś czas przebywał św. Wojciech - tak, ten sam czesko-polski święty tak związany z Gnieznem i początkami  naszej państwowości)

Basilica S. Sabina - Bazylika św. Sabiny - ta bazylika ma 15 wieków bardzo zawikłanej historii. Była kościołem, twierdzą, lazaretem, a potem znów stała się kościołem. Nastrojowa świątynia z cudownym drzewkiem pomarańczowym i wrotami z drzewa cyprysowego, starymi tak jak sam kościół i zdobionymi scenami z Biblii.

Giardini degli Aranci - Ogrody Pomarańczowe na Awentynie. Porastają je drzewka pomarańczowe o cierpkich, nie nadających się do jedzenia owoców. Idealne miejsce na piknik i podziwianie jednej z najpiekniejszych panoram Rzymu.



Roseto Comunale - Miejski Ogród Różany z 1100 gatunkami róż. Jakkolwiek otwarty jest poza sezonem wakacyjnym, bo jedynie w porze kwitnienia róż - między kwietniem a połową czerwca, można go oglądać przez ogrodzenie. Rozciąga się z niego piękny widok na Circo Massimo i Palatyn.



Circo Massimo - dziś praktyczni gołe pole, na którym chętnie występują najbardziej znane zespoły świata. W starożytności ogromny cyrk, na którym odbywały się gonitwy rydwanów.



Z tego punktu można obrać dwie drogi: przez Palatyn do Koloseum, Forum Romanum i Forów Cesarskich do Kapitolu lub przez Tyber i leżącą na nim Wyspę Tyberyjską na Zatybrze, Janikulum, a stamtąd do Watykanu.


Bardzo polecam moje wcześniejsze posty, gdzie znajdziecie znacznie więcej na temat wspomnianych miejsc.
Polecam też moje książki: "Włochy jakich nie znacie", gdzie zawarłam kilka wskazówek na temat "alternatywnego" Rzymu oraz "Europa za pół ceny", w której znajdziecie więcej tras zwiedzania. Możecie je kupić u mnie :) Kontakt przez FB lub a.klossowska@wp.pl

Na piechotę, samochodami, autokarami, a od niedawna na seagwayach - turyści zwiedzający Rzym pokonują awentyńskie wzgórze, aby spojrzeć na kopułę Bazyliki św. Piotra przez... dziurkę od klucza. Musi to być klucz niemały, bo i dziurka spora, a znajduje się ona w bramie siedziby władz Zakonu Maltańskiego. Za nią kryje się pałac, jaki na zasadzie eksterytorialności dzierży Zakon od roku 1798, kiedy to Napoleon Bonaparte wypędził go z Malty. Jednak najbardziej ciekawski z ciekawych ani rąbka pałacu nie dotrzeże, a jedynie rząd pini, zaś w dali, za nieustającą, delikatną mgiełką - kopuła Brunelleschiego. Naturalnie do tej najsłynniejszej w Wiecznym Mieście dziurki ustawiają się kolejki i każdy chce zrobić zdjęcie. I tu nagle się okazuje, że super modne teraz, złote Iphony 6 zawodzą. Dziurka wymaga obiektywu, cierpliwości i czasu, którego nie ma, bo za plecami tłumek przestępuje z nogi na nogę i sapie, dyszy oraz stęka, zwłaszcza w upale. Uzbrojona w mojego kieszonkowego Canona SX280 przymierzyłam się do owej dziurki z małą wiarą we własne siły, zwłaszcza, że słońce w ubiegły poniedziałek, kiedy bawiłam w Rzymie, piekło niemiłosiernie. A jednak. Udało się! Z miną tryumfatorki odchodziłam od bramy wśród zachwytów, bo rzeczywiście to zdjęcie zrobić jest niełatwo. A przecież kilkaset metrów dalej, z Ogrodu Pomarańczowego widać, bez żadnych przeszkód zarówno Bazylikę św. Piotra,

Homogenizacja kultury. Ten termin, zaczerpnięty z prac Antoniny Kłoskowskiej zapamiętałam z zajęć z Historii Kultury na polonistyce. I to on jako pierwszy nasunął mi się podczas ostatniego spaceru po Zatybrzu.


Zgromadzony w nim kicz ma bowiem wyjątkowo artystyczny wymiar. Są kolczyki z gwiazdami "Przeminęło z wiatrem", trampki z Beatlesami z ich ostatniej, wspólnej płyty "Abbey Road",


ale i torba ze słynnym obrazem Klimta "Pocałunek". Tuż przy wejściu dostrzegam inną torbę, tym razem z samym Papa Francesco,a raczej jego karykaturą. Nie gorszę się, bo samego papieża zapewne widok ten by rozbawił. A wizerunek papy jest dobrotliwy, jak On sam. Jednak bez wątpienia to dowód jak wszystko jest na sprzedaż, znacznie bardziej niż w tym filmie Andrzeja Wajdy z 1968 r., który niedawno przypomniała nasza telewizja - nota bene obraz bardzo mnie rozczarował. Tak, teraz można sprzedać wszystko i wszystkie chwyty są przy tym dozwolone. Byleby "poszło".
Pod koniec dnia, już w innym punkcie Rzymu, mijałam Museo Centrale del Risorgimento i tu już stanęłam jak wryta. Bo jak się ma Zjednoczenie Włoch do Barbie, której wystawę ta placówka właśnie oferuje. Czy chodzi o to, że przy okazji "sprzeda" się kultura wyższa w postaci Muchy (nie mylić z serioalową aktorką o tym nazwisku)?