Kocham Lukkę i jest to miłość od pierwszego wejrzenia. Może dlatego, że jest taka nieoczywista, że wymaga od turysty więcej, gdyż nie posiada spektakularnych zabytków "podanych na tacy", jak chociażby kompleks z Krzywą Wieżą na Placu Cudów w Pizie. Lukka wkrada się do serca niespiesznie, z każdym zaułkiem. Trzeba zadrzeć głowę, aby zobaczyć dęby tkwiące niczym dumny pióropusz na szczycie Torre Guinigi. Dziewicza rzeźba Ilarii del Carretto schowana jest w bocznej kaplicy Bazyliki św. Marcina, a Placu Amfiteatru, póki się na nim nie stanie nie widać zza zwartego muru kamieniczek. Co więcej, ich fasady z kolei też wyrastają z antycznego amfiteatru, ale umyka to przybyszom... Fascynują mnie doskonale przepotężne mury otaczające historyczną część Lukki. Przepotężne, wysokie na 12 m, grube na 30 m u podstawy. Renesansowy olbrzym najeżony bastionami, który samym wyglądem miał miał odstraszyć wrogie wojska Wielkiego Księstwa Toskanii, a nigdy nie sprawdził się w boju. Doskonale natomiast służy jako... park miejski okalający 4,5- km pętlą fortyfikacji stare miasto. Koniecznie trzeba wspiąć się na jego szeroką koronę obsadzoną szpalerem strzelistych dębów, platanów, lip dających cień spacerowiczom i cyklistom. W dole, zwinięta niczym kłębek wełny tkwi historyczna Lukka z wąskimi, przejezdnymi tylko dla „szczupłych pojazdów”, uliczkami, gdzie rzadko dochodzi światło odnajdujące się na placach. Żadnych autobusów, tramwajów, co za fenomen... Jeśli chcecie ulec czarowi tego toskańskiego miasta - przeczytajcie mój artykuł w National Geographic Traveler Polska: https://www.national-geographic.pl/traveler/kierunki/lukka-to-rodzinne-miasto-pucciniego-jest-elegancka-i-wysmakowana/

To już pojutrze. Spotykamy się na wystawnej kolacji w historycznej stolicy Polski. O czym Wam opowiem? O tym, jak kochają i kochali Włosi - wczoraj i dziś. Skonfrontuję stereotypy z "realem". Pokażę, na ile amoroso są Włosi, a w jakim stopniu Włoszki. Odwiedzimy też dzięki moim zdjęciom kilka miejsc kojarzących się z miłością. I nie tylko będzie to Werona z domem Julii oraz słynnym balkonem, który w rzeczywistości jest dolepionym do fasady... sarkofagiem! Zresztą wszystko to tylko literacka fikcja :) Poznacie wzruszającą, również owianą legendą historię tej pięknej damy śpiącej snem wiecznym w toskańskiej Lukce: A także miłośne starania o serce wybranki pewnego listonosza na wyspie Procida, która w ubiegłym roku dzielnie dzierżyła tytuł Stolicą Włoskiej Kultury: Przeczytam Wam też fragment mojej powieści napisanej pod pseudonimem - dla chętnych możliwośc kupienia II wydania, w wersji elektronicznej i pod moim nazwiskiem: Zapraszam!

Przed niecałym miesiącem byłam w Lukce. Po raz czwarty zresztą i jeśli jest to jeszcze możliwe, bardziej zakochałam się w tym toskańskim mieście tak niesłusznie pomijanym przez polskich turystów, bo rzadko obecnym w programach naszych biur podróży. Opisywałam je Wam już w odcinkach, w poprzednich postach - teraz wyliczam (prawie) wszystkie jego atrakcje. Powiedzcie sami, czy Was nie zachęciłam?

1. Mura di Lucca - doskonale zachowane do naszych czasów fortyfikacje, opasujące całe stare miasto. Mnie kojarzą się z tymi zrekonstruowanymi zrewitalizowanymi w Zamościu. Koroną murów można obejść całą dawną część Lukki. To świetne tereny spacerowe - żwirowa alejka okolona drzewami sprzyja rowerowej przejażdżce, a liczne ławeczki - kontemplacji krajobrazów. Nocą, o pełni księżyca można spotkać ducha krzyczącej damy w pędzącej, płonącej karecie, o czym pisze tutaj: http://italiannawdrodze.blogspot.com/2019/12/mury-lukki-wypocznij-w-parku-i-spotkaj.html

2. Piazza dell'Anfiteatro, czyli plac zbudowany na planie antycznego amfiteatru rzymskiego. Fragmenty dawnej konstrukcji widoczne są jeszcze widoczne w fasadach kilku domów na zewnętrznej osi. Przy okazji zwróćcie uwagę na Obraz Madonny z torebką od Gucciego, jak dowcipnie określają wizerunek Matki Boskiej Szkapleżnej miejscowe przewodniczki. Rzeczywiście, Matka Boga zdaje się trzymać w dłoni, nieco nonszalancko elegancki wyrób czołowego, włoskiego stylisty. Jednocześnie ma też bose stopy!




3. Duomo di Lucca - katedra p.w. św. Marcina z dwoma bezcennymi zabytkami: Volto Santo (krucyfiksem wg legendy wyrzeźbionym przez samego Nikodema, który utrwalił w nim prawdziwe rysy Chrystusa) oraz Monumento Funebre di Ilaria del Carretto (sarkofag zmarłej w połogu młodziutkiej żony władcy Lukki Paola Guinigi wykonany z białego marmuru - wybitny rzeźbiarz epoki Jacopo della Quercia przedstawił w nim postać młodziutkiej kobiety pogrążonej w wiecznym śnie).





4. Torre Guinigi i Torre delle Ore - choć w średniowieczu w Lukkę zdobiło aż 250 wież, które jako case-torri, ufortyfikowane domostwa miały strzec ich mieszkańców przed atakami wrogów, do dziś przetrwały tylko dwie. Jedna to dominująca nad miastem i widoczna z wielu jego punktów 45-m Wieża Guinigi z charakterystycznymi, rozłożystymi koronami wiecznie zielonych dębów korkowych rosnących na szczycie. Można ją zdobyć pokonując 230 stopni i lęk wysokości (o ile się da, bo górna część schodów biegnie po wewnętrznej ścianie wieży, a pośrodku jest wielometrowa przepaść!). Wieża Zegarowa to miejsce dla amatorów  poznawania wszelkich mechanizmów - ten z 1754 r., wykonany przez lokalnych zegarmistrzów działa do dziś i można mu się przejrzeć z bliska po pokonaniu 207 schodów.


5. Chiesa di San Frediano - w kościele p.w. św. Frygidiana, jednym z najstarszych miejsc kultu w Lukce znajduje się szklany sarkofag ze szczątkami doczesnymi św. Zyty - dziewicy, urodzonej i zmarłej w Lukce w XIII w., patronki służących (taką pracę wykonywała) i młodych kobiet. Zarówno za życia, jak i po śmierci przypisywano jej liczne cuda.

6. Chiesa di San Michele in Foro - 4-metrowej wysokości, marmurową fasadę zdobi postać patrona świątyni św. Michała Archanioła zabijającego smoka. Ponoć prawą dłoń figury zdobi diament, którego blask widoczny jest nocą, gdy kościół jest podświetlony. Ja go nie dostrzegłam, ale może jestem Tomaszem? W środku m.in. sarkofag z doczesnymi szczątkami S. Davino Armeno - nieco straszny i wspaniała, majolikowa płaskorzeźba Madonny z Dzieciątkiem Luki dell Robbia. Na niej Matka Boska sama wydaje się być jeszcze dziewczynką:





7. Domus Romana - prywatne muzeum na miejscu dawnego domu rzymskiego. Tu, pośród archeologicznych wykopalisk możecie zjeść kolację, jaką spożywali mieszkańcy Imperium 2000 lat temu! Sos miętowy na przystawkę - palce lizać! Przepis podaję tutaj:
https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=2345552342413743344#editor/target=post;postID=8857419731296250972;onPublishedMenu=allposts;onClosedMenu=allposts;postNum=5;src=postname Natomiast więcej o samym obiekcie przeczytacie tutaj:
 http://italiannawdrodze.blogspot.com/2019/12/od-nasionka-do-odkrycia-domu-sprzed.html



8. Via Fillungo i Via San Paolino to najlepsze ulice na zakupy. Lukka to bogate miasto, gdzie na witrynach wygrywa jeszcze z chińskim badziewiem prawdziwa, alta moda: ubrania z dobrej jakości materiałów i świetnie uszyte, eleganckie buty ze skóry i torebki kupimy właśnie tutaj. Historycznie obie ulice poprowadzone są dawnymi "torami" rzymskich decumano.

9. Piazza Napoleone - elegancki plac w Lukce otoczony platanami. Miejsce częstych mercato.

10. Puccini Museum - muzeum w dimu rodzinnym Giacomo Pucciniego, wybitnego włoskiego kompozytora, twórcy dziesięciu oper , w tym: Madame Buttrefly, Toski i Cygarnerii oraz Turandot. Przeczytajcie mój post poświęcony muzeum. Wstęp tylko 7 euro, zniżki dla rodzin, dzieciaki nie płacą:  http://italiannawdrodze.blogspot.com/2019/12/puccini-kocha-muzyke-szybkie-samochody.html




A co i gdzie zjeść w Lukce? Polecam "na bogato":



Polecam restaurację Gli Orti z gwiazdką Michelina - wkrótce więcej o niej napiszę i podam ceny.


Na koniec zagadka - na zdjęciu otwierającym posta lew liże mnie po głowie. Tego miejsca w Lukce celowo nie opisałam, a bardzo warto je zobaczyć. Kto zgadnie, o czym mówię?

Przy okazji polecam mój tekst o aktywnym zwiedzaniu Włoch, w tym Lukki w najnowszym numerze luksusowego magazynu o podróżach ALL INCLISIVE: https://issuu.com/allinclusive2011/docs/all_43_03-2019_issuu?fbclid=IwAR1sgrlpcpTsHKRGQ8YQal9xdH8am9G9kJoQxuzXmzQGtBdmWO9lSGj3zMw

Gdy po raz pierwszy zobaczyłam te fortyfikacje, odniosłam wrażenie, że nie mogli ich wznieść zwykli śmiertelnicy, a Cyklopy.

Choć w fachowej nomenklaturze mur cyklopowy to taki, który został zbudowany z nieobrobionych kamieni dopasowanych do siebie w miarę możliwości - a w tym przypadku renesansowa konstrukcja wymagała wcześniejszego dostosowania materiału tak, aby każda "cegiełka" idealnie stykała się z drugą, tworząc gładką powierzchnię. Imponującą rozmiarami i dzisiaj. Ponad cztery kilometry długości, 12 metrów wysokości i 30 metrów szerokości - taki pas murów obronnych otacza toskańską Lukkę.

Poddany został próbie wytrzymałości w roku 1812 i dla nas pamiętnym ze względu na zawiedzione klęską Napoleona pod Waterloo nadzieje na niepodległość. Tyle, że nie szturmowali go nieprzyjaciele, a rzeka Serchio, która obficie wystąpiła z brzegów i dał zwycięski odpór żywiołowi. Dziś stanowi jedną z atrakcji turystycznych, bo Lukka jest jedynym bodaj miastem Italii, którą taki mur otacza, w dodatku nietknięty zębem czasu. Zdobi go 11 bastionów, a sześć bram prowadzi do historycznego centrum, czyli jakbyśmy to określili, na starówkę. Krążące po niej grupy turystów jako bodaj pierwszy cel obierają sobie Piazza dell'Anfiteatro, elipsoidalny plac zbudowany na ruinach czy też raczej fundamentach starożytnego cyrku - stąd jego nazwa.

Wystarczy zamknąć oczy, a mamy wrażenie, iż panujący zgiełk płynie z nieistniejących już trybun, jakich miejsce zajęły kolorowe, renesansowe kamieniczki. Tymczasem to tylko zachwalający swoje "mydło i powidło" sprzedawcy z mercatino, bazarku rozlokowującego się w tak wiekowym otoczeniu, o którego początki toczą się dotąd spory między naukowcami. Lingwista Augusto Mancini uważa bowiem, że toponim Lukka pochodzi od celtycko-liguryjskiego 'luk', oznaczającego mokradło. Z kolei inni przypisują początki miasta genialnym Etruskom. Z pewnością natomiast w 180 r p.n.e. Lukka była już kolonią rzymską i właśnie w niej w 56 r n.e.  Gajusz Juliusz Cezar, Gnejusz Pompejusz i Krassus odnowili swój triumwirat zawarty cztery lata wcześniej i znany dziś jako I Triumwirat. Został zawiązany w myśl zasady: "odtąd nie stanie się w Republice nic, co nie podobałoby się któremukolwiek z trzech". Najważniejszym postanowieniem triumwirów było doprowadzenie do wyboru Juliusza Cezara na konsula w 59 r n.e., a następnie nadanie mu namiestnictwa Galii na pięć lat. Jak widać więc, Lukka była znaczącym ośrodkiem, a lud tu mieszkający również domagał się panem et circenses.

Ilekroć odwiedzam Lukkę, to zaraz biegnę do romańskiej katedry Chiesa di San Martino. Zresztą podobno niedokończonej, ale i tak koronkowa robota artysty Guidetta da Como, inspirowana po części katedrą w Pizie - tą z Placu Cudów, gdzie stoi słynna Krzywa Wieża - zachwyca.

Wnętrze świątyni kryje dwa dzieła zupełnie niebanalne. Jedno to trzymetrowy krucyfiks, słynący potwierdzonymi przez Kościół cudami. Zgodnie z legendą, figurę Chrystusa miał wyrzeźbić w Palestynie jego uczeń, Nikodem - potem jeden z pierwszych strażników Świętego Graala. Co ciekawe, twarz boskiego syna zdobi nie tylko broda, ale i sumiaste, podkręcone wąsy! Śpi też w katedrze snem wiecznym Ilaria del Carretto, której historia miłosna mogłaby stać się kanwą niejednego romansu.

I to w jej towarzystwie będę obchodzić moją kolejną osiemnastkę, gdyż do Toskanii wybieram się już za niecałe trzy tygodnie.

Planuję tym razem prawie 10-dniowy objazd. Tymczasem zaś odsyłam do historii Ilarii, którą opisałam zarówno na blogu jak i w ostatnim numerze magazynu Świat Podróże Kultura, dostępnym na pokładzie linii autokarowej Polonus. Więcej informacji o mieście i zakwaterowaniu na stronie: www.luccatourist.it (zdjęcia: dzięki uprzejmości www.turismo.provincia.lucca.it)

 
„Lukka nie ma dzisiaj dobrej prasy w przewodnikach i książkach turystycznych” - zauważył już  Jarosław Iwaszkiewicz w swoich „Podróżach do Włoch”. I dodał: „-Szkice Heinego powinny wystarczyć do ustalenia sławy tego miasta”. Jak widać, nie wystarczyły. Lukka pozostaje nadal w cieniu pizańskiego Piazza dei Miracoli, Placu Cudów z bynajmniej nieprzereklamowaną Torre Pendente czyli Krzywą Wieżą oraz Katedrą-Duomo, utrwaloną w pierwszych kadrach filmu „Good morning Babilonia”. A już z pewnością „kasuje” ją na wstępie pyszniąca się swoimi skarbami Florencja. Tymczasem gdy przekroczyłam granice Lukki, urzekła mnie jej niezwykła atmosfera – gdzieś w powietrzu wisiały strofy Gabriele D’Annunzia o Miastach ciszy.

W tym naturalnie o Białej Lilii, Ilarii del Carretto, pochowanej w Chiesa di San Martino- kościele św. Marcina. Jej dzieje przypominają poniekąd inną historie miłosną, która wydarzyła się tysiące kilometrów stąd, w Indiach. Ale po kolei. Pan Lukki Paolo Guinigi, władający miastem przez pierwsze trzy dziesięciolecia XV wieku słynął jako obyty w świecie – przebywał kolejno w Londynie i Flandrii – kolekcjoner sztuki, zwłaszcza arrasów i damasceńskiej stali oraz kobiet. Do czasu, gdy w progu jego pałacu nie pojawiła się młodziutka Ilaria del Carretto, potomkini markizów Savony. Paolo, już wcześniej raz żonaty, stracił dla ślicznej dziewczyny głowę od pierwszego wejrzenia i ochoczo ją poślubił. Zwłaszcza, że sam pochodził nie z tak dobrej rodziny jak Ilaria. Ich pożycie układało się szczęśliwie. W rok po zawarciu związku małżeńskiego Ilaria wydała na świat syna Ladislao, Władysława, w następnym nosiła już pod sercem córeczkę. Niestety, zbyt szybka druga ciąża przyniosła nieoczekiwane komplikacje i jakkolwiek córeczka, której pośmiertnie dano imię Ilaria, przeżyła, matka już niestety nie. Oszalały z bólu Paolo zamówił pośmiertny pomnik nagrobny u samego największego mistrza epoki, Jacopo della Quercia. Wyrzeźbił on z białego, karraryjskiego marmuru prawdziwe arcydzieło uważane za największe osiągnięcie sztuki funeralnej tamtych czasów. Postać Ilarii w powłóczystej szacie wydaje się bowiem pogrążona w śnie: delikatnie uchylone wargi, oczy przykryte powiekami, sprawiające wrażenie, że za chwile się otworzą. Zwłaszcza, że u stóp pani czuwa – gotowy do zabawy - wierny piesek. Sarkofag został ozdobiony po raz pierwszy motywem putti, aniołków tak potem popularnym w renesansie. Marmurowa Ilaria przetrwała szczęśliwie sześć stuleci, a we współczesności dorobiła się nawet własnej strony internetowej.
Podobnie jak indyjski Tadź Mahal w Agrze, który przecież Szachdżahan z dynastii Wielkich Mogołów wzniósł dla przedwcześnie zmarłej żony, Mumtaz Mahal. Ona też, podobnie jak Ilaria nie przetrzymała trudów porodu, tyle, że tym razem… czternastego z rzędu. (Zdjęcia: Visit Tuscany).