Przez stulecia Rawenna przyciągała podróżników przede wszystkim bizantyjskimi mozaikami i zabytkami wpisanymi na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W 2026 roku włoskie miasto chce opowiedzieć także inną historię – o związku z Adriatykiem, który od wieków kształtuje jego rozwój, krajobraz i tożsamość. Uhonorowana tytułem Włoskiej Stolicy Morza 2026 to nie tylko skarbnica sztuki i historii, lecz także 35 kilometrów wybrzeża, dziewięć nadmorskich miejscowości, lasy piniowe, laguny, obszary Parku Delty Padu, port oraz dzielnica Darsena – przestrzenie, w których spotykają się kultura, przyroda, badania naukowe, gospodarka morska i współczesny styl życia. Morze jest tu postrzegane nie jako granica, lecz jako żywy ekosystem łączący ludzi, krajobraz, tradycje i innowacje.
Program przygotowany z okazji tego wyróżnienia obejmuje wydarzenia kulturalne, inicjatywy edukacyjne oraz projekty poświęcone ochronie bioróżnorodności, dostępności terenów nadmorskich i rozwojowi tzw. błękitnej gospodarki. Jednym z najważniejszych wydarzeń roku będzie otwarcie, 18 września, nowego terminalu wycieczkowców w Porto Corsini – nadmorskiej bramy Rawenny na Adriatyk. Inwestycja wpisuje się w szerszy proces odnowy nadbrzeżnych przestrzeni i ma stać się symbolem współczesnego oblicza miasta. Nowy terminal o powierzchni 10 tys. m² będzie pierwszym we Włoszech obiektem tego typu certyfikowanym w standardzie LEED Gold, potwierdzającym zastosowanie rozwiązań sprzyjających efektywności energetycznej i zrównoważonemu zarządzaniu zasobami. Dwukondygnacyjna infrastruktura będzie mogła jednocześnie obsługiwać dwa statki pasażerskie, wzmacniając pozycję Rawenny na mapie śródziemnomorskich portów wycieczkowych. Rozwój portu ma iść w parze z dalszą rewitalizacją przestrzeni publicznych oraz integracją funkcji turystycznych z naturalnym krajobrazem wybrzeża.
Morski charakter miasta odnajduje odzwierciedlenie również w bogatym programie wydarzeń kulturalnych. Latem wybrzeże rozbrzmiewa muzyką za sprawą festiwalu Spiagge Soul, który od 23 do 26 lipca zamienia plaże i nadmorskie miejscowości Rawenny w sceny koncertowe pod gołym niebem. W programie znalazły się 32 bezpłatne koncerty organizowane tuż przy Adriatyku, tworzące wyjątkową atmosferę spotkania muzyki z nadmorskim pejzażem.
We wrześniu odbędzie się także Kelamàna Festival – dwudniowe wydarzenie poświęcone dobrostanowi, sztuce i świadomemu stylowi życia. Program łączy muzykę, jogę, praktyki uważności i działania promujące kontakt z naturą, proponując bardziej refleksyjne doświadczenie wybrzeża Adriatyku.
Jesienne wydarzenia wpisują się również w coraz popularniejszy trend odkrywania wybrzeża Adriatyku poza szczytem sezonu. Dzięki nowym bezpośrednim lotom do Rimini, zarówno z Warszawy, jak i z Wrocławia, Katowic oraz Krakowa, można bardzo łatwo dotrzeć nad morze aż do końca października.
W 2026 roku Rawenna zachęca, by wyjść poza szlak must see i odkryć jej drugie oblicze – miasto, którego historia od wieków splata się z morzem. (Źródło: Emilia Romagna Turismo, 24/7 Communication; zdjęcia: źródło: APT Servizi/ Emilia Romagna Turismo – official tourist information website)

Od dziś wchodzi w życie Card Pesaro Capitale, zniżkowa karta turystyczna pozwalająca na wejścia po atrakcyjnych cenach do muzeów w samym Pesaro oraz 50 gminach Prowincji Pesaro i Urbino. Miasto Pesaro znajduje się w środkowych Włoszech, w regionie Marche przy ujściu rzeki Foglie do Adriatyku. Od lat 70. XX jego symbolem jest Big Sphere, nowoczesna rzeźba z brązu słynnego artysty Arnalda Pomodoro (ur. 1926 r), którą mieszkańcy zwą czule "piłką", umiejscowiona pośrodku lustra wody, na Piazzale della Liberta'. Nota bene, artysta tworzący również biżuterię wykonał szereg takich sfer w sferze (Sphere within Sphere) - w większości w USA. Jedna z jej wersji znajduje się w ogrodach watykańskich i oto jest jej tegoroczne zdjęcie wykonane przeze mnie specjalnie dla Was: Pesareński, dedykowany wolności Piazza della Liberta', otoczony budynkami stylu Liberty jest ulubionym miejscem zarówno społeczności lokalnej, jak i przybyszów z dalszych stron. To tu organizowane są najczęściej wydarzenia plenerowe. Postacią najbardziej kojarzoną z miastem jest Gioacchino Rossini, który przyszedł w nim na świat w 1792 r. Twórca 39 oper, w tym najbardziej nam znanego "Cyrulika sewilskiego" patronuje w Pesaro ulicy prowadzącej do historycznej jego części, konserwatorium i pięknemu Teatro Rossini, organizującemu od ponad 35 lat ROF, jeden z najsłynniejszych festiwali operowych na świecie. Dom rodzinny kompozytora udostępniany jest zwiedzającym. Amatorów sztuki zachwycą mozaiki paleochrześcijańskie w katedrze (Duomo) i Domus di Via dell'Abbondanza, pozostałości rezydencji z czasów I Cesarstwa Rzymskiego. Miłośnicy natury powinni skierować się w stronę Monte San Bartolo, którego zbocza stromo schodzą ku piaszczystej plaży i morzu. W bujnej zieleni kryją się dwie piękne wille, XVII-w. Villa Caprile, dziś siedziba Instytutu Rolniczego otoczona tarasowymi ogrodami oraz renesansowe cacko, Villa Imperiale. Monte San Bartolo wchodzi w skład parku przyrodniczego noszącego imię tego wzniesienia, a przecina go pełna serpentyn i obłędnych widoków droga panoramiczna. Pesaro to też kurort dla amatorów kąpieli słonecznych i żeglarstwa: Wieczorem kusi nastrojowym oświetleniem, możliwością nadmorskich spacerów i mnogością restauracji oraz barow na każdą kieszeń. Z okazji przyznanego tytułu Włoskiej Stolicy Kultury, Pesaro oferuje przez cały bieżacy rok szereg atrakcji pod hasłem "Natura kultury" https://pesaro2024.it/ https://www.facebook.com/pesaro2024 https://www.instagram.com/pesaro2024/ Card Pesaro Capitale jest ważna rok i wyposażona w kod QR. Jej koszt to 12 euro i 7 euro zniżkowa. Za darmo otrzymują ja odoby do 18 roku życia, osoby niepełnosprawne, opiekunowie i dziennikarze posiadający ważną legitymacje prasową. Kartę można nabyć fizycznie w muzeach miejskich, Musei Civici oraz Casa Rossini, domu rodzinnym Rossiniego. Jest też naturalnie możliwość zaopatrzenia się w nią on-line: https://pesaro2024.it/card/ A to filmik na you tube prezentujący różnorodność programu kulturalnego oferowanego przez Pesaro w bieżącym roku https://www.youtube.com/watch?v=SS7LOCZ_VjM (Zdj. Press Kit Area Stampa pesaro2024.it, zdj. Teatro Rossini Amati Bacciardi, port - Eugenio Mazzone)

To region dla samotnych marzycieli i zakochanych par, pełen nastrojowych zakątków, gdzie same nazwy wywołują przyspieszone bicie serca, a pośrodku wyrasta stolica regionu, dumna Genua pamiętająca o swoim najsławniejszym z synów, Krzysztofie Kolumbie. Wiele osób utożsamia Ligurię z Włoską Riwierą myśląc o słynnych szerokich, pokrytych złotym piaskiem plażach Wybrzeża Kwiatów, Riviera dei Fiori na zachód od Genui - słynnego z festiwalu piosenki i ruletki San Remo, Imperia z największym kościołem w regionie – Bazyliką św. Maurycego czy Alassio z „mureczkiem”, muretto zdobionym płytkami z autografami sławnych ludzi pomysłu Ernesta Hemingwaya. Tymczasem Liguria to nazwa regionu położonego między włoską Toskanią a francuską Prowansją o powierzchni 5416 km², liczącego 1,7 miliona mieszkańców. Od południa oblewa ją Morze Liguryjskie, od północy graniczy z Piemontem, a od wschodu z Emilią-Romanią. Samo wybrzeże dzieli się na część zachodnią przypominającą kształtem bumerang – od Genui w kierunku Ventimiglia, miasteczka na granicy z Francją i na wschodnią – od Genui w stronę Toskanii, gdzie piaszczystych plaż jest niewiele, ale to właśnie te skaliste wybrzeża upodobali sobie poeci romantyczni z Byronem i Shelleyem na czele. Warto wybrać się ich tropem… Wiecej w moim artykule zamieszczonym w najnowszym numerze magazynu "ALL INCLUSIVE" - do przeczytania tutaj: https://www.all-inclusive.com.pl/najnowszy-numer/

Kochani - już za chwileczkę, już za momencik Carnevale di Viareggio - Karnawał w Viareggio we włoskim regionie Toskania ruszy pełną parą. Kiedy konkretnie? Od 1 do 25 lutego 2020 r., czyli od najbliższej soboty. Gwoli ścisłości - nie przypomina tego eleganckiego w Wenecji. Może bliżej troszeczkę mu do Karnawału w Rio de Janeiro, bo tu też mamy poruszające się na kołach platformy, a każdej towarzyszy inna grupa wywijająca w takt muzyki. Na tym jednak podobieństwa się kończą.
W Viareggio nie mamy bowiem naturalnie szkół samby, a na platformach przedstawione są gigantyczne figury alegoryczne wykonane z papier mache': politycy włoscy i światowego formatu, VIP-y ze świata filmu i ogólnie pojętej kultury. Oczywiście takie parady nie mają miejsca codziennie. W tym roku odbędą się sześć razy: w sobotę 1, w niedzielę 9, w sobotę 15, w czwartek 20, w niedzielę 23 i we wtorek 25 lutego.


Po raz pierwszy w historii karnawału w Viareggio jeden z pochodów odbędzie się w Tłusty Czwartek, a całość zamknie Tłusty Wtorek. Wtedy specjalne jury ocenia wszystkie figury alegoryczne i wyłania zwycięzców oraz odbywa się pokaz pirotechniczny.


W tym roku przypada już 147. edycja tego wydarzenia folklorystycznego, które odbyło się po raz pierwszy w 1873 r.! Mimo Grande Guerra, Wielkiej Wojny, która dla Włochów była chyba większym przeżyciem niż kolejny konflikt światowy, Karnawał odbywał się nieprzerwanie dalej. W 1921 r. zyskał własny hymn "Kielich szampana" oraz własne pismo "Viareggio w masce", które wydawane jest na tę okazję do tej pory. Dwa lata później ruszyły pierwsze wozy-platformy, a w 1925 r. pojawiły się figury z papier-mache'. W 1930 r. natomiast malarz i grafik-futurysta Uberto Bonetti stworzył postać Burlamaccho - to przebieraniec-symbol Karnawału w Viareggio.


 Po II wojnie światowej karnawał powrócił w 1946 r. W 2001 r. powstała Karnawałowa Cytadela - niesamowity kompleks architektoniczny wokół elipsoidalnego placu, który latem jest sceną dla rozmaitych wydarzeń kulturalnych. Plac otacza 16 hangarów-laboratoriów, gdzie powstają gigantyczne platformy wraz z figurami alegorycznymi. Są tu też dwa muzea: jedno opowiadające historię karnawału w Viareggio, zaś drugie gromadzące dzieła sztuki współczesnej inspirowane tym wydarzeniem.

O moich wrażeniach z Karnawału w Viareggio sprzed kilku lat przeczytacie tutaj:
http://italiannawdrodze.blogspot.com/2014/03/toskania-zaczynam-od-dobrej-zabawy.html

Program tegorocznego Karnawału znajdziecie pod tym linkiem (tylko po włosku):
https://viareggio.ilcarnevale.com/programma-eventi/corsi-mascherati/

Ceny biletów - zbiorczy na 6 parad: 35-40 euro, wejście na jedną - 20 euro. Są też liczne zniżki (niestety informacja jedynie po włosku):
https://viareggio.ilcarnevale.com/biglietteria-contatti

Poza tym można nabyć taniej bilety on-line (17 euro pojedyncze wejście):
https://carnevaleviareggio.vivaticket.it/ita?qubsq=ad02caef-eebc-4a89-8ee1-e48840bb0efc&qubsp=4b69f5e9-909c-4f48-b990-fe904a96c7aa&qubsts=1580227014&qubsc=bestunion&qubse=vivaticketserver&qubsrt=Safetynet&qubsh=7bc5045c7bb8b37a6aa5a739ef8cdc3d

(zdjęcie Burlamacco - thistuscanlife.com)

Podczas mojego bardzo forsownego objazdu po włoskim bucie niewiele miałam chwil odpoczynku, jak ten półgodzinny zaledwie spacer plażą w Terracinie o zachodzie słońca. Ten niewielki kurort w regionie Lacjum z dominacją betonowych hoteli  dzieli od Rzymu zaledwie 56 km antyczną Via Appia. Mimo to, że dziś biegnie nią nitka autostrady, do Wiecznego Miasta jedzie się blisko dwie godziny! Odczułam to szczególnie dotkliwie, gdy dwukrotnie tego samego dnia musiałam wraz z grupą pokonać wspomniany dystans. Dlatego spacer brzegiem morza Tyrreńskiego z widokiem na Monte Sant'Angelo okazał się szczególnie ożywczy. W pobliskich ogródkach, okalających prywatne wille nie dostrzegłam ani jednego krzewu opuncji czy jak też bywa nazywana figi kaktusowej - opisywanej tak malowniczo przez Goethego, który podczas swoich włoskich wojaży smakował ją właśnie w Terracinie, wówczas zalanej słońcem. Mój wieczór natomiast był chłodny, zapłakany deszczem - jakby to był listopad, a nie schyłek kwietnia. Zmiany klimatyczne najwyraźniej dopadły i słoneczną zazwyczaj o tej porze Italię.

Moja marcowa wyprawa do Toskanii ma i sentymentalną nutę. Udało mi się bowiem, bawiąc na festiwalu w Viareggio, znaleźć hotel, w którym wczesne lato 1937 roku spędzali moi Dziadkowie. Zgodnie z rodzinną tradycją to właśnie w Grand Hotel Royal, zbudowanym w stylu liberty, a dziś należącym do Best Western, miała zostać poczęta moja Mama.



Ponieważ czasem dysponowałam wręcz znikomym, jedynie zajrzałam do środka, a mimo to udało mi się poznać jednego ze współwłaścicieli, który, po usłyszeniu tej historii zaraz zaprowadził mnie do ściany pełnej starych zdjęć i wskazując na jedno z nich poinformował, że tuż przed II wojną światową właścicielem obiektu był z kolei jego Dziadek.


Oboje nie kryliśmy wzruszenia, ponieważ zdaliśmy sobie sprawę, że nasze rodziny się znały. Na tym nie koniec, bo jeszcze zdążyłam wylądować na kanapie z przemiłą parą jakby żywcem wyjętą z karnawału z Wenecji...

To się zdarzyło w zupełnie innym wymiarze, a może w innym życiu, bo w 1989 roku, kiedy przyjechałam po raz pierwszy sama do Włoch. Naturalnie najpierw musiałam wydobyć z odpowiednich urzędów paszport, załatwić wizę – wówczas konieczne było zaproszenie. Trafiłam do Viareggio, o którym wiedziałam tyle, że jest znaną miejscowością plażową w Toskanii. Nie wiedziałam, że zamieszkują ją „the bold and the beautiful”. Eleganckie domy-rezydencje okolone wysokimi parkanami, luksusowe samochody niczym krążowniki „cumujące” na podjazdach i panie w drogich futrach z miniaturkowymi pieskami o wymanikiurowanych pazurkach (nie miałam wówczas pojęcia, że mogą istnieć zakłady fryzjerskie dla czworonogów!) – Viareggio sprawiło, że poczułam się jeszcze biedniejsza i bardziej zakompleksiona. Pracowałam jako baby – sitter i wszystko zapowiadało się jak najlepiej: piękny pokój z widokiem na ogród-park oraz przydomowy, odkryty basen, grzeczny podopieczny i pan domu, który zaraz wypłacił mi należność z góry za pierwszy tydzień. Kwota wydała mi się obłędna. Ściskając ją czujnie w garści obeszłam butiki w mini centrum: Benetton, Gucci, Braemar – z zachwytem wlepiałam wzrok w czerwoną, szkocką spódnicę na wystawie, bo takiej wysokogatunkowej wełny jeszcze nie widziały oczy moje. Przy prezentowanych artykułach cen nie było – zachodziłam w głowę, co to oznaczało. Nie miałam jednak śmiałości wejść i zapytać. Z otwartych drzwi płynął subtelny zapach perfum, a cały wystrój sklepików wydawał się tak wyszukany. Ranki miałam wolne, więc zazwyczaj szłam na plażę – w marcu słońce Południa przypiekało tak solidnie, że siedziałam na piasku tylko w lekkim sweterku. Szum fal niemal mnie usypiał. Cisza i spokój. Do czasu. Pewnego dnia bowiem powiew wiatru przyniósł odgłosy piszczałek i werbli, które z każdą minutą intensywniały. Zaciekawiona, wrzuciłam książki do nauki włoskiego do torby i pobiegłam w stronę wyraźnego już teraz hałasu.

Wypadając zza rogu niemal nie skończyłam pod toczącą się środkiem deptaka platformą. Kołysały się na niej barwne postacie z papier mache, a napisy, które rozumiałam, uświadomiły mi, że chodzi o jakiś lokalnych polityków. Na kolejnych wozach dostrzegłam natomiast znajome mi już lica ówczesnego premiera i prezydenta, też powykrzywiane prześmiewczymi grymasami. Za nimi szły postacie disneyowskie i z innych kreskówek. Barwny, roztańczony korowód przebierańców, któremu towarzyszyła głośna, dyskotekowa muzyka. Patrzyłam na ten spektakl ze zdumieniem, coraz bardziej oczarowana, choć przecież ocierał się o kicz. Jakiś młody człowiek wyciągnął do mnie rękę w zapraszającym geście, abym dołączyła do zabawy. Dałam się ponieść emocjom balującej młodzieży i na chwilę zapomniałam, że jestem z PRL-u, który jednak zbyt szybko znów mi się przypomniał. W Viareggio spędziłam tylko trzy tygodnie, bo skończyła mi się wiza turystyczna. Mojemu pracodawcy nie udało się, choć wcześniej zapewniał, że ma odpowiednie „plecy”, załatwić mi legalnego pozwolenia na pracę, a ja nie chciałam zostać „na czarno”. Obrażony, że „porzucam” jego dziecko, nie zapłacił mi trzeciej tygodniówki – drugą zresztą też tylko częściowo. 

Mimo to Viareggio wspominam z dużą nostalgią i cieszę się, że najbliższą niedzielę znów się w nim będę bawić, tym razem na zakończeniu karnawału. Już nie jako dziewczyna z PRL-u. (Zdjęcia: Media Gallery Carnevale di Viareggio, link:http://viareggio.ilcarnevale.com/)

Lennusadam jest częścią Estońskiego Muzeum Morskiego. Mieści się w ponad stuletnich hangarach hydroplanów, w sąsiedztwie tallińskiego portu i jest jednym z najnowocześniejszych i najciekawszych muzeów w Europie. Wystawy opowiadają historie rozgrywające się zarówno pod wodą, na jej powierzchni, jak i w powietrzu. Zwiedzający mogą wejść do prawdziwej łodzi podwodnej, podziwiać hydroplan, lodołamacz oraz historyczne statki i sprzęt wojskowy. Lennusadam zostało otwarte ponad rok temu. Tylko w ciągu pierwszych pięciu miesięcy działalności odwiedziło je ponad 200 000 osób. (Źródło i zdjęcia: Visitestonia.com) 

Już pojutrze, we wtorek 15 października ruszam w sentymentalną podróż po hanzeatyckich miastach: Tallinie, Rydze i Bergen. Zapraszam wszystkich zainteresowanych do Bielańskiego Ośrodka Kultury na godzinę 11 (www.bok-bielany.eu).  Pokażę piękne zdjęcia i opowiem wiele przygód z moich wojaży. To będzie też gratka dla amatorów secesji – ta w stolicy Łotwy jest zachwycająca, co widać na zdjęciu.