Włosi nie potrafią robić piwa. To znaczy, dobrego piwa. Trzy tygodnie temu na Elbie próbowałam zmienić zdanie, ale na próżno. Nawet Birra Napoleone mnie nie przekonała, bo to rzadki cienkusz, aby nie użyć mocniejszego określenia. Jednak uwiodła mnie, poszukiwaczkę historii i legend ta o powstaniu trunku. Naturalnie za czasów, kiedy na Elbie przebywał na wygnaniu Bonaparte.
A było to (ponoć) tak. Napoleonowi na wyspie towarzyszyła siostra Paulina. Ta sama, której piękne, prawie nagie ciało wykute w marmurze przez Antonia Canovę można oglądać w rzymskiej Galleria Borghese. Dzieło powstało na zlecenie męża Pauliny, Camilla Borghese z okazji ślubu obojga i wyobraża kobietę jako zwycięską boginię miłości i piękna Wenerę (Wenus).

Kobieta przepadała za kąpielami w morzu, ale że lubiła ich zażywać nudite', bez ubrania - musiała znaleźć sobie ustronne miejsce, cichą zatoczkę z dala od ciekawskich spojrzeń mieszkańców wyspy.


Dla bezpieczeństwa zapewne odprowadzał Paulinę na miejsce kąpieli jej brat. Podczas przechadzek brzegiem klifu toczyli rozmaite rozmowy, ale tematem który je dominował był... zapach. Paulina uparła się, że chce mieć swoje perfumy i muszą zostać wyprodukowane tu, na Elbie, gdzie jest tylu zdolnych rzemieślników. Im bardziej kapryśna siostrzyczka drążyła wodzowi dziurę w brzuchu, temu mniej się pomysł podobał. Bo w końcu po co te perfumy? Wreszcie wypalił: "Dobrze, ale najpierw chcę dla siebie piwa!". Paulina podjęła wyzwanie, piwo powstało i tradycja wytwarzania Birra Napoleon, przekazywana z ojca na syna przetrwała do czasów współczesnych. Teraz można nabyć zgrabne buteleczki opatrzone zdjęciem francuskiego wodza w różnych punktach miasta. Pojedynczo, lub w zestawie trzech, w pomysłowym opakowaniu w kształcie napoleońskiej czapki.

 Do wyboru jest siedem gatunków, w tym nawet Birra Napoleone Walewska, poświęcone wiernej kochance, która Napoleona na Elbie odwiedziła. I Birra Napoleone Paolina. Czyżby to była rekompensata za perfumy, których siostra nigdy się nie doczekała? Zainteresowanych trunkiem odsyłam na stronę zakładu: www.birranapoleon.com A kąpielą do Zatoczki Pauliny, którą można wytropić na mapie.

Żadnych gości we wtorki, Wypoczynek. Poza tym Museo Nazionale della Villa dei Mulini w Portoferraio na Elbie jest otwarte codziennie w godz. 8.30 do 18, a w weekendy do godz. 13.


Tę informację jednak przeoczyłam wybierając się we wrześniu na Elbę, aby wreszcie spotkać się z Bonapartem. Czy raczej jego duchem bądź wspomnieniami po wielkim wodzu, z którym Polacy wiązali tyle nadziei.
 Po nieudanej wyprawie na Moskwę, klęsce w Bitwie Narodów pod Lipskiem, gdzie w nurtach Elstery zginął marszałek Józef Poniatowski i abdykacji, Napoleon został wysłany na Elbę. Zaledwie 20 km od lądu stałego. Płynąc przez cieśninę Piombino z portowego miasteczka o tej samej nazwie myślałam, że przebywam dokładnie tę samą drogę co On.


Naturalnie w bardziej komfortowych warunkach. Wielopiętrowy prom kompanii Toremar sunął po gładkim morzu koloru intensywnego szafiru niczym po stole. Tego dnia była idealna pogoda na wycieczkę - deszczowy front, który tak dał się mnie i mojej grupie we znaki tuż po przyjeździe do Toskanii, odpłynął nękać mieszkańców innych części Europy. Świadomie wybrałam statki tej firmy - przewodniczka po Cinque Terre ostrzegała mnie przed kolizyjnym Moby.


Nie dałam się więc skusić być może nawet niższej cenie - my płaciliśmy 22,50 euro za bilet w obie strony i malowaniu w budzące zaufanie, bajkowe delfinki na burcie. Zresztą, wiedziona dziennikarskim instynktem sama wyszukałam w sieci informacje o kolizjach Moby. Trochę ich było. W 1991 r. Moby Prince zderzył się z tankowcem jeszcze w porcie i mimo szybkiej akcji ratowniczej w płomieniach zginęło aż 140 na 141 osób na pokładzie https://www.youtube.com/watch?v=VHb6ybwkIhc. Bliższe czasowo kolizje miały miejsce w 2010, a dwie ostatnie w roku bieżącym. Ofiar nie było, mimo to promy wpadające masowo na inne jednostki i vice versa mojego zaufania nie budzą, bo rosną wątpliwości co do kompetencji kapitanów.
Dopiero w drodze powrotnej, uwędzona dosłownie spalinami walącymi z komina doszłam do wniosku, że statki obu firm to straszny złom, obrazujący dogłębnie włoski kryzys. Nowoczesne fotele lotnicze w sali głównej i pyszna kawa mrożona w barze mnie nie zwiodły. Dlatego z pewną ulgą wysiadłam na brzeg po przycumowaniu, ale mój błędnik, po zaledwie godzinie rejsu, już zdążył zwariować, więc nadal miałam wrażenie, że płynę.
Celem naszej wycieczki było wspomniane na wstępne Muzeum Narodowe Villa Mulini w Portoferraio, czyli własnie tam, gdzie rzucił kotwicę prom. Piaskową fasadę domu, który przez jedenaście miesięcy stał się domem Napoleona, na upartego można dostrzec z portu. Wyróżnia się pewną elegancją spośród z nim sąsiadujących budynków. Zbudowany w 1724 r. dla Wielkiego Księcia Gian Gastone de' Medici, został potem przerobiony na potrzeby Małego Korsykanina przez architekta z Livorno, Paola czyli Pawła Bargigli, który powiększył go dodając piętro.

Moja grupa jednak nie doceniła tego dzieła, rozczarowana, że na miejscu nie zastała bardziej wystawnej rezydencji. Przede wszystkim jednak faktem, iż drzwi tego dnia zamknięte były na trzy spusty. Tyle fatygi na nic! Specjalnie bowiem poprzestawialiśmy program wycieczki, aby uniknąć brzydkiej pogody na Elbę, a przede wszystkim rejsu w sztormie. Tymczasem Napoleon pokazał nam figę!

No cóż, mea culpa, powinnam była to sprawdzić. Zamiast tego, reorganizując całą wyprawę ten jeden szczegół, najważniejszy w końcu, pominęłam. Należało ratować sytuację. Klient nasz pan. Musi być zadowolony. Przede wszystkim jednak to była przesympatyczna grupa, wyjątkowo zgrana, gdyż z jednego zakładu pracy z południa Polski, nie dysponująca dużym portfelem. Zaproponowałam więc, abyśmy zamiast muzeum, gdzie wstęp kosztuje pięć euro, wybrali się do pobliskiej, położonej nieco wyżej twierdzy - Forte Stella.


Zbudowana, zgodnie z nazwą na planie gwiazdy stanowi wraz z niedalekim Forte Falcone (nazwa pochodzi już z czasów Bonapartego i nawiązuje do napoleońskiej heraldyki, orła) i Torre Linguella stanowią jedno ze skupisk fortyfikacji, jakie wyspa zawdzięcza Medyceuszom.

 Jak mówi jedna z lokalnych legend,  Napoleon po wylądowaniu na Elbie 4 maja 1814 r., miał chyżo pokonać znaczne wzniesienie (49 m n.p.m.) i przybiec najpierw tu, do fortu.

Dziś rozpoczyna się Europejska Gra Cudów.  Biorąc w niej udział, uczestnicy mogą sprawdzić swoją wiedzę na temat europejskich atrakcji turystycznych i w interaktywny sposób poznać różnorodne regiony Europy. 


Gra stanowi element Kampanii UE „Europa. Otaczają nas cuda”, która ma na celu promowanie podróży pomiędzy krajami Unii. UE wspiera turystykę jako ważny sektor gospodarki, który wytwarza niemal 10% PKB Unii i zapewnia 25 milionów miejsc pracy (WTTC, Travel & Tourism economic impact. EU.). Wraz z rozpoczęciem „Gry Cudów” kampania wkracza teraz w nową fazę. Zainicjowana w czerwcu 2016 roku kampania ma na celu zwrócić uwagę na wyjątkowy potencjał turystyczny Europy i zachęcić turystów do podróżowania poza utartymi szlakami i to przez cały rok. Aby wspierać rozwój turystyki w Europie i popularyzować różnorodne, rozwijające się w sposób zrównoważony lokalizacje, drugi etap kampanii „Europa. Otaczają nas cuda” rozpoczyna się od nowej Gry Cudów. W jej trakcie gracze muszą rozpoznać nietypowe atrakcje turystyczne na podstawie zdjęć zebranych w poprzedniej fazie kampanii. Aby wygrać, należy dokładnie wskazać położenie danego miejsca, umieszczając wskaźnik na wirtualnej mapie. Punkty będą naliczane na podstawie odległości między wskaźnikiem a rzeczywistymi współrzędnymi danej atrakcji turystycznej. Gra Cudów potrwa siedem tygodni od 3 października do 21 listopada br. Co tydzień wyłaniany będzie zwycięzca, który otrzyma przewodnik turystyczny po Europie od wiodącego wydawcy: https://apps.facebook.com/wonders-in-europe/pl/wondergame
Podczas pierwszej fazy kampanii Europejczyków poproszono, by polecili innym podróżnikom swoje ulubione, mniej znane cele podróży, wskazując je na Mapie cudów i nadsyłając ich zdjęcia. Na podstawie tych materiałów, przedstawiających niesamowite miejsca z 26 krajów Europy, przygotowano galerię ponad 100 europejskich cudów, na które można było potem głosować. Spośród nich obywatelom i jury najbardziej spodobały się trzy fotografie zrobione w: Szwecji, Polsce i Rumunii. Ich autorzy otrzymali bilety InterRail, dzięki którym mogą podróżować po Europie.

Na ile papa Francesco i Światowe Dni Młodzieży przysłużyły się turystyce w Małopolsce? To pytanie nurtowało mnie już od pierwszych dni imprezy. A zwłaszcza, gdy na własne oczy zobaczyłam tłumy pielgrzymów opuszczające, niczym gigantyczne odnogi rzeki, Campus Misericoriae. Jak również tych, których zastałam w Krakowie. Nie uczestniczyłam w ŚDM, ale odbierałam z nich jedną z grup, aby przewieźć z grodu Kraka do stolicy. 48 Brazylijczyków w autokarze na przemian opowiadało mi swoje wrażenia. Byli jednoznacznie zachwyceni: Polską, naszą gościnnością, zabytkami i przyrodą. Spora część deklarowała, że jeszcze do nas powróci. Postanowiłam przeprowadzić zatem wywiad na temat "efektu Franciszka". Właśnie ukazała się w Aktualnościach Turystycznych POT: http://www.aktualnosciturystyczne.pl/wiadomoci-rot-i-lot/spodziewamy-sie-dlugofalowego-efektu-franciszka (Zdjęcie: MOT)

Pomidory suszone na słońcu, ale i te świeże, prosto z krzaka kojarzą mi się nieodłącznie z Sycylią. Dlaczego? Bo ich smak jest najlepszy. To słońce po prostu się czuje i potwierdzi to każdy, który je próbował. Żadne inne nie są ani w części tak smakowite. Skąd nagle ta refleksja? Po pierwsze dlatego, że przez dwa lata pomidory te mogłam regularnie kosztować podczas Włoskiego Targu Żywności Regionalnej, który koordynowałam - prowadzcc m.in grupę na FB, która nadal się rozrasta
https://www.facebook.com/groups/1229343850416341/
Po wtóre, gdyż miałam okazję do potwierdzenia tej opinii podczas niedawno zakończonego Tygodnia Kuchni z Południa Włoch. Podczas niego w sześciu restauracjach stolicy jednej wrocławskiej można było próbować do woli potrawy sycylijskie, kalabryjskie, apulijskie, rodem z Kampanii i Basilicaty. A także z Sardynii, ponieważ wśród lokali znalazła się moja ulubiona "Sardynia", serwująca non-stop dania z tej drugiej co do wielkości na morzu Śródziemnym wyspy, uważanej przez niektórych za potencjalną Atlantydę.


 Impreza została zrealizowana dzięki projektowi Italian Food XP - Experience Italy South&Beyond. Zainicjował go włoski  Narodowy Instytut Badań Turystycznych (Isnart), przy wsparciu Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Turystyki (Mibact). Projekt promuje Siec Włoskich Restauracji na Świecie pod znakiem Ospitalita' Italiana, produkcję enogastronomiczną z oznaczeniem (DOP, ITP, STG dla produktów spożywczych i DOC, DOCG i IGT dla win). A także popularyzuje za granicą piękno i atrakcje południowych regionów Italii we współpracy z Izbami Handlowymi we Włoszech i innych krajach. Tydzień Kuchni z Południa Włoch nad Wisłą wsparły Włoska Izba Przemysłowo-Handlowa w Warszawie, UnionCamere czyli organizacja zrzeszająca Włoskie Izby Handlowe, Isnart. Ja miałam okazję uczestniczyć w inauguracyjnej kolacji, zorganizowanej w innej mojej ulubionej restauracji - "San Lorenzo". Mam do niej szczególny sentyment, gdyż kilka lat temu jej szef Luca Dolfi udzielił ciekawej wypowiedzi do mojego przewodnika "Włochy jakich nie znacie".
Na koniec mam jeszcze jedną, istotną informację. Mimo, iż tydzień kuchni Południa zakończył się 25 września, w restauracjach nadal można skosztować niektóre potrawy tych regionów. Warto więc zajrzeć do warszawskich  "San Lorenzo" i "Sardynii", ale i "L'Olivo", "Trattoria Pizza Calabria", "Piccola Italia" oraz "Vivere Italiano" we Wrocławiu: http://www.italianfoodxp.pl/ (Zdjęcia: Restauracje "San Lorenzo", "L'Olivo")