Winda na pierwszy rzut oka jak w bloku. Wchodzę do środka metalowej skrzynki. Drzwi zasuwają się bezszelestnie. Chwila ciemności i ściany nagle znikają. Widzę podwórko kamienicy, na którym stoi czy... stała? Bo oto winda unosi się coraz wyżej ponad czerwone dachy, ulice przypominające swoim układem sieć pająka z Piazza Grande pośrodku w formie idealnego sześciokąta. Wreszcie ogarniam wzrokiem całe, zamknięte w potrójnym pierścieniu fortyfikacji renesansowe miasto idealne - Palmanova. Ma unikatowy kształt dziewięcioramiennej gwiazdy i od prawie dekady figuruje na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Winda sunie dalej ku niebu. Spośród obłoków migają mi Adriatyk, Alpy Karnickie i Alpy Julijskie ze szczytami sięgającymi blisko 3000 m. Od południa i północy oraz północnego-wschodu stanowią naturalne ramy Friuli- Wenecji Julijskiej. To region graniczący ze Słowenią i Austrią, najbliższy geograficznie Polsce.
Paradoksalnie mało jest nam znany - większość przemierza go nieuważnie „pędząc” ku Wenecji. Szkoda, gdyż wręcz zaskakuje mnogością niebanalnych miejsc. Jak Palmanova, którą najpierw oglądam na bardzo realistycznym filmie wyświetlanym w wirtualnej windzie – nowej atrakcji turystycznej miasta. Gdy ją po kwadransie opuszczam – kręci mi się lekko w głowie, bo błędnik zwariował od złudzenia ruchu.
Fascynuje mnie rzeczywiście idealna geometria tego miasta, w którym wszystkie drogi zbiegają się na wypełnionym straganami obwoźnego handlu Piazza Grande. Kilka eleganckich budynków z podcieniami z czasów Serenissimy, Najjaśniejszej Republiki Weneckiej przypomina, że to ona w 1593 r. ufundowała twierdzę Palmanova dla obrony przed Turkami, ale też łakomie patrzącymi na te tereny Habsburgami. Obok budzącej skojarzenia z sakralną, wenecką architekturą Andrei Palladia białej fasady katedry stoi dzwonnica celowo niska, aby nie stanowić celu dla dział wroga. Chcę poznać sekrety warowni, którą w zewnętrzne forty- lunety zaopatrzył Napoleon po zdobyciu miasta i uczynieniu z niej bazy operacyjnej przeciwko Wenecji. W inscenizacjach przypominających te wydarzenia biorą udział polscy rekonstruktorzy. Przez jedną z zachowanych, trzech bram miejskich – do złudzenia przypominających te w Zamościu, mieście siostrzanym Palmanovy - wyruszam na „podbój” fortyfikacji. Dziś to atrakcyjne dla pieszych, wózków i rowerzystów tereny rekreacyjne z maskowanymi murawą bastionami, kurtynami i lunetami, fosą oraz koszarami i fortami na różnych poziomach. Udostępniona część chodników kontrminowych prowadzi mnie pod wyimaginowane stanowiska wroga, którego należało unieszkodliwić. Te podziemne galerie są teraz czyściutkie, dobrze oświetlone, wabią niewielkimi grupami stalaktytów, stalagmitów, ale przede wszystkim pereł jaskiniowych. Błyszczącą powierzchnią, kształtem i rozmiarem przypominają te drogocenne, ale są formami krasu podziemnego powstającymi w zagłębieniach wypełnionych wodą pozostającą w ruchu. Zabudowa samego miasta jest już bardziej współczesna, choć respektuje renesansowy plan, co czyni wędrówkę po uliczkach biegnących po pajęczynie przygodą samą w sobie. Dawne magazyny fortowe zyskały nowe przeznaczenie - ich ściany zapełniły obrazy współczesnych artystów. Na koniec wycieczki ponownie trafiam na Piazza Grande, zgodnie z nazwą rzeczywiście duży plac, gdzie zbiegają się główne ulice "pajęczyny" miasta. Ora di pranzo. Wybór może być tylko jeden - Caffeteria Torinese przy samym placu, wbrew nazwie serwująca prócz kuszących artystyczną formą również dania obiadowe. Ale jakie, popatrzcie sami: Grazie Chef, sei davvero grande!

"Około 130 milionów lat temu dwie gwiazdy neutronowe znalazły się w wyniku emisji fal grawitacyjnych w odległości około 300 km od siebie, ciągle zwiększając swoją szybkość i nadal zbliżając się do siebie. Taki ruch odkształcał czasoprzestrzeń w sąsiedztwie gwiazd, uwalniając — jeszcze zanim gwiazdy zderzyły się ze sobą — coraz więcej energii w postaci fal grawitacyjnych. W momencie zderzenia materia obu gwiazd połączyła się w jeden ultra-gęsty i gorący obiekt emitując ,,ognistą kulę” (“fireball”) promieniowania gamma. Rejestracja czasu nadejścia tego promieniowania w porównaniu z czasem detekcji zderzenia gwiazd w falach grawitacyjnych potwierdziła inne przewidywanie ogólnej teorii grawitacji Einsteina mówiące, że fale grawitacyjne propagują się z prędkością światła". W październiku 2017 r. o raz pierwszy naukowcy bezpośrednio zarejestrowali fale grawitacyjne — ,,zmarszczki’’ w czasoprzestrzeni — oraz, jednocześnie, fotony o różnych energiach pochodzące ze zderzenia się gwiazd neutronowych. To pierwsza w historii równoczesna detekcja fal grawitacyjnych i światła pochodzącego z tego samego kosmicznego kataklizmu". Odkrycia dokonało amerykańskie laserowe interferometryczne obserwatorium fal grawitacyjnych LIGO, europejskie laserowe interferometryczne obserwatorium fal grawitacyjnych Virgo, oraz około 70 obserwatoriów naziemnych i kosmicznych. Zdaniem badaczy z grupy Applied Physics obserwatoria służące do wychwytywania i badania fal grawitacyjnych mogą także zająć się poszukiwaniem śladów pozaziemskich cywilizacji, podróżujących za pomocą technologii przyspieszenia ponadświetlnego, jak znany ze „Star Trecka” napęd warp. W lecie tego roku miałam okazję zwiedzać Virgo - jedyne na naszym kontynencie Europejskie Observatorium Fal Grawitacyjnych, gdzie badane są głosy z kosmosu. Dwa ramiona placówki badawczej o długości 3 km każde umiejscowione są dokładnie pośród toskańskich pól pomiędzy Casciną a Pizą. Zainstalowane w nich najnowocześniejsze technologicznie instrumentarium pozwala na stałe monitorowanie sygnałów z kosmosu. Obserwatorium powstało w latach 90. XX w. i można je obejrzeć bezpłatnie uprzednio się umawiając: https://www.ego-gw.it/visit-us/guided-tour/ To jedna z trzech tego typu placówek na świecie. Projekt Virgo to ponad 280 fizyków i inżynierów należących do 20 różnych europejskich grup badawczych: sześć grup reprezentuje Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS) we Francji; osiem z Istituto Nazionale di Fisica Nucleare (INFN) we Włoszech; dwie z Holandii (razem z instytutem Nikhef); grupa MTA Wigner RCP na Węgrzech; grupa POLGRAW w Polsce; zespół z hiszpańskiego Uniwersytetu w Walencji oraz konsorcjum EGO nadzorujące detektor Advanced Virgo ulokowany niedaleko Pizy we Włoszech, finansowane przez CNRS, INFN i Nikhef. Virgo to jedno z miejsc, które polecam do odwiedzenia w Toskanii już najbliższej wiosny w najnowszym wydaniu National Geographic Traveler. Zachęcam do lektury. Źródła: Cytaty za: NCBJ Świerk https://www.ncbj.gov.pl/aktualnosci/ligo-virgo-rejestruja-pierwsze-historii-fale-grawitacyjne-ukladu-podwojnego-gwiazd, Przystanek nauka https://przystaneknauka.us.edu.pl/artykul/ligo-i-virgo-w-poszukiwaniu-pozaziemskich-inteligencji Zdjęcie z lotu ptaka Virgo: https://www.facebook.com/EGOVirgoCollaboration/

Wertuję, czy raczej przekopuję się ostatnio przez cyfrowe archiwa przedwojennej prasy i oto, jakie delicje znajduję. 28 sierpnia 1932 r. pilot Franciszek Żwirko i konstruktor Stanisław Wigura zwyciężyli w największej międzywojennej imprezie lotnictwa sportowego – Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge 1932. Pierwszy etap konkurencji odbył się na trasie Berlin-Rzym. Otwierająca ten post unikatowa fotografia przedstawiająca spotkanie z naszymi wybitnymi lotnikami w Wiecznym Mieście. W tle RWD-6 konstrukcji Stanisława Rogalskiego, Stanisława Wigury i Jerzy Drzewieckiego. Pośrodku główni bohaterowie, a z lewej strony, nieco przycięty, w garniturku, białej koszuli i krawacie, z małym brzuszkiem (pewnie po mnogości talerzy włoskiej pasty) mój Dziadziuś, Józef Szelchaus - korespondent Ilustrowanego Kuryera Codziennego w Rzymie. Dziennik, nazywany w skrócie "IKaC-em" założony został w 1910 r. przez Mariana Dąbrowskiego jako pierwsza gazeta koncernu IKC. W okresie dwudziestolecia międzywojennego przedsiębiorstwo było największym polskim koncernem prasowym, a jednorazowy nakład wydawanych przez nie tytułów wynosił ponad 400 tys. egzemplarzy! IKC do wybuchu II wojny światowej był jedynym tytułem polskim dostępnym w ciągłej sprzedaży, do kupienia w 1827 miejscach w Europie. Koncern miał swoje oddziały w miastach polskich oraz w wielu europejskich stolicach. Dąbrowski jako właściciel wydawnictwa był pierwszym, który zniósł wierszówki będące zwłaszcza teraz zmorą nas, dziennikarzy, gdyż są po prostu żenująco niskie. Tymczasem IKC płacił swoim dziennikarzom świetnie motywując ich do obfitego pisania. Dowodem na te słowa jest właśnie mój Dziadek, którego korespondencje z Rzymu teraz gromadzę (oryginały gazety spłonęły w domu rodzinnym w Powstaniu Warszawskim). Pisał pod pseudonimem Gustaw Lawina (również liczne powieści - przewodniki po miastach Italii). I tu czas, aby dołączyć kolejny rartytas, naoczną relację Dziadka z lądowania Auguste'a Piccarda, szwajcarskiego fizyka i wynalazcy balonem stratosferycznym własnej konstrukcji w okolicach Desenzano del Garda nad jez. Garda - oczywiście zamieszczoną w IKC. Wyczyn Piccarda poprzedza zaledwie o kilka dni wielkie zwycięstwo Żwirki - w zasadzie tylko on jest wymieniany w prasie i nazywany "Wołodyjowskim przestworzy" (!). Zresztą nie jest to pierwsza próba Piccarda, gdyż jej dokonał już rok wcześniej wznosząc się wówczas na rekordową wysokość 15 785 metrów, przeprowadzając w czasie lotu wiele ważnych pomiarów atmosfery i promieniowania kosmicznego. W sumie odbył 26 prób, najwyżej szybując na wysokość 23 tys. metrów. Wracając do Żwirki, zamieszczam też sążnisty artykuł w IKC (tym razem nie korespondencję Dziadka) o samym zwycięstwie polskiego pilota: Zwyciezca stał się od razu gwiazdą, z czego skwapliwie skorzystała reklama - to moje kolejne znalezisko na łamach IKC: Żwirko i Wigura zbyt krótko cieszyli się oszałamiającym tryumfem, gdyż obaj zginęli w katastrofie lotniczej zaledwie dwa tygodnie po zwycięstwie.

Szwajcara Tima Meyera dobrze już znają ci, którzy tak jak ja „pochłonęli” w ubiegłym roku „Syryjską legendę”. Tym razem jej autor, Wojciech Kulawski z Bliskiego Wschodu, gdzie rozgrywała się akcja tamtej książki zabiera nas wraz z głównym bohaterem, archeologiem-pasjonatem do Meksyku, aby w Prologu „Meksykańskiej hekatomby” wrzucić od razu w jakąś totalnie ciemną dziurę, zdawałoby się bez wyjścia. Kto by pomyślał, że szansą na życie okażą się… damskie tipsy? Skąd je Tim weźmie, jak się nimi posłuży, a przede wszystkim dlaczego znalazł się w betonowej pułapce? Hola, hola – nie tak szybko! W najciekawszym momencie Kulawski kończy Prolog i cofa akcję w czasie. Widzimy Tima z przyjacielem, który leniwie sączy drinki nad basenem Hotelu Mesaluna w okolicach meksykańskiego miasta Ciudad Juarez. Jest tak sielsko-anielsko, że my po miesiącach pandemicznego zamknięcia wręcz marzymy, aby się z archeologiem zamienić na miejsca i korzystać do woli z formuły all inclusive. Dlatego wypieramy wcześniejsze, migawkowe pojawienie się nowych postaci i to ważnych figur: Johna Gizroma, szefa Biura Badań i Rozwoju CIA oraz generała Gabriela Mendozy, szefa CISEN-u. Co prawda obaj wspominają o jakimś tajemnym projekcie Genius, a właściwie jego zamknięciu, co zresztą stępia naszą czujność, ale nas kusi plażing z Timem nad basenem. I wtedy na ziemię spada… meteoryt. Koniec świata? Nie, to dopiero początek ostrej jazdy. Podczas wartkiej akcji, która znów tak pędzi jak Formula Rossa, najszybszy na świecie rollercoaster w Ferrari World w Abu Dabi dołączają wciąż nowi bohaterowie. Jednak z licznej galerii pojawiających się w powieści postaci dla mnie najciekawszy jest duet dwóch kobiet – agentki CIA, Walerii i narzeczonej gangstera, Fridy. Obie są olśniewająco piękne i potrafią bez jakichkolwiek skrupułów wykorzystać swoją urodę do osiągnięcia zamierzonych celów. W tym dążeniu przekraczają wszelkie, niewyobrażalne dla zwykłego człowieka granice, zostawiając pod względem pomysłowości daleko w tyle wszystkich zaludniających strony książki mężczyzn. Bledną przy nich nawet rywalizujący o wpływy dwaj przywódcy narkobiznesowych band oraz skorumpowany polityk. Interesującym wątkiem jest ten poświęcony eksperymentom na ludziach, w których pobrzmiewają dalekim echem marzenia hitlerowskich Niemiec o stworzeniu ubermensch. Warto przy tym pamiętać, że koncepcja nadczłowieka w literaturze pojawia się już u Fiodora Dostojewskiego, który czerpie z heglowskich teorii wielkich jednostek, a potem u Fryderyka Nietzchego. W „Meksykańskiej hekatombie” przedmiotem doświadczeń są istoty najsłabsze, dzieci. Jaką cenę przyjdzie im zapłacić za to, że służą nauce i ile można dla niej poświęcić? Dyskusja na ten temat wychodzi poza ramy tej powieści i jest nie tylko kontynuacją, wariacją tematyki poruszanej chociażby u noblisty Kazuo Ishiguro w dwóch rewelacyjnych jego książkach: „Nie opuszczaj mnie” (film na jej podstawie jest znacznie słabszy https://www.youtube.com/watch?v=OmBAKgAHgpk) oraz „Klara i słońce”. U Kulawskiego sporo jest zresztą odniesień literackich. Widać, że ten autor czyta, ogląda i reaguje na współczesny świat. Podejmuje z nim dialog. To bardzo stymulujące intelektualnie również dla bardziej wymagającego czytelnika, zalewanego teraz w Polsce literaturą prymitywnej, nie zmuszającej do zbytniego myślenia, papki, w której zmielone są razem: ocierający się o toporne porno, seks i epatujący scenami grozy kryminał, a to wszystko doprawione nadmiarem wulgaryzmów. W „Meksykańskiej hekatombie” też mamy sceny erotyczne. I to jakie! – nie zdradzę, ale warto je przeczytać. Są w niej też kryminał, sensacja w stylu kina akcji, bo ten autor pisze „filmowo”, bardzo plastycznymi „kadrami”, które po prostu od razu widzimy. Pojawiają się sceny katastroficzne, elementy fantastyki naukowej z nawiązaniami do prozy Ericha von Dänikena, Stanisława Lema, ale też Herberta George’a Wellsa czy Aldousa Huxleya („Nowy wspaniały świat”). Dzieje się a dzieje na każdej właściwie stronie. Upadek meteorytu, który okazuje się już… drugim, a może nawet entym w tym samym miejscu, tajemnicze, podziemne laboratorium z genialnymi, klonowanymi obiektami-dziećmi, widowiskowe odbicie więźnia z wcześniej nie do zdobycia placówki odosobnienia przy pomocy pancernego pociągu, korupcja polityków, walka dwóch gangów handlarzy narkotyków, tajne operacje CIA i miejsce, "gdzie ludzie rodzą się bogami" - starożytne miasto piramid, Teotihuacan. I jak zwykle u Kulawskiego zaskakujący koniec. „Z tego świata każdy ma tyle, ile sobie weźmie” – taką dedykację napisał mi autor w egzemplarzu recenzenckim. Ile z niego i czy uczciwie czerpiemy, jak to czynią bohaterowie powieści i kto okaże się wielkim wygranym? Bardzo się zdziwicie. Sięgnijcie więc po „Meksykańską hekatombę”. A przy okazji przeczytajcie też "Syryjską legendę", którą również recenzowałam:

„Noc w Instytucie Lotnictwa: The Movie” to tytuł filmu dokumentalnego zrealizowanego przez twórców najpopularniejszej nocnej imprezy edukacyjnej: „Noc w Instytucie Lotnictwa”. Film został przygotowany dla wszystkich fanów lotnictwa, kosmosu i szeroko pojętych nauk inżynieryjnych, zarówno tych młodszych, jak i starszych, którzy chcą odkryć historie związane z Instytutem oraz spotkać wyjątkowych gości. Premiera filmu „Noc w Instytucie Lotnictwa: The Movie” odbędzie się online 20 listopada 2020 o godz. 20:20. Produkcję będzie można obejrzeć za pośrednictwem platformy video, do której bezpośredni link zostanie zamieszczony w ramach wydarzenia, bliżej premiery. Za pomysł i realizację filmu odpowiada Dział Marketingu i Komunikacji w Sieci Badawczej Łukasiewicz – Instytucie Lotnictwa. Ten film będzie też okazją do spotkania z pierwszym POlakiem w kosmosie. Dekadę temu napisałam o nim artykuł w "National Geographic". Oto link: https://www.national-geographic.pl/artykul/polak-w-kosmosie-miroslaw-hermaszewski

Dziś będzie inaczej. Jestem ciekawa Waszej opinii. Mnie te obrazy zafascynowały. Namalował je włoski artysta współczesny Matteo Ciampica, urodzony w Perugii w 1975 r. I te cyprysy właśnie, będące leitmotivem, motywem przewodnim cyklu Afonia są jedynym odwołaniem się do rodzinnej ziemi. Bo cyprysy to Umbria (choć kojarzone są z Toskanią - vide gros widokówek).


 Afonia to bezgłos, zanik głosu, niemożność jego wydobycia spowodowany nie tylko czy raczej nie zawsze przyczynami medycznymi, ale nierzadko wskutek jakiegoś silnego wstrząsu psychicznego. Marco Ciampica nazwał tak swój cały cykl realizowany od dekady.


Dlaczego? Co chciał przez to wyrazić? Z jakiego powodu sięga cały czas po ten sam motyw, a jednak za każdym razem przedstawia go w innym świetle, kolorystyce, nawet technice? Jestem bardzo ciekawa Waszej interpretacji, opinii, refleksji... Czekam na nie, zapraszam do dyskusji - te obrazy stwarzają dużo możliwości do puszczenia wodzy wyobraźni, skojarzeń, odwołań - może do filozofii antycznej, może do Kanta, a może zupełnie czegoś innego?


Studio artysty znajduje się w Castel Rigone, które administracyjne przynależy do znanej, turystycznej miejscowości nad jez. Trazymeńskim - Passignano sul Trasimeno. Można je zwiedzać, wcześniej naturalnie kontaktując się z malarzem mailem matteociampica.pictor@gmail.com. Jest też opcja kontaktu poprzez jego stronę https://matteociampica.onweb.it/it/contatti, gdzie są też kontakty telefoniczne. Artysta sam oprowadzi nas po swoim studio. Zainteresowani nabędą na miejscu jego obrazy, które już znalazły wielu prywatnych amatorów we Włoszech.

Chiński turysta poleci w kosmos już pod koniec tego roku. To efekt podpisanej właśnie w Pekinie umowy między chińskim biurem podróży Dexo Travel, obsługującym zamożnych klientów, a Space Expedition Corporation (SXC) z Holandii, przygotowującej się do roli przewoźnika w turystyce kosmicznej.


Za 20-minutowe oglądanie naszego globu z perspektywy 60 km zapłacić trzeba będzie co najmniej 95 tysięcy dolarów. Piszę o tym na naszym portalu http://www.rp.pl/artykul/706099,1076073-W-2014-roku-chinski-turysta-poleci-w-kosmos.html (fot.http://www.spacexc.com/en/media/pictures/)

Naturalnie nie w kosmos, ale na ziemi, gdzie w znajdującym się o godzinę drogi od Orlando  Kennedy Space Center Visitor Complex (KSCVC) można obejrzeć i zwiedzić replikę słynnego promu. Na gości czekają też inne atrakcje: możliwość doświadczenia wrażeń, jakie towarzyszyły startującym czy już znajdującym się na orbicie kosmonautom, obejrzenia rozmaitych statków kosmicznych lub ich idealnych replik (wyjątkową okazją jest poznanie wszystkich tajemnic „kopii” teleskopu Hubble’a).
Źródło i zdjęcie: KennedySpaceCenter.com