Wstęgi mgły oplatają Rocca di Calascio - urwistą skałę, którą na wysokości 1460 m n.p.m. wieńczą ruiny kamiennego zamczyska. Jednego z najwyżej położonych w Italii i według National Geographic należącego do grona 15 najpiękniejszych na świecie! Jestem w samym sercu Parku Narodowego Gran Sasso i Monti della Laga, w regionie Abruzja, do którego zaledwie w trzy godziny można dojechać z Rzymu.  Podejście jest wyczerpujące - początkowo ostro pod górę przez wymarłe poza sezonem średniowieczne miasteczko Rocca di Calascio. "Kocie łby" pokryte spadłymi z drzew, rudymi liśćmi i wytarte dziesięcioma wiekami historii są niebezpiecznie śliskie. Dwie restauracje na krzyż i Albergo diffuso, czyli włoski koncept hotelu polegający na wspólnej recepcji łączącej pokoje rozrzucone w różnych budynkach są zamknięte na głucho.



Za borgo wchodzę na wąską ścieżkę utkaną z drobnych kamyczków, która choć już mniej stroma, to zdaje się wlec turystę najdłuższą chyba drogą do celu. Jakby specjalnie, bo otaczające mnie góry jawią się groźnie, wręcz tajemniczo, a przez to fascynują i uwodzą swą dziką urodą. Stąpam ostrożnie, bo po prawej mam przepaście ze zboczami pokrytymi trawą, mchem i kosodrzewiną. Po lewej, dalej wysoko nade mną widzę już mury twierdzy.


 Aura zaś zmienia się jak w kalejdoskopie. Przez chwilę, spoza dosłownie pędzących po niebie chmur wygląda słońce, za moment kropi już deszcz przechodzący w mżawkę. Jest listopad, więc czego wymagać od pogody, nawet w środkowych Włoszech? Docieram do ośmiobocznej, renesansowej budowli, która okazuje się kościołem Matki Bożej Bolesnej (Chiesa di Santa Maria della Pieta'), dziś służącym jako oratorium.


Wreszcie zdobywam szczyt ze słynnym zamkiem, już teraz niemal całkiem zanurzonym w mglistej wacie. Twierdza musiała być potężna z górnym i dolnym zamkiem otoczonymi solidnymi murami. Wzniesiona po najazdach Normanów z rozkazu Ruggiera I d'Altavilla, Wielkiego Księcia Kalabrii i Sycylii, służyła początkowo jako punkt obserwacyjny. W XV w. forteca zyskała nową formę - cztery okrągłe baszty wplecione w cztery rogi murów strzegły tej najważniejszej, kwadratowej po środku. Poprzez system luster odbijających światło słoneczne w dzień i płomień pochodni nocą sygnały przesyłano stąd aż na wybrzeże Adriatyku, dzięki systemowi "widzących się" zamków obronnych Abruzji.


Zamek zmieniał właścicieli jak rękawiczki - władali nim m.in. Medyceusze. Kolejne trzęsienia ziemi począwszy od XVIII w. obróciły budowlę w romantyczną ruinę, przeganiając skutecznie zarówno jej mieszkańców, jak i poniższego borgo, którzy uciekli do położonej jeszcze niżej miejscowości Calascio.


Ulegam złudzeniu, że oto za chwilę na te ruiny, pośród których usiadłam wleje się tsunami. W falę z pienistą grzywą uformował się bowiem wał otaczających mnie chmur, co widać na zdjęciu powyżej.


Zza węgła wynurza się jakaś postać. Czy to mnich Imperius, który Rocca Calascio wybrał za swoje schronienie w amerykańskim filmie fantasy z lat 80. "Zaklęta w sokoła" w reż. Richarda Donnera? Wokół tych wież frunęła, skazana na niewolę w ptasiej postaci tytułowa Isabeau d'Anjou vel Michelle Pfeiffer, ukochana kapitana Etienne Navarre alias Rutger Hauer. Bardzo polecam ten piękny film o miłości, który obejrzycie sobie tutaj: https://www.cda.pl/video/513621cd
W ruinach zamku kręcono też wybrane sceny "Imienia róży" (1986), serialu "Ośmiornica", "Ojca Pio", a dekadę temu "Amerykanina" z Georgem Clooneyem https://www.cda.pl/video/365286705/vfilm
O Rocca di Calascio wspominam też w moim artykule "Italia dla spragnionych ruchu" w ostatnim, zimowym numerze luksusowego magazynu o podróżach "All Inclusive": https://issuu.com/allinclusive2011/docs/all_43_03-2019_issuu


Zamek można zwiedzać przez cały rok. 

Wstęp bezpłatny!

Dojazd samochodem: z autostrady A24 (Rzym-Teramo) zjazd na L'Aquila Est i dalej w kierunku do Sulmony. Za Poggio Picenze skręcić w lewo na Barisciano, a za tym miasteczkiem kierować się na S. Stefano di Sessanio i dalej na Calascio. Samochód najlepiej zaparkować przed fontanną w Calascio i kierować się już piechotą za strzałkami na Rocca di Calascio.

Felix Annus Sit - Szczęśliwego Nowego Roku! Dla starożytnych Rzymian Nowy Rok nie zaczynał się 1 stycznia, ale 15 marca, zgodnie z kalendarzem lunarnym, opartym na fazach księżyca. Data ta była zbieżna z początkiem wiosny, kiedy Natura budziła się do nowego życia.


Primus Dies Rzymianie witali zręcznie łącząc sacrum z profanum. Odprawiali zatem solenne uroczystości religijne modląc się do Janusa, boga początku twórcy ludzi i innych bóstw. Przedstawiany z dwoma (a niekiedy nawet czterema twarzami) zapewniał tym samym ciągłość życia, ponieważ gdy jedno jego oblicze skierowane było w przeszłość, drugie spoglądało ku przyszłości. Tego też dnia rozpoczynali roczną kadencję dwaj konsulowie, najważniejsi urzędnicy w czasach republiki (od 509 r.) - w sferze ich kompetencji było dowodzenie armią rzymską, zwoływanie posiedzień senatu (w czasach cesarstwa ich liczba uległa zwiększeniu, ale ograniczono sferę działania). Wybrani konsulowie w pierwszy dzień roku szli w procesji na Kapitol, aby złożyć ofiary Jowiszowi, boskiemu władcy nieba i ziemi. Jednocześnie urządzano libacje obfitujące w jadło, a wino lało się strumieniami. Życzono sobie tyle lat, ile wychylono kielichów - pisał Owidiusz w

Festi

, poemacie, którego celem było objaśnienie genezy świąt, obrzędów, uroczystości, obchodów i rocznic uwzględnionych w kalendarzu rzymskim. Pierwszy miesiąc roku zwany był Januariusem, od wspomnianego Janusa.

 
Rok księżycowy liczył 354 dni, dzielono go na 12 miesięcy po 29-30 dni każdy. Różnica 11 dni w stosunku do roku słonecznego powodowała przesuwanie się pór roku w stosunku do miesięcy roku kalendarzowego. Dlatego podjęto odpowiednie reformy. Pierwszym urzędnikiem, który postanowił przenieść początek roku na 1 stycznia był konsul Quintus Fulvius Nobilior w 153 r. p.n.e. Miało to na celu poświęcenie bogom objęcia urzędu przez nowych konsulów, wybranych w grudniu. Mówiło się: Nowy Rok. Nowy Konsul. Nowe Życie. Również Juliusz Cezar, rozkazując astronomowi greckiemu Sosygenesowi opracowanie nowego, słonecznego kalendarza, który na jego cześć nazwano juliańskim uznał 1 stycznia za pierwszy dzień nowego roku. Kalendarz juliański ustalał długość roku na 365 dni oraz jeden dzień dodatkowy co 4 lata, w latach przestępnych. Długość miesięcy wynosiła 30-31 dni. Obowiązywał w Europie przez wiele stuleci, np. w Hiszpanii, Portugalii, Polsce i Włoszech do 1582, w Rosji od 1700 do 1918 (wcześniej stosowano kalendarz bizantyński, w którym rok zaczynał się 1 września), a w Grecji aż do 1923! Kalendarz juliański został zastąpiony przez kalendarz gregoriański w roku 1582; do dzisiaj jednak niektóre Kościoły wciąż posługują się tym kalendarzem. Stąd dziś obchodzimy Nowy Rok 1 stycznia. A ja korzystam z okazji, aby wszystkim moim miłym Czytelnikom podziękować za to, że ze mną są i życzyć, aby 2024 był dla każdego taki, jaki sobie wymarzył.

Przed niecałym miesiącem byłam w Lukce. Po raz czwarty zresztą i jeśli jest to jeszcze możliwe, bardziej zakochałam się w tym toskańskim mieście tak niesłusznie pomijanym przez polskich turystów, bo rzadko obecnym w programach naszych biur podróży. Opisywałam je Wam już w odcinkach, w poprzednich postach - teraz wyliczam (prawie) wszystkie jego atrakcje. Powiedzcie sami, czy Was nie zachęciłam?

1. Mura di Lucca - doskonale zachowane do naszych czasów fortyfikacje, opasujące całe stare miasto. Mnie kojarzą się z tymi zrekonstruowanymi zrewitalizowanymi w Zamościu. Koroną murów można obejść całą dawną część Lukki. To świetne tereny spacerowe - żwirowa alejka okolona drzewami sprzyja rowerowej przejażdżce, a liczne ławeczki - kontemplacji krajobrazów. Nocą, o pełni księżyca można spotkać ducha krzyczącej damy w pędzącej, płonącej karecie, o czym pisze tutaj: http://italiannawdrodze.blogspot.com/2019/12/mury-lukki-wypocznij-w-parku-i-spotkaj.html

2. Piazza dell'Anfiteatro, czyli plac zbudowany na planie antycznego amfiteatru rzymskiego. Fragmenty dawnej konstrukcji widoczne są jeszcze widoczne w fasadach kilku domów na zewnętrznej osi. Przy okazji zwróćcie uwagę na Obraz Madonny z torebką od Gucciego, jak dowcipnie określają wizerunek Matki Boskiej Szkapleżnej miejscowe przewodniczki. Rzeczywiście, Matka Boga zdaje się trzymać w dłoni, nieco nonszalancko elegancki wyrób czołowego, włoskiego stylisty. Jednocześnie ma też bose stopy!




3. Duomo di Lucca - katedra p.w. św. Marcina z dwoma bezcennymi zabytkami: Volto Santo (krucyfiksem wg legendy wyrzeźbionym przez samego Nikodema, który utrwalił w nim prawdziwe rysy Chrystusa) oraz Monumento Funebre di Ilaria del Carretto (sarkofag zmarłej w połogu młodziutkiej żony władcy Lukki Paola Guinigi wykonany z białego marmuru - wybitny rzeźbiarz epoki Jacopo della Quercia przedstawił w nim postać młodziutkiej kobiety pogrążonej w wiecznym śnie).





4. Torre Guinigi i Torre delle Ore - choć w średniowieczu w Lukkę zdobiło aż 250 wież, które jako case-torri, ufortyfikowane domostwa miały strzec ich mieszkańców przed atakami wrogów, do dziś przetrwały tylko dwie. Jedna to dominująca nad miastem i widoczna z wielu jego punktów 45-m Wieża Guinigi z charakterystycznymi, rozłożystymi koronami wiecznie zielonych dębów korkowych rosnących na szczycie. Można ją zdobyć pokonując 230 stopni i lęk wysokości (o ile się da, bo górna część schodów biegnie po wewnętrznej ścianie wieży, a pośrodku jest wielometrowa przepaść!). Wieża Zegarowa to miejsce dla amatorów  poznawania wszelkich mechanizmów - ten z 1754 r., wykonany przez lokalnych zegarmistrzów działa do dziś i można mu się przejrzeć z bliska po pokonaniu 207 schodów.


5. Chiesa di San Frediano - w kościele p.w. św. Frygidiana, jednym z najstarszych miejsc kultu w Lukce znajduje się szklany sarkofag ze szczątkami doczesnymi św. Zyty - dziewicy, urodzonej i zmarłej w Lukce w XIII w., patronki służących (taką pracę wykonywała) i młodych kobiet. Zarówno za życia, jak i po śmierci przypisywano jej liczne cuda.

6. Chiesa di San Michele in Foro - 4-metrowej wysokości, marmurową fasadę zdobi postać patrona świątyni św. Michała Archanioła zabijającego smoka. Ponoć prawą dłoń figury zdobi diament, którego blask widoczny jest nocą, gdy kościół jest podświetlony. Ja go nie dostrzegłam, ale może jestem Tomaszem? W środku m.in. sarkofag z doczesnymi szczątkami S. Davino Armeno - nieco straszny i wspaniała, majolikowa płaskorzeźba Madonny z Dzieciątkiem Luki dell Robbia. Na niej Matka Boska sama wydaje się być jeszcze dziewczynką:





7. Domus Romana - prywatne muzeum na miejscu dawnego domu rzymskiego. Tu, pośród archeologicznych wykopalisk możecie zjeść kolację, jaką spożywali mieszkańcy Imperium 2000 lat temu! Sos miętowy na przystawkę - palce lizać! Przepis podaję tutaj:
https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=2345552342413743344#editor/target=post;postID=8857419731296250972;onPublishedMenu=allposts;onClosedMenu=allposts;postNum=5;src=postname Natomiast więcej o samym obiekcie przeczytacie tutaj:
 http://italiannawdrodze.blogspot.com/2019/12/od-nasionka-do-odkrycia-domu-sprzed.html



8. Via Fillungo i Via San Paolino to najlepsze ulice na zakupy. Lukka to bogate miasto, gdzie na witrynach wygrywa jeszcze z chińskim badziewiem prawdziwa, alta moda: ubrania z dobrej jakości materiałów i świetnie uszyte, eleganckie buty ze skóry i torebki kupimy właśnie tutaj. Historycznie obie ulice poprowadzone są dawnymi "torami" rzymskich decumano.

9. Piazza Napoleone - elegancki plac w Lukce otoczony platanami. Miejsce częstych mercato.

10. Puccini Museum - muzeum w dimu rodzinnym Giacomo Pucciniego, wybitnego włoskiego kompozytora, twórcy dziesięciu oper , w tym: Madame Buttrefly, Toski i Cygarnerii oraz Turandot. Przeczytajcie mój post poświęcony muzeum. Wstęp tylko 7 euro, zniżki dla rodzin, dzieciaki nie płacą:  http://italiannawdrodze.blogspot.com/2019/12/puccini-kocha-muzyke-szybkie-samochody.html




A co i gdzie zjeść w Lukce? Polecam "na bogato":



Polecam restaurację Gli Orti z gwiazdką Michelina - wkrótce więcej o niej napiszę i podam ceny.


Na koniec zagadka - na zdjęciu otwierającym posta lew liże mnie po głowie. Tego miejsca w Lukce celowo nie opisałam, a bardzo warto je zobaczyć. Kto zgadnie, o czym mówię?

Przy okazji polecam mój tekst o aktywnym zwiedzaniu Włoch, w tym Lukki w najnowszym numerze luksusowego magazynu o podróżach ALL INCLISIVE: https://issuu.com/allinclusive2011/docs/all_43_03-2019_issuu?fbclid=IwAR1sgrlpcpTsHKRGQ8YQal9xdH8am9G9kJoQxuzXmzQGtBdmWO9lSGj3zMw

To, że skomponował Toskę, Madame Butterfly i Cuganerię, wie może nie każdy, ale wielu. Ja obejrzałam te opery na deskach Teatru Wielkiego w Warszawie dzieckiem jeszcze będąc. I oczywiście zalewałam się rzewnymi łzami, gdy Cio-cio-sam przebijała się sztyletem, Mimi umierała na gruźlicę, a Tosca po straceniu Cavaradossiego skakała w przepaść z murów Zamku św. Anioła w Rzymie. W szkole muzycznej biografię włoskiego kompozytora urodzonego w Lukce w 1858 r. musiałam wykuć na blachę - nauczyciel historii muzyki, który kazał nam recytować słowo w słowo to, co podyktował wcześniej do kajetów, skutecznie zniechęcił mnie na lata do tego przedmiotu. Na szczęście nie stłumił muzycznych pasji, choć flet poprzeczny zdradziłam dla polonistyki. Dopiero jednak teraz, będąc w Lukce miałam okazję poznać prawdziwe oblicze Pucciniego. Gdzie konkretnie? - w muzeum mieszczącym się w jego domu rodzinnym, w samym sercu starego miasta. Co ciekawe, placówka nie zajmuje całego budynku, a jedynie I piętro eleganckiej kamienicy, czyli dokładnie mieszkanie, które posiadała rodzina Pucciniego. Pozostałe lokale są nadal własnością prywatną. Bliscy kompozytora i on sam mieszkali wygodnie zajmując, wg moich szacunków lokal ponad 100 mkw. Pokoje są spore, jasne dzięki dużym oknom i elegancko, ze smakiem umeblowane.


Znacznych rozmiarów drzewo genealogiczne w formie obrazu na ścianie pierwszego pokoju pokazuje, jak liczny był ten ród i że przetrwał blisko cztery stulecia - ostatnia jego przedstawicielka, wnuczka Simonetta urodziła się w 1929 r.




W tym samym pokoju, po środku pyszni się fortepian, na którym Puccini komponował Traviatę.


Budzącym najwięcej emocji meblem jest wielkie łoże małżeńskie, na którym przyszedł na świat Giacomo:


Najciekawszych informacji o toskańskim artyście dostarczają jednak liczne listy i zdjęcia oraz partytury trzymane w wysuwanych szufladach pod szkłem. Te ostatnie, bardzo pokreślone pokazują, jak kompozytor pracował nad swoimi dziełami, stale coś zmieniając i korygując. Tak było w przypadku Madame Butterfly, którą publiczność zgromadzona na widowni mediolańskiej La Scali na premierze w 1904 r. po prostu... wygwizdała. Po koniecznych skrótach i poprawkach została w tym samym jeszcze roku zaprezentowana w Brescii, gdzie przyjęto operę aplauzem.
Podobnie zresztą kompozytor wtrącał się do librett, co przyprawiało wręcz o furię ich autorów. Dlatego prawdopodobnie Puccini skomponował "zaledwie" 10 oper. Kostiumy z niektórych zachwycają krojem i materiałami, z których są wykonane:



Zwłaszcza strój księżniczki Turandot, którego Puccini - tak jak i swojej opery nie zobaczył na scenie, gdyż zmarł w czasie jej komponowania. Dzieło dokończył za mistrza jeden z jego uczniów, Franco Alfano.



Wielką pasją Pucciniego były też samochody - im szybsze, tym oczywiście lepiej, bo Giacomo uwielbiał pędzić po szosach full speed. A ponieważ przepadał też za polowaniami, poprosił Vincenza Lancię, aby specjalnie dla niego stworzył model będący bodaj pierwszym w historii motoryzacji egzemplarzem aut terenowych. Sam siebie określał chętnie mianem łowcy dzikiego ptactwa, dobrych librett oraz kobiet. Jednak pomimo wielu romansów nigdy nie porzucił swojej jedynej żony Elwiry, która dała mu syna, Antonia. Z kolei jego córką była, wspomniana wcześniej Simonetta, zmarła przed dwoma laty. Kobieta wiele lat życia spędziła procesując się o uznanie jej prawną spadkobierczynią dziedzictwa dziadka. Założyła też fundację, która sprawuje pieczę nad dorobkiem kompozytora i jego popularyzacją.
Jak na toskańczyka przystało, Puccini uwielbiał dobrze zjeść, a jego ulubionymi potrawami były te przyrządzone z fasoli.


W renomowanej cukierni Tadeucci można skosztować Pan Puccini, ciasto, które powstało na zamówienie rodziny Puccinich. Bliscy kompozytora zwrócili się do cukiernika z prośbą o przygotowanie wypieku z wykorzystaniem fig z ich ogrodu. PanPuccini sprzedawane u Tadeucciego kontynuuje te tradycję. Nadziewane jest więc figami i rodzynkami namoczonymi w Von Santo, ale też orzeszkami pinii, a słodycz nadaje mu miód, a nie cukier. https://www.buccellatotaddeucci.it/prodotti-dettaglio.php?id=9


_____________________________________________________________________________

Adres: Puccini Museum - Casa Natale
            Corte San Lorenzo, 9
            Lukka (Toskania, Włochy)

Ceny biletów: 7 euro (zwykły); 5 euro (zniżkowy dla studentów do 26 lat, młodzieży w wieku 11-17 lat oraz osób starszych po 65. r.z.; 13 euro (dla rodzin: 2+2). Wstęp gratis dla niepełnosprawnych (nie ma windy!), dziennikarzy, pilotów grup turystycznych oraz dzieci do lat 10.

Strona internetowa (po włosku, angielsku i rosyjsku): http://www.puccinimuseum.org/en/