Vin santo i cantucci. Albo odwrotnie, ale i tak jedno łączy się z drugim. Te smakowite, twarde  ciasteczka z migdałami, zanurzone właśnie w deserowym winie, które ze świętością może ale nie musi mieć dużo wspólnego, kojarzą się nieodłącznie z Toskanią. Mnie dzisiaj szczególnie, gdyż właśnie szykuje mi się kolejna wyprawa w te strony za równo tydzień. Sięgnęłam więc po zachomikowane vinello i cantucci, a że in vino nie tylko veritas, ale i natchnienie, ponownie zasiadłam do komputera i ruszył ciąg skojarzeń.


Najpierw troszkę historii. Tradycja vin santo obejmuje zarówno Toskanię, jak i sąsiednią Umbrię, a ten wyborny trunek wytwarzany jest ze szczepów Trebbiano i Malvasii. Legenda mówi, że podczas epidemii dżumy w 1384 r., pewien franciszkanin z Prato leczył ofiary zarazy winem mszalnym. Zyskało ono szybko nazwę świętego, gdyż dziesiątkowana przez czarną śmierć ludność uwierzyła w cudowne właściwości specyfiku. Według innych źródeł, przemawiający podczas Conciglio di Firenze w 1439 r., arcybiskup grecki Giovanni Bessarione miał rzec, wznosząc do góry kielich "To jest wino z Xantos", mając na myśli, należącą dziś do Turcji wyspę Ksantos (Xantos), nota bene wspomnianą już w homerowskiej Iliadzie. Zgromadzeni podczas obrad rady dostojnicy opacznie jednak zinterpretowali słowa hierarchy, myląc je z łacińskim sanctus czyli święty, przekonani, że ma na myśli boskie właściwości wina.
Cantucci pojawiają się na scenie historii znacznie później, oficjalnie po raz pierwszy w Vocavolario dell Accademmia della Crusca z 1691 r. jako "biscotto a fette, a fior di farina, con zucchero e chiara di uovo".
Wnoszę z tego, że znana nam z obrazu Leonarda Mona Lisa vin santo pić mogła. I może niejednokrotnie je kosztowała? Wiąże ją bowiem z tym trunkiem jedno miejsce, a mianowicie XIV -w. Villa di Vignamaggio, w miejscowości Petriolo, w samym sercu toskańskiej krainy wina, Chianti. http://www.vignamaggio.com/la-villa/monna-lisa-leonardo/
Współcześnie tenuta słynie z produkcji tego właśnie wina, w tym Vinsanto del Chianti Classico DOC.


Przed wiekami miejsce to, należące do kuzynostwa miała odwiedzać Lisa Gherardini, znana światu jako Mona Lisa czy też Monna Lisa z obrazu Leonarda, o której tak pisał Giorgio Vasari "Naprawdę portret ten każdego wybitnego artystę musi zdumieć i zachwycić. A chociaż pani Lisa była bardzo piękna, Leonardo szukał dodatkowych podniet z dziedzin sztuki. W czasie gdy pozowała, zawsze ktoś grał i śpiewał; sprowadzał nawet różnych trefnisiów, aby ją rozśmieszali. Szukał, jak odsunąć melancholię, którą tak często w portretach okazuje malarstwo. Tymczasem w portrecie Leonarda znalazł się tak czarujący uśmiech, że wydaje się bardziej niebiański niż ludzki".
I on zapewnił damie nieśmiertelność.
W ogrodach i villa Vignamaggio zagościła też na dłużej ekipa bodaj najlepszej w historii kina (przynajmniej dla mnie) filmowej adaptacji Szekspira w reżyserii Kennetha Brannagha, "Wiele hałasu o nic". Nie mam najmniejszych wątpliwości, że korzystała z zasobnych piwniczek posiadłości, delektując się nie tylko "świętym" winem. :)

Wystartowaliśmy. 6. edycja Włoskich Targów Żywności Regionalnej już na pełnych obrotach. Stoiska na Magdalence, popularnie zwanym od pobliskiego kościoła p.w. św. Marii Magdaleny skwerze na rogu ulic Szewskiej i Wita Stwosza we Wrocławiu stanęły 12 sierpnia, a nomen omen 13 sierpnia rozpoczął się handel. I każdy znajdzie tu coś dla siebie.

Są bowiem stragany z makaronami i sosami do nich pod wodzą Tunezyjczyka Fahmiego, ogromna "wyspa" z wędlinami zawiadywana przez Somalijczyka Thiama, dwa stoiska serowarskie z serami z Sardynii i północy Italii, to drugie pod egidą Maria z Rumunii. Jak widać nasz włoski targ jest w istocie bardzo międzynarodowy. Ale spora jego część zawiadywana jest przez Sycylijczyków, których każdy rozpozna po bardzo śniadej karnacji i niezwykłej otwartości, jaką się charakteryzują. To oni sprzedają giga-oliwki, papryczki z tuńczykiem, karczochy w oliwie i samą oliwę, a także morze ciastek i ciasteczek. W tym roku nowością jest granita z sycylijskiego arbuza, którego można też skosztować w formie sałatki. Natomiast w restauracji pod chmurką działa włoski pizzaiolo, gwarantując, że pizza będzie najlepsza na świecie :)

Zapraszam po szczegóły do naszej grupy na FB, do samego Wrocławia, albo kolejnych miast, gdzie jeszcze tej jesieni zjedziemy: do Poznania i Warszawy we wrześniu i do Torunia w drugiej połowie października, gdzie kończymy tour. Cały harmonogram na wspomnianej stronie FB. Koniecznie dołączcie i polubcie! https://www.facebook.com/groups/1229343850416341/
Dodatkową atrakcją tej edycji są koncerty live 4b Acoustic Trio ze składanką włoskich i międzynarodowych evergreenów. Chłopaki z Udine grają naprawdę dobrze!

Nie dziergają stringów czy innych, intymnych części garderoby jak ich koleżanki po fachu z Koniakowej. Myślę, że nawet nigdy nie przyszłoby im to na myśl. Koronczarki z Isola Maggiore od pokoleń zasiadają co dzień rano w plamach słońca na głównej ulicy miasteczka, pozwalając, aby ciepłe promienie rozgrzewały starcze, wykrzywione przez reumatyzm, palce, zaskakująco zręcznie operujące drutami. Lubią ciszę, zakłócaną jedynie ćwierkaniem ptaków i tym dziwnym szumem, jaki tworzą w masie odgłosy samców cykad. Pozwala im na skupienie się na misternych wzorach, które wypełniają obrusiki, serwetki, podstawki pod kieliszki.

Gdy kolejne dzieło jest już skończone, artystka układa je pieczołowicie na stoliczku czy krzesełku i opatruje ceną. A nuż trafi się zbłąkany turysta, które zechce kupić prezent dla żony, narzeczonej czy kochanki? Koszt tych małych dzieł sztuki - już od 10 euro.
Na Isola Maggiore kursuje regularnie niewielkie batello czyli stateczek nie pierwszej młodości.

Ta wyspa Największa w tłumaczeniu na polski, położona jest na samym środku jeziora Trazymeńskiego. Stateczek pływa najczęściej w sezonie i pod warunkiem, że na tym umbryjskim akwenie nie szaleje akurat sztorm, a potrafi, co sama widziałam. Fale są wówczas potężne i wściekle biją o brzegi. Zapewne Neptun jest nie w humorze! Ale ja trafiłam na idealną wprost aurę. Jako skowronek z natury wypłynęłam bodaj pierwszym stateczkiem jeszcze przed ósmą rano i w kwadrans byłam u celu. Wcześniej nawet przed wspomnianymi koronczarkami, które wychynęły z domów godzinę później. Isola Maggiore to urocze miejsce dla każdego stroniącego od tłumów.

Skąpane w bujnej zieleni i kwiatach, kryje w zanadrzu kilka ciekawostek dla podróżników.

Tu w 1211 r. chwile kontemplacji w odosobnieniu spędził późniejszy święty, Franciszek wracając z Cortony.

Tu pod koniec XIX w. osiadł markiz Chiacynt Giuglielmi z Civitavecchia i wzniósł zamek pozostający w rękach jego rodu przez kolejne stulecie.

Dziś rozpadająca się budowla, jako żywo przypominająca Castello Miramare w Trieście, czeka na hojnego inwestora z wizją. A może też na ekipę filmową, bo miejsce jest iście bajkowe. Są też po drodze szczątki starego młyna.

Dobry piechur przemierzy wyspę w dwie godziny, ale można na niej śmiało spędzić dzień, choćby wpatrując się  w srebrzysto-błękitne wody jeziora czy zanurzając się w jego chłodną, czystą toń.

Jest taki piękny most, a właściwie akwedukt w Spoleto, łączący wzgórze Eliasza (Colle  Sant' Elia) z górą Monteluco. Pamięcią własną sięga czasów rzymskich, o czym pisze Goethe w mojej ulubionej lekturze, "Podróżach po Włoszech":" Dziesięć arkad wyrastających nad doliną, zbudowanych z kamienia,trwa bezpiecznie od wieków, podczas gdy pod nimi nieustannie przepływa woda z jednego krańca miasta na drugi". To rzeczka czy raczej strumień Tessino, którego, szczerze mówiąc nie dostrzegłam, gdyż Ponte dei Torri oglądałam nocą i nawet punktowe światła rozjaśniające masywną konstrukcję do niej nie docierały. Nie ma się co dziwić - most przerzucony jest 76 metrów nad nią i osoby z lękiem wysokości mogą mieć problem, aby na niego wejść, choć od porośniętej haszczami czeluści oddziela piechura kamienny parapet sięgający biodra. Po obu stronach, co sygnalizuje sama nazwa, tkwią wieże. Jedna należy do Fortilizio dei Mulini, średniowiecznego zameczku dziś w malowniczej ruinie, druga do imponującej, XIV- w. fortecy  Rocca Abornoziana, wieńczącej szczyt Colle Sant'Elia. Została zbudowana, jako jedna z całego szeregu fortyfikacji w środkowej Italii z rozkazu papieża Innocentego IV, który, przebywając jeszcze na wygnaniu w Awinionie, chciał tym samym przywrócić autorytet papieski na ziemiach stanowiących własność Stolicy Apostolskiej.
Pylony i arkady mostu, co nietypowe - nie są takie same - zwężają się w kierunku Monteluco.

To idealne miejsce przechadzek dla zakochanych - 230 metrów zawieszone w niebie, a wokół zieleń doliny. Na przestrzeni wieków zmieniła się jego funkcja, z użytkowej na estetyczną. A przecież ongiś biegła tędy woda zasilająca starożytne budowle, w tym wydobyty z mroków zapomnienia amfiteatr rzymskiej kolonii Spoletium, założonej w 241 r p.n.e. Ale podwaliny pod nią dali wcześniej Umbrowie i Etruskowie. Dzielne miasto oparło się oblężeniu Hannibala, który za to wyrżnął Rzymian nad jeziorem Trazymeńskim, o czym już wcześniej pisałam. Co roku, od blisko 60 lat odbywa się tu Festival dei Due Mondi, światowej ranggi wydarzenie artystyczne, łączące muzykę, taniec, spektakl i sztuki plastyczne http://www.festivaldispoleto.com/
Na Ponte dei Torri byłam jeszcze przed papieską podróżą do Polski, ale gdy Franciszek powiedział o budowaniu mostów między ludźmi, właśnie ta spoletańska konstrukcja przyszła mi na myśl. Jej solidność sprawiła, że przetrwała historyczne zawieruchy różnego kalibru, jak również trzęsienia ziemi, które Italię nawiedzały i nawiedzają. Czy jesteśmy w stanie stawiać takie mosty w relacjach międzyludzkich?